Non nước, con người xứ Nghệ
Non nước, con người xứ Nghệ
-
Chúng ta quen đong đếm thời gian bằng những con số trên tờ lịch, bằng vòng quay cơ học của kim đồng hồ. Nhưng bạn biết không, ở chốn thâm sơn cùng cốc của núi rừng Tương Dương miền Tây xứ Nghệ, người Ơ Đu - một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam - lại đo thời gian bằng một thứ lịch đặc biệt: Lịch của Trời. Năm mới của bà con không bắt đầu bằng mùng Một tháng Giêng. Năm mới gõ cửa bằng một thanh âm: Tiếng sấm đầu mùa. Tiếng của đại ngàn gọi nghi lễ thiêng liêng ấy là Chăm phtrơn
-
-
-
Tiếng sóng Lạch Cờn và bài thánh ca của tình người
Người xứ Nghệ bao đời nay vẫn rỉ tai nhau câu ca truyền miệng, như một sự xác tín tạc vào bia đá thời gian: "Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng". Đứng đầu tứ linh tự ấy là đền Cờn. Điều gì đã làm nên sự linh thiêng bậc nhất cho một ngôi đền nằm vắt vẻo nơi cửa biển này? Có lẽ, sự linh thiêng ấy không chỉ bắt nguồn từ thời gian tồn tại nhiều thế kỷ, mà nó bắt rễ sâu xa từ một thứ chất liệu kỳ diệu nhất của cõi nhân gian: lòng từ bi dung nạp vĩ đại của người Việt Nam.
-
Bởi rằng yêu biết mấy
Ví Giặm là đứa con tinh thần của ruộng đồng nứt nẻ. Để hiểu được Ví Giặm, không thể chỉ dùng tai để nghe, mà phải dùng cả da thịt để cảm nhận cái "nắng nỏ" của trời đất. Cái nắng ấy là thứ lửa vô hình rang khô từng giọt mồ hôi, làm quăn queo những tàu lá chuối. Chính trên cái nền khắc nghiệt ấy, tiếng hát trở thành giọt nước mát lành.
-
CÁI RỖNG VÀ TIẾNG VỌNG: TỪ BỘ SƯU TẬP TRỐNG ĐỒNG LÀNG VẠC
Cảm ơn những người thợ vô danh hai nghìn năm trước. Họ đã dạy cho tôi một bài học về sự vĩnh cửu. Rằng, chỉ có cái gì kết tinh từ mồ hôi, từ tâm huyết, và từ khát vọng hướng thiện, cái đó mới chiến thắng được thời gian. Vật chất có thể mục nát, nhưng cái Thần, cái Khí thì còn mãi.
-
Tiếng vọng từ vách đá: Ma Nhai kỷ công bi văn – Bảo vật quốc gia Việt Nam 2026
Khi bàn tay người xưa chạm vào đá, gửi gắm tâm tư vào đá, thì đá trở thành báu vật của ký ức. 691 năm sau, tấm bia mai nhai đó đã được vinh danh "Bảo vật quốc gia Việt Nam".
-
MINH TRIẾT VIỆT CỔ TỪ CÁN DAO RẮN NGẬM CHÂN VOI – BẢO VẬT QUỐC GIA VIỆT NAM
Tôi tìm về Làng Vạc, nơi giới khảo cổ học trân trọng gọi là "thánh địa" của văn hóa Đông Sơn trên lưu vực sông Cả. Nếu sông Hồng đỏ nặng phù sa sinh ra những chiếc trống đồng Ngọc Lũ mực thước, nghiêm cẩn, thì dòng sông Cả (sông Lam) đầy ghềnh thác lại hun đúc nên một bản sắc Đông Sơn rất khác: mạnh mẽ và đầy cá tính.
-
MAI HẮC ĐẾ VÀ GÁNH SƠN HÀ BÊN DÒNG SÔNG LAM
Đền thờ Mai Hắc Đế đứng đó, như một dấu chấm than đầy kiêu hãnh đặt vào dòng chảy lịch sử. Một dấu chấm than nhắc nhở về cái giá của độc lập. Một dấu chấm than khẳng định bản lĩnh của con người xứ Nghệ: "Can trường, huy hoàng, và sâu thẳm".
-
Đại ngàn tỉnh thức
Có những con số khi nằm yên trên trang giấy, chúng chỉ là những ký tự khô khan. Nhưng khi ta đặt chúng vào giữa tiếng gió hú qua khe núi Pù Hoạt và tiếng suối reo dưới vực sâu Pù Mát, chúng bỗng cựa mình sống dậy, phập phồng nhịp thở của sự sống.
-
KHI ĐÁ CẤT LỜI, KHI GIÓ HÓA HỒN
Người ta thường ví di sản như những báu vật được cất giữ trong rương hòm của quá khứ. Nhưng khi bước chân vào chuyên mục “Miền di sản xứ Nghệ” này, xin mời bạn hãy tạm quên đi những chiếc tủ kính của viện bảo tàng. Ở dải đất "gió Lào cát trắng" này, di sản không nằm im. Nó sống. Nó thở. Và nó đối thoại.
-
Chuyện Làng Biển Và Tấm Bằng Di Sản: Khi "Hồn Cốt" Neo Đậu Bến Quê
Đầu xuân 2026, xứ Nghệ có tin vui. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ký quyết định ghi danh Lễ hội Đền Mai Bảng vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
-
DI SẢN CỦA BÙN, CỦA LỬA VÀ NHỮNG NGÓN TAY
Có một tin vui vừa bay về, nhẹ như một cánh én, nhưng lại chở nặng cả một mùa xuân ký ức cho những ai sinh ra và lớn lên trên dải đất miền Trung gió Lào. Đó là tin "Tri thức chế biến món ăn từ lươn Nghệ An" trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
-
Nghệ An có thêm 2 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ngày 6/1/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành 2 quyết định quan trọng, chính thức ghi danh Lễ hội Đền Mai Bảng và tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
