THÁNG 5 RỒI, VỀ KẺ SEN THÔI

Về với Kim Liên, với những người nặng lòng và trân trọng lịch sử là để neo mình vào một cái hằng số văn hóa của dân tộc, để giải mã xem cái mảnh đất cằn cỗi này đã ủ mầm vĩ nhân theo một phương cách diệu kỳ nào.

Những nét chữ mỉm cười

Tôi ngồi thật yên bên hiên một nếp nhà sàn vương khói ở miền Tây xứ Nghệ, nhìn sương mù lững thững trôi qua những tán săng lẻ, lắng nghe tiếng róc rách của một con suối nhỏ. Giữa cái thinh lặng thong dong ấy của đất trời, một ông cụ người Thái râu tóc bạc phơ, đang mài mực, cúi đầu nắn nót từng nét vẽ lên mặt giấy dó ố vàng.

Nụ cười trên vòm thành cổ

Dư âm Xô viết Nghệ Tĩnh

Giữa một chiều rớt nắng, tôi thả bộ quanh rặng xà cừ già nua nơi Hào Thành. Ở đó, ngay trên doi đất từng là Nhà lao Vinh, tọa lạc Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Bước qua vòm cổng vào bảo tàng, tôi nghe thấy một sự im lặng. Một sự im lặng đặc quánh, thăm thẳm và nặng trĩu. Trong triết lý phương Đông, sự im lặng chưa bao giờ là hư vô câm nín. Sự im lặng đôi khi chứa đựng cả một đại dương giông bão.

Tiếng thoi dệt mây trên đỉnh Đại Huệ

Trong bình đồ địa văn hóa xứ Nghệ, dải Đại Huệ vươn mình như một bức bình phong vĩ đại chắn những trận gió Tây Nam quắt quay, tàng trữ lấy linh khí của đất trời châu Hoan.

ĐÓA HOA VÀNG NỞ GIỮA LÒNG ĐẤT MẸ

Có những sự im lặng không phải là trống rỗng. Có những sự im lặng chứa đầy tiếng nói, như hạt mầm nằm trong đất lạnh chờ đợi ngàn năm để cất lên lời chào với mặt trời.

Tiếng sấm “Đông Du” từ mái tranh Đan Nhiễm

Đã bao giờ bạn đi tìm dấu vết của một cơn bão táp, để rồi sững sờ khi bắt gặp ở tận cùng cội nguồn của nó, chỉ là một khoảng sân tịnh yên? Đó là cảm giác trong tôi khi đẩy nhẹ liếp cửa, bước vào Di tích lưu niệm cụ Phan Bội Châu ở xóm Sa Nam, thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn (nay là xã Vạn An, tỉnh Nghệ An).

“KÍCH CỔ ĐỘNG THẦN” TRONG NHỊP TRỐNG TẾ YÊN THÀNH

Bước chân vào một làng quê nông nghiệp cổ truyền, muốn đo xem bề dày tâm linh của làng ấy sâu cạn đến đâu, cứ nhắm mắt lại mà lắng tai nghe tiếng trống.

Chăm phtrơng – Tờ lịch bằng âm thanh hay một tiếng sấm hiền

Chúng ta quen đong đếm thời gian bằng những con số trên tờ lịch, bằng vòng quay cơ học của kim đồng hồ. Nhưng bạn biết không, ở chốn thâm sơn cùng cốc của núi rừng Tương Dương miền Tây xứ Nghệ, người Ơ Đu - một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam - lại đo thời gian bằng một thứ lịch đặc biệt: Lịch của Trời. Năm mới của bà con không bắt đầu bằng mùng Một tháng Giêng. Năm mới gõ cửa bằng một thanh âm: Tiếng sấm đầu mùa. Tiếng của đại ngàn gọi nghi lễ thiêng liêng ấy là Chăm phtrơn

Gìn giữ cho muôn đời sau một tọa độ thiêng

.

HÀO KHÍ CHÂU HOAN - BỨC TƯỢNG ĐÀI BẤT DIỆT TRONG LÒNG DÂN

.

Tiếng sóng Lạch Cờn và bài thánh ca của tình người

Người xứ Nghệ bao đời nay vẫn rỉ tai nhau câu ca truyền miệng, như một sự xác tín tạc vào bia đá thời gian: "Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng". Đứng đầu tứ linh tự ấy là đền Cờn. Điều gì đã làm nên sự linh thiêng bậc nhất cho một ngôi đền nằm vắt vẻo nơi cửa biển này? Có lẽ, sự linh thiêng ấy không chỉ bắt nguồn từ thời gian tồn tại nhiều thế kỷ, mà nó bắt rễ sâu xa từ một thứ chất liệu kỳ diệu nhất của cõi nhân gian: lòng từ bi dung nạp vĩ đại của người Việt Nam.

Bởi rằng yêu biết mấy

Ví Giặm là đứa con tinh thần của ruộng đồng nứt nẻ. Để hiểu được Ví Giặm, không thể chỉ dùng tai để nghe, mà phải dùng cả da thịt để cảm nhận cái "nắng nỏ" của trời đất. Cái nắng ấy là thứ lửa vô hình rang khô từng giọt mồ hôi, làm quăn queo những tàu lá chuối. Chính trên cái nền khắc nghiệt ấy, tiếng hát trở thành giọt nước mát lành.

CÁI RỖNG VÀ TIẾNG VỌNG: TỪ BỘ SƯU TẬP TRỐNG ĐỒNG LÀNG VẠC

Cảm ơn những người thợ vô danh hai nghìn năm trước. Họ đã dạy cho tôi một bài học về sự vĩnh cửu. Rằng, chỉ có cái gì kết tinh từ mồ hôi, từ tâm huyết, và từ khát vọng hướng thiện, cái đó mới chiến thắng được thời gian. Vật chất có thể mục nát, nhưng cái Thần, cái Khí thì còn mãi.