Thành Chung - Đình Tuyên / Trình bày: Hồng Toại • 26/10/2026
*****
Lượng bệnh nhân đông, chất lượng phục vụ từng bước cải thiện, nhưng nhiều bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới ở miền xuôi Nghệ An vẫn đối mặt với tình trạng thiếu bác sĩ, thiết bị hạn chế, hạ tầng xuống cấp và áp lực tự chủ tài chính. Thực tế cho thấy, để phát triển bền vững, các đơn vị không chỉ cần nỗ lực tự thân mà còn cần được đầu tư và có chính sách phù hợp.
Những ngày này, khu khám bệnh Bệnh viện Đa khoa Yên Thành luôn tấp nập. Nhân viên hướng dẫn làm thủ tục, y, bác sĩ tất bật thăm khám, giải thích tình trạng sức khỏe cho người bệnh. Thái độ niềm nở, lịch sự góp phần tạo sự yên tâm cho người đến khám, điều trị. Với một bệnh viện từng có thời điểm người bệnh không muốn ở lại, số ca xin chuyển tuyến cao gấp đôi số nhập viện, sự thay đổi này cho thấy nỗ lực cải thiện chất lượng phục vụ và từng bước khôi phục niềm tin của người dân.
Qua khảo sát, lãnh đạo bệnh viện xác định thái độ phục vụ chưa đáp ứng yêu cầu là một trong những nguyên nhân khiến người bệnh chưa hài lòng. Thời gian chờ đợi kéo dài, hướng dẫn thiếu chu đáo, tác phong làm việc chưa khẩn trương. Bên cạnh đó, thiết bị thiếu đồng bộ, khi có máy lại thiếu hóa chất, lúc có hóa chất thì máy không hoạt động, khiến quá trình khám bệnh và trả kết quả chậm trễ.
Bệnh viện nhanh chóng chấn chỉnh tác phong; nâng cao trách nhiệm của lãnh đạo khoa, phòng; tăng cường kiểm tra, siết chặt kỷ luật và xử lý các trường hợp vi phạm. Đồng thời, đơn vị cải thiện cảnh quan, sắp xếp lại khu khám bệnh, sửa chữa một số hạng mục, đầu tư hoặc khôi phục hoạt động của máy CT, máy xét nghiệm, máy siêu âm. Quy trình khám bệnh, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cũng được rà soát nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi.
Những thay đổi đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Trước đây, Bệnh viện Đa khoa Yên Thành tiếp nhận khoảng 350 lượt khám ngoại trú và 250 bệnh nhân nội trú mỗi ngày. Hiện nay, số lượt khám ngoại trú bình quân vượt 500 lượt/ngày, có ngày lên khoảng 800 lượt; bệnh nhân nội trú thường xuyên đạt 460-480 người, có thời điểm lên 520-530 người. Ông Hồ Sỹ Bình (SN 1958, ở xã Giai Lạc) thường xuyên đến bệnh viện điều trị bệnh đái tháo đường nhận xét: “Cơ sở vật chất, trang thiết bị được cải thiện. Nhân viên y tế nhiệt tình, hướng dẫn chu đáo hơn”.
Tuy nhiên, lượng bệnh nhân tăng nhanh cũng tạo áp lực lớn hơn. Theo bác sĩ Luyện Văn Trịnh, bệnh viện được giao 420 giường kế hoạch nhưng thường xuyên điều trị nội trú cho 450-460 người, có thời điểm vượt 500 người. Tình trạng này gây quá tải buồng bệnh, gây áp lực lớn lên đội ngũ y, bác sĩ, điều dưỡng và trang thiết bị.
Bệnh viện hiện có 299 cán bộ, nhân viên, trong đó, 61 bác sĩ nhưng vẫn thiếu khoảng 20 bác sĩ so với nhu cầu. Ngoài các chính sách hỗ trợ của tỉnh và ngành, bệnh viện đã hỗ trợ, thưởng thêm 30 triệu đồng cho mỗi bác sĩ về làm việc, đồng thời, tạo điều kiện và hỗ trợ kinh phí đào tạo nâng cao trình độ. Tuy nhiên, công tác tuyển dụng vẫn khó khăn do sự cạnh tranh giữa các đơn vị y tế về thu nhập, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển chuyên môn.
Hạ tầng cũng là điểm nghẽn. Một số dãy nhà xây dựng từ năm 1976 vẫn đang được sử dụng; nhiều khoa, phòng chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động hiện đại. Khu vực hồi sức cấp cứu và một số khoa chuyên môn cần được đầu tư, nâng cấp. Hệ thống chạy thận nhân tạo hiện có 9 máy, chỉ phục vụ tối đa khoảng 50 bệnh nhân, trong khi nhu cầu trên địa bàn ước tính khoảng 200 người. Máy thở tại Khoa Hồi sức tích cực cũng thường xuyên hoạt động với cường độ cao.
Bệnh viện Đa khoa Yên Thành đã được phê duyệt dự án đầu tư công trị giá 150 tỷ đồng để nâng cấp cơ sở vật chất. Việc sớm triển khai dự án, đồng thời, bổ sung trang thiết bị và thu hút bác sĩ, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của bệnh viện. Nếu lượng bệnh nhân tiếp tục tăng mà điều kiện phục vụ không được cải thiện tương xứng, tình trạng quá tải sẽ ảnh hưởng lớn đến chất lượng khám, chữa bệnh.
Tại Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu, tình trạng quá tải cũng diễn ra thường xuyên. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 550-600 lượt khám ngoại trú, điều trị nội trú cho 420-450 bệnh nhân. Với chỉ tiêu 385 giường, đơn vị phải bố trí khoảng 450 giường, công suất sử dụng giường bệnh thường ở mức 120%.
Bệnh viện đã nâng cấp một số khu vực, lắp đặt điều hòa tại khu khám bệnh và các khu cận lâm sàng; đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Hệ thống chạy thận nhân tạo được nâng lên 16 máy, phục vụ khoảng 60 bệnh nhân theo 2 ca... Những nỗ lực này góp phần cải thiện điều kiện phục vụ song chưa khắc phục được những thiếu hụt về chuyên môn.
Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu hiện chưa có máy CT và MRI, khiến một số nhu cầu chẩn đoán hình ảnh của người bệnh không thể đáp ứng tại chỗ. Người bệnh phải đến cơ sở khác, tốn thêm thời gian, chi phí, đặc biệt, bất tiện với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và gia đình khó khăn. Cơ sở vật chất cũng xuống cấp. Khu nhà mới nhất đã sử dụng khoảng 20 năm, trong khi các khu nhà cũ gần 40 năm. Việc sửa chữa hằng năm chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trước mắt, chưa thể thay thế đồng bộ.
Nhân lực tiếp tục là thách thức khi bệnh viện thiếu khoảng 50 chỉ tiêu, trong đó, có hơn 20 bác sĩ. Trong 5 năm gần đây, khoảng 10 bác sĩ (có chuyên môn, kinh nghiệm và uy tín) đã chuyển sang cơ sở y tế tư nhân. Theo lãnh đạo bệnh viện, khu vực tư nhân có lợi thế về đầu tư trang thiết bị và thu nhập. Trong khi đó, tổng thu nhập bình quân của cán bộ, nhân viên bệnh viện chỉ khoảng 12 triệu đồng/tháng, khó thu hút và giữ chân bác sĩ có năng lực.
Áp lực tài chính khiến việc tháo gỡ vướng mắc thêm khó khăn. Thông tin từ bệnh viện, mỗi tháng đơn vị chi khoảng 4 tỷ đồng tiền lương và 1 tỷ đồng bảo hiểm. Nguồn thu khám, chữa bệnh chủ yếu dành cho các khoản chi thường xuyên, khó tích lũy để đầu tư thiết bị đắt tiền, xây dựng cơ sở mới hoặc cải thiện thu nhập. Tuyển thêm nhân lực sẽ làm tăng chi phí nhưng thiếu người lại hạn chế khả năng phát triển kỹ thuật và gia tăng áp lực quá tải.
Lượng bệnh nhân đến khám, điều trị tăng khoảng 10% mỗi năm. Tuy nhiên, bệnh nhân tăng không đồng nghĩa với nguồn lực phát triển được bảo đảm. Bệnh viện công lập vừa phải thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, vừa chịu áp lực cân đối tài chính và cạnh tranh với khu vực tư nhân. Khi nguồn thu chủ yếu dùng để duy trì hoạt động, khả năng tái đầu tư vẫn rất hạn chế”.
Bác sĩ Lê Văn Hoàn - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu cho biết.
Giữa những khó khăn chung của các bệnh viện và trung tâm y tế tuyến dưới, Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh là trường hợp đáng chú ý. Trong khoảng một thập niên qua, đơn vị phát triển mạnh về chuyên môn, triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu, thu hút người bệnh và từng bước khẳng định vị thế trong hệ thống y tế địa phương. Hiện bệnh viện có khoảng 100.000 thẻ bảo hiểm y tế đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu.
Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh có lợi thế về cơ sở vật chất, trang thiết bị nhờ được đầu tư từ khoảng 10 năm trước. Chính sách thông tuyến bảo hiểm y tế giúp bệnh viện thu hút người bệnh từ các địa bàn lân cận, kể cả một số khu vực của Hà Tĩnh. Lượng bệnh nhân đông tạo điều kiện để đội ngũ y, bác sĩ tích lũy kinh nghiệm, nâng cao tay nghề và phát triển chuyên môn.
Tuy nhiên, lợi thế này chưa phải yếu tố quyết định. Theo bác sĩ Vũ Đình Bá - Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh, sự phát triển của đơn vị còn nhờ quyết tâm đổi mới trong quản trị của lãnh đạo qua các thời kỳ; cùng chiến lược đào tạo nhân lực, phát triển kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin. Bệnh viện luôn tạo điều kiện để y, bác sĩ nâng cao trình độ, làm chủ kỹ thuật mới; có năm dành tới 50 tỷ đồng cho công tác đào tạo.
Cùng với đào tạo, bệnh viện sớm ứng dụng công nghệ thông tin vào khám, chữa bệnh và được ghi nhận là 1 trong 5 bệnh viện đầu tiên cả nước triển khai hiệu quả lĩnh vực này. Việc cải tiến quy trình giúp người bệnh thuận tiện hơn khi đăng ký, thực hiện các bước khám và sử dụng dịch vụ.
Trên nền tảng nhân lực và quản trị, bệnh viện triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu như can thiệp mạch vành, mạch não, mạch tạng, đặt stent và tán sỏi ngoài cơ thể, với số ca tán sỏi lên tới hàng chục mỗi ngày. Năng lực chuyên môn được nâng cao giúp người bệnh có thêm lựa chọn điều trị tại địa phương, giảm nhu cầu chuyển tuyến đối với những trường hợp phù hợp.
Từ thực tiễn Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh, các bệnh viện và trung tâm y tế tuyến dưới có thể rút ra nhiều bài học thiết thực. Trước hết, vai trò người đứng đầu rất quan trọng trong nhận diện điểm nghẽn, đổi mới quản lý và lấy chất lượng chuyên môn, sự hài lòng của người bệnh làm trung tâm. Cải tiến quy trình, siết chặt kỷ luật, nâng cao thái độ phục vụ và ứng dụng công nghệ thông tin là những việc các đơn vị có thể chủ động thực hiện, không nhất thiết phải chờ đầu tư lớn.
Thứ hai, cần coi đào tạo và giữ chân nhân lực là đầu tư dài hạn. Muốn nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, bệnh viện phải có đội ngũ đủ năng lực, làm chủ kỹ thuật. Với các cơ sở y tế miền núi khó thu hút bác sĩ, cần gắn đào tạo với nhu cầu chuyên môn, cải thiện môi trường làm việc, có chính sách đãi ngộ phù hợp và tăng cường chuyển giao kỹ thuật từ tuyến trên.
Tuy nhiên, mô hình của Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh không thể áp dụng nguyên trạng cho mọi cơ sở y tế. Điều kiện phát triển giữa đô thị, đồng bằng và miền núi có sự khác biệt về dân số, lượng bệnh nhân, nguồn thu, khả năng thu hút nhân lực và mức độ đầu tư. Những đơn vị có lượng bệnh nhân đông, nguồn thu ổn định, hạ tầng được đầu tư sớm thì có nhiều dư địa phát triển hơn các cơ sở ở địa bàn dân cư phân tán, khó tạo nguồn thu tương ứng.
Bác sĩ Vũ Đình Bá trăn trở trước thực trạng các bệnh viện và trung tâm y tế tuyến dưới chịu sức ép cạnh tranh từ cấp chuyên sâu và khu vực tư nhân, trong khi người bệnh vẫn có tâm lý ưu tiên bệnh viện lớn: Ít bệnh nhân khiến bác sĩ thiếu môi trường thực hành; thiếu bác sĩ giỏi lại khiến bệnh viện khó giữ chân người bệnh. Vòng luẩn quẩn này khiến khoảng cách về năng lực giữa các cơ sở ngày càng khó thu hẹp.
Thực tế cho thấy, để bệnh viện và trung tâm y tế tuyến dưới phát triển cần đồng thời nâng cao năng lực nội tại và tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, cơ chế. Thái độ phục vụ tận tình giúp tạo dựng niềm tin ban đầu; chuyên môn vững vàng và cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu mới là nền tảng để duy trì niềm tin ấy.
Quá trình đào tạo một bác sĩ có thể kéo dài 9-10 năm, với kinh phí lên tới hàng tỷ đồng. Trong khi đó, bác sĩ mới về bệnh viện và trung tâm y tế tuyến dưới chỉ nhận mức lương khoảng 6-9 triệu đồng/tháng, thấp hơn mức 20-60 triệu đồng/tháng tại một số bệnh viện tư nhân hoặc cơ sở y tế cấp chuyên sâu. Thu nhập không phải yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn nghề nghiệp, nhưng khi điều kiện làm việc thiếu thốn, trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu và cơ hội phát triển hạn chế, việc thu hút, giữ chân bác sĩ càng khó khăn.
--------o0o--------
(Còn nữa)
