Non nước, con người xứ Nghệ
Non nước, con người xứ Nghệ
-
Nếu có dịp ngược ngàn lên Kỳ Sơn vào những ngày sương muối cắt da, bạn sẽ hiểu vì sao người Dao nơi đây lại gắn đời mình vào vạt áo chàm mộc mạc và những gùi lá thuốc thơm ngái. Ở vùng biên thùy xa xôi tách biệt này, thuốc Nam không đơn thuần là một phương thuật dân gian tìm thấy trong lúc ngơi tay rẫy. Nó là một hệ tri thức sinh tồn, một thứ “văn hóa giữ mạng” được chắt lọc qua hàng trăm năm đối thoại sinh tử với đại ngàn.
-
Đến Thanh Chương, chiêm ngưỡng ngôi phủ 500 năm
Người xưa dựng Phủ Đàng Cao giữa một cánh đồng làng. Để rồi qua bao mùa lúa lên xanh rồi lại đến mùa gặt trơ cuống rạ, ngôi phủ vẫn đứng đó, trầm mặc mà gần gũi, như một nhà hiền triết ngồi ngắm đàn con cháu đi qua những mùa màng đổi thay.
-
Chiếc gương soi tâm hồn xứ Nghệ
Học giả người Pháp Hippolyte Le Breton trong tác phẩm “An Tĩnh cổ lục” khi đến tham quan, tìm hiểu về đình đã thốt lên: “Tôi chưa hề thấy một ngôi đình nào đẹp như đình này, đặc sắc nhất trong các đền đài mang tính chất tôn giáo của người An Nam”.
-
XỨ NGHỆ - MIỀN DI SẢN
Có những miền đất mà mỗi khi nhắc đến, trong lòng người lại dào lên những rung cảm thật đặc biệt. Xứ Nghệ là một miền đất như thế.
-
Thổ cẩm của Người Thái - Những bài thơ viết chậm
Có những âm thanh không làm xao động không gian, mà trái lại, làm sâu thẳm thêm cái tĩnh lặng của núi rừng. Ấy là tiếng lách cách của khung cửi vang lên từ những nếp nhà sàn người Thái ở miền Tây xứ Nghệ. Đi qua những bản làng ở Quỳ Châu, Con Cuông hay Kỳ Sơn, tiếng lách cách ấy đều đặn, thong dong như nhịp đập của một trái tim không biết vội vàng, một thứ nhịp điệu cổ tích đã có từ ngàn năm trước và sẽ còn vang đến ngàn năm sau.
-
THÁNG 5 RỒI, VỀ KẺ SEN THÔI
Về với Kim Liên, với những người nặng lòng và trân trọng lịch sử là để neo mình vào một cái hằng số văn hóa của dân tộc, để giải mã xem cái mảnh đất cằn cỗi này đã ủ mầm vĩ nhân theo một phương cách diệu kỳ nào.
-
Những nét chữ mỉm cười
Tôi ngồi thật yên bên hiên một nếp nhà sàn vương khói ở miền Tây xứ Nghệ, nhìn sương mù lững thững trôi qua những tán săng lẻ, lắng nghe tiếng róc rách của một con suối nhỏ. Giữa cái thinh lặng thong dong ấy của đất trời, một ông cụ người Thái râu tóc bạc phơ, đang mài mực, cúi đầu nắn nót từng nét vẽ lên mặt giấy dó ố vàng.
-
-
Dư âm Xô viết Nghệ Tĩnh
Giữa một chiều rớt nắng, tôi thả bộ quanh rặng xà cừ già nua nơi Hào Thành. Ở đó, ngay trên doi đất từng là Nhà lao Vinh, tọa lạc Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Bước qua vòm cổng vào bảo tàng, tôi nghe thấy một sự im lặng. Một sự im lặng đặc quánh, thăm thẳm và nặng trĩu. Trong triết lý phương Đông, sự im lặng chưa bao giờ là hư vô câm nín. Sự im lặng đôi khi chứa đựng cả một đại dương giông bão.
-
Tiếng thoi dệt mây trên đỉnh Đại Huệ
Trong bình đồ địa văn hóa xứ Nghệ, dải Đại Huệ vươn mình như một bức bình phong vĩ đại chắn những trận gió Tây Nam quắt quay, tàng trữ lấy linh khí của đất trời châu Hoan.
-
ĐÓA HOA VÀNG NỞ GIỮA LÒNG ĐẤT MẸ
Có những sự im lặng không phải là trống rỗng. Có những sự im lặng chứa đầy tiếng nói, như hạt mầm nằm trong đất lạnh chờ đợi ngàn năm để cất lên lời chào với mặt trời.
-
Tiếng sấm “Đông Du” từ mái tranh Đan Nhiễm
Đã bao giờ bạn đi tìm dấu vết của một cơn bão táp, để rồi sững sờ khi bắt gặp ở tận cùng cội nguồn của nó, chỉ là một khoảng sân tịnh yên? Đó là cảm giác trong tôi khi đẩy nhẹ liếp cửa, bước vào Di tích lưu niệm cụ Phan Bội Châu ở xóm Sa Nam, thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn (nay là xã Vạn An, tỉnh Nghệ An).
-
“KÍCH CỔ ĐỘNG THẦN” TRONG NHỊP TRỐNG TẾ YÊN THÀNH
Bước chân vào một làng quê nông nghiệp cổ truyền, muốn đo xem bề dày tâm linh của làng ấy sâu cạn đến đâu, cứ nhắm mắt lại mà lắng tai nghe tiếng trống.
-
Chăm phtrơng – Tờ lịch bằng âm thanh hay một tiếng sấm hiền
Chúng ta quen đong đếm thời gian bằng những con số trên tờ lịch, bằng vòng quay cơ học của kim đồng hồ. Nhưng bạn biết không, ở chốn thâm sơn cùng cốc của núi rừng Tương Dương miền Tây xứ Nghệ, người Ơ Đu - một trong những dân tộc ít người nhất Việt Nam - lại đo thời gian bằng một thứ lịch đặc biệt: Lịch của Trời. Năm mới của bà con không bắt đầu bằng mùng Một tháng Giêng. Năm mới gõ cửa bằng một thanh âm: Tiếng sấm đầu mùa. Tiếng của đại ngàn gọi nghi lễ thiêng liêng ấy là Chăm phtrơn
-
-
