Không để gián đoạn
Sau 5 năm thành lập, HTX Dược liệu Phủ Quỳ hiện có 9/10 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Để mở rộng quy mô sản xuất, nâng hạng sản phẩm lên 4 sao, đáp ứng các điều kiện xuất khẩu, HTX đã đề nghị xã Đông Hiếu quy hoạch mở rộng vùng trồng các loại dược liệu phù hợp với thổ nhưỡng địa phương.
Bà Nguyễn Diệu Thúy - Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Giám đốc HTX Dược liệu Phủ Quỳ cho biết: “Chúng tôi đang xây dựng kế hoạch đưa sản phẩm vươn ra các thị trường lớn ngoài nước. HTX cũng đang từng bước quy hoạch lại vùng nguyên liệu bài bản hơn; đồng thời giám sát chất lượng đầu vào, đánh giá các chỉ tiêu của sản phẩm để nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao, đáp ứng nhu cầu khách hàng. HTX cũng đang hoàn thiện hồ sơ, thủ tục cần thiết để xuất khẩu theo đúng tiêu chí của nước sở tại”.
Ông Nguyễn Hữu Hào - Chủ tịch UBND xã Đông Hiếu cho biết: Cùng với các sản phẩm của HTX Dược liệu Phủ Quỳ, trên địa bàn xã Đông Hiếu có 20 sản phẩm OCOP. Thời gian tới, xã sẽ phối hợp với các chủ thể OCOP tiếp tục duy trì, phát triển và nâng cao giá trị các sản phẩm thông qua việc tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ về cơ chế, chính sách để phát triển sản phẩm, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Tại xã Văn Kiều, sau Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030, UBND xã tham mưu cho Đảng ủy xã ban hành 2 đề án, trong đó có đề án phát triển nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại. Đây là đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trong đó xã tập trung vào các mũi nhọn nông nghiệp, trọng tâm là các sản phẩm OCOP. Các ngành liên quan tham mưu xây dựng từng hạng mục, lộ trình phát triển cụ thể.
Theo ôngm Trần Văn Sao - Chủ tịch UBND xã Văn Kiều, ngoài 5 sản phẩm OCOP đã được công nhận, xã đang rà soát các sản phẩm có tiềm năng để khôi phục và xây dựng ý tưởng phát triển. Xã phối hợp với các chủ thể, có chính sách hỗ trợ nhằm khôi phục và phát triển sản phẩm; đồng thời nâng cấp hạng các sản phẩm OCOP đã được công nhận, mở rộng thị trường và tiến tới xuất khẩu.
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, các xã, phường ở Nghệ An bước vào giai đoạn mới của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Vai trò của cấp xã trong xây dựng chương trình được mở rộng, khả năng liên kết vùng linh hoạt hơn. Các địa phương đang tập trung rà soát, đánh giá lại chất lượng và khả năng phát triển thị trường của các sản phẩm OCOP; đầu tư, quy hoạch lại vùng nguyên liệu; hỗ trợ HTX, tổ hợp tác, doanh nghiệp và hộ gia đình mở rộng quy mô phát triển bền vững.
Việc quy hoạch các vùng sản xuất chuyên canh, hoàn thiện quy trình thủ tục, xây dựng hành lang pháp lý cho sản phẩm OCOP giúp người dân và doanh nghiệp có cơ sở pháp lý trong sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu. Trao quyền nhiều hơn cho cấp xã sau khi không còn cấp huyện giúp chính quyền cơ sở chủ động giám sát, đề xuất nhu cầu vốn, kỹ thuật, quảng bá sản phẩm. Các chủ thể OCOP cũng thuận lợi hơn khi tiếp cận các chương trình xúc tiến thương mại, đào tạo kỹ năng, vay vốn mở rộng sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Trong định hướng thời gian tới, Nghệ An tập trung nâng cao chất lượng, thăng hạng sao cho các sản phẩm tiêu biểu; hướng tới chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế; đồng thời chỉ đạo các đơn vị, địa phương tìm kiếm và hỗ trợ phát triển sản phẩm mới dựa trên lợi thế đặc thù nhằm đa dạng hóa sản phẩm OCOP và đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao.
Ông Lê Văn Lương - Chi cục Trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Nghệ An cho biết: “Để không làm gián đoạn chương trình Mỗi xã một sản phẩm, chúng tôi tập trung bám sát cơ sở để nắm bắt khó khăn, tồn tại khi triển khai trong tình hình mới. Đồng thời, để thúc đẩy các xã triển khai hiệu quả, đơn vị phối hợp với các cơ quan truyền thông tăng cường đăng tải thông tin, chỉ đạo của tỉnh và các mô hình hay để tạo lan tỏa. Công tác quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP đến bạn bè trong và ngoài tỉnh được đẩy mạnh”.
Nâng cao chất lượng sản phẩm
Sau hơn 6 năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu ấn tượng, là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Toàn tỉnh hiện có gần 750 sản phẩm của gần 450 chủ thể (doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất kinh doanh) đạt từ 3 sao trở lên, gồm 3 sản phẩm 3 sao và hơn 45 sản phẩm 4 sao. Hơn 600 sản phẩm đã hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và đăng ký nhãn hiệu.
Cùng với việc nâng cao chất lượng, công tác xúc tiến thương mại và ứng dụng chuyển đổi số được tỉnh chú trọng. Sản phẩm OCOP đã có mặt trong các chuỗi cung ứng hiện đại như BigC, Lotte Mart, Bách hóa Xanh và trên các nền tảng số. Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, sản phẩm OCOP Nghệ An đã và đang được xuất khẩu sang Lào, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ.
Nhiều sản phẩm OCOP không chỉ có giá trị kinh tế mà còn gắn liền với di sản văn hóa và tri thức dân gian. Hiện có 25 làng nghề có sản phẩm OCOP như Tương Nam Đàn, kẹo cu-đơ, mây tre đan, dệt thổ cẩm… Việc phát triển OCOP góp phần bảo tồn, gìn giữ và quảng bá văn hóa xứ Nghệ, đồng thời tạo nền tảng xây dựng thôn bản văn hóa, nông thôn mới kiểu mẫu.
Chương trình tạo việc làm, tăng thu nhập cho hàng nghìn lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Toàn tỉnh có khoảng 2.500 lao động thường xuyên và 2.000 lao động thời vụ tham gia sản xuất sản phẩm OCOP với thu nhập bình quân khoảng 5 triệu đồng/người/tháng. Thông qua chương trình, nhiều giá trị văn hóa – nghề truyền thống được khôi phục và phát huy; sản phẩm OCOP trở thành công cụ quảng bá hình ảnh Nghệ An đến bạn bè trong và ngoài nước, góp phần quan trọng vào kết quả xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025.
Ông Lê Văn Lương - Chi cục Trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Nghệ An cho biết thêm: Đối với Nghệ An, việc gắn phát triển OCOP với xây dựng NTM không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình Nông thôn mới mà còn thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển nhanh, bền vững, hội nhập sâu rộng. Thời gian tới, đơn vị sẽ tham mưu UBND tỉnh ban hành Đề án sản phẩm OCOP giai đoạn 2026 - 2030 và trình HĐND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2026 - 2030 phù hợp với điều kiện hiện nay khi thực hiện chính quyền 2 cấp. Đề án sẽ tập trung các giải pháp về cơ chế, chính sách phù hợp với tình hình mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt nhóm 4 - 5 sao; đồng thời nâng cao chất lượng đánh giá để sản phẩm được công nhận đúng tiêu chí.
Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, việc nâng cao chất lượng đời sống người dân được xác định là mục tiêu trọng tâm. Bên cạnh hạ tầng, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế nông thôn là nền tảng quyết định sự thành công và bền vững của chương trình.
Ở Nghệ An, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm đã và đang trở thành động lực quan trọng, góp phần gia tăng giá trị nông sản, giữ gìn bản sắc văn hóa và khơi dậy tiềm năng cộng đồng. Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và yêu cầu xây dựng nông thôn mới nâng cao, hiện đại, việc gắn phát triển sản phẩm OCOP với Chương trình Nông thôn mới được xác định là nhiệm vụ quan trọng; không chỉ kết nối kinh tế với văn hóa – xã hội mà còn tạo sức mạnh cộng đồng, xây dựng nông thôn Nghệ An phát triển bền vững và giàu bản sắc.
