Phát huy vai trò của Tổ đại biểu để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh

Ngay sau Kỳ họp thứ nhất của HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031, Thường trực HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết thành lập 20 Tổ đại biểu HĐND tỉnh theo các đơn vị bầu cử và chỉ định Tổ trưởng, Tổ phó Tổ đại biểu HĐND tỉnh. Mỗi Tổ có từ 02 đến 05 đại biểu cùng thực hiện nhiệm vụ trên một địa bàn nhất định, có từ 02 đến 12 đơn vị cấp xã theo đơn vị bầu cử.

Theo quy định, Tổ đại biểu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các quy định pháp luật có liên quan và theo sự phân công của Thường trực HĐND. Thực hiện giám sát về các vấn đề do HĐND hoặc Thường trực HĐND phân công theo quy định của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND và các văn bản hướng dẫn thi hành. Tổ chức cho đại biểu HĐND tiếp xúc cử tri, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri trước kỳ họp HĐND theo quy định. Cùng với đó, Tổ đại biểu còn triển khai cho đại biểu trong Tổ thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân theo quy định, tham gia chuẩn bị kỳ họp HĐND tỉnh và triển khai các nhiệm vụ khác theo yêu cầu của Thường trực HĐND tỉnh.

Trong thời gian qua, các Tổ đại biểu đã hoạt động khá tích cực trong việc đề xuất giám sát, chất vấn, giải trình; đóng góp dự thảo Quy chế hoạt động của HĐND tỉnh, dự thảo Đề án Nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, tham dự tập huấn đại biểu…, chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai cho đại biểu tiếp xúc cử tri, tổng hợp kiến nghị cử tri, bố trí đại biểu tiếp công dân. Mặc dù vậy, hoạt động của Tổ đại biểu HĐND tỉnh trong nhiệm kỳ mới vẫn gặp không ít khó khăn, vướng mắc, đặc biệt là xuất phát từ đặc thù khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phát biểu tại cuộc làm việc giữa Thường trực HĐND tỉnh với các Tổ trưởng Tổ đại biểu HĐND tỉnh, đồng chí Lê Văn Lương, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tương Dương, Tổ trưởng Tổ đại biểu HĐND tỉnh tại cụm các xã thuộc huyện Tương Dương cũ phản ánh khó khăn của Tổ khi địa bàn rộng, với 10 đơn vị cấp xã. Thông thường, người dân khi có vụ việc thì đến yêu cầu Chủ tịch UBND cấp xã tiếp công dân mà không đăng ký trước, còn đến phiên tiếp công dân định kỳ thì nhiều trường hợp không có công dân. Vì vậy, nếu đại biểu HĐND tỉnh ở xa thì khó có thể sắp xếp thời gian tham dự phiên tiếp công dân ngay tại xã. Thêm vào đó là khó khăn khi Tổ đại biểu triển khai nhiệm vụ trên địa bàn với nhiều đầu mối đơn vị cấp xã. Nếu như trước đây, Tổ đại biểu phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền cấp huyện thì huyện sẽ chỉ đạo đến tận các xã trên địa bàn. Đến nay, các Tổ đại biểu sẽ phải liên hệ, phối hợp với từng xã thuộc địa bàn của Tổ. Do đó, việc triển khai tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, nắm bắt tình hình địa bàn của đại biểu HĐND tỉnh khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp khó khăn hơn so với trước đây.

Cùng với đó, mặc dù Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND đã quy định thẩm quyền của Tổ đại biểu trong hoạt động giám sát, tuy nhiên, thực tế trong thời gian qua, việc giám sát của Tổ đại biểu HĐND tỉnh hầu như chưa được thực hiện. Trao đổi về vấn đề này, đồng chí Phan Đức Đồng, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Trường Vinh thống nhất với quan điểm đề nghị tới đây Thường trực HĐND tỉnh tăng cường giao các Tổ đại biểu tổ chức giám sát các chuyên đề của HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh trên địa bàn Tổ phụ trách. Thực tế thì với 130 đơn vị cấp xã, các Đoàn giám sát của HĐND, Thường trực HĐND tỉnh khó có thể trực tiếp giám sát, bao quát trên phạm vi toàn tỉnh mà cần thiết phát huy vai trò của Tổ đại biểu như “cánh tay nối dài” của Thường trực HĐND tỉnh giám sát đến các địa phương. Tuy nhiên, cần có sự điều hòa với hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các xã, phường để tránh trùng lặp.

Chia sẻ về hoạt động của Tổ đại biểu HĐND tỉnh tại các xã thuộc huyện Con Cuông cũ, đồng chí Nguyễn Hoài An, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Con Cuông cho biết để khắc phục khó khăn trong việc địa bàn rộng, số lượng đơn vị đầu mối thuộc đơn vị bầu cử nhiều, Tổ đại biểu đã thành lập nhóm zalo giữa các đại biểu trong Tổ với các đồng chí Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã để nắm bắt, theo dõi thường xuyên tình hình của địa bàn; phân công cụ thể từng đại biểu trong Tổ phụ trách theo cụm xã.

Để phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tổ đại biểu HĐND tỉnh trong thời gian tới, cần tập trung các giải pháp sau:

Thứ nhất, trong việc xây dựng Kế hoạch tiếp xúc cử tri, các Tổ đại biểu nghiên cứu, xây dựng kế hoạch để phân bổ hợp lý việc tiếp xúc với cử tri ở các địa bàn thuộc đơn vị bầu cử, làm sao tăng cường sự tiếp xúc, gặp gỡ giữa đại biểu với cử tri. Ưu tiên tiếp xúc trực tiếp để tăng mối liên hệ, gặp gỡ với cử tri; việc tổ chức trực tuyến chỉ trong trường hợp cần thiết. Cùng với đó, các Tổ đa dạng hóa hình thức tiếp xúc cử tri, quan tâm tiếp xúc cử tri đến tận thôn, bản, khối, xóm, tiếp xúc cử tri chuyên đề, nhóm đối tượng, nhất là về những dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách của tỉnh. Nghiên cứu việc phối hợp tiếp xúc cử tri giữa đại biểu HĐND tỉnh với đại biểu Quốc hội; đại biểu HĐND tỉnh với đại biểu HĐND cấp xã khi đủ điều kiện.

Phối hợp tốt với Thường trực HĐND, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã nơi tiếp xúc cử tri để phân loại, tổng hợp kiến nghị cử tri. Phân loại rõ những kiến nghị nào thuộc thẩm quyền của Trung ương, thẩm quyền của tỉnh, thẩm quyền của xã, những kiến nghị, ý kiến của cử tri về hoạt động của HĐND tỉnh. Thường trực HĐND tỉnh cần giao các Tổ theo đuổi, đeo bám, đôn đốc, giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri do Tổ tổng hợp.

Thứ hai, đối với công tác tiếp công dân, các Tổ phải triển khai tốt việc phân công đại biểu HĐND tỉnh tiếp công dân định kỳ tại đơn vị bầu cử, vừa đảm bảo đúng quy định, vừa đảm bảo tính thực chất, hiệu quả; khâu nối, liên hệ, yêu cầu các xã thuộc đơn vị bầu cử sắp xếp, bố trí, dự kiến các vụ việc công dân đã đăng ký lịch tiếp công dân trên địa bàn xã, phường vào phiên tiếp công dân định kỳ để mời đại biểu HĐND tỉnh về tham dự. Phối hợp theo dõi, giám sát việc giải quyết đơn thư, vụ việc của công dân trên địa bàn gửi đến Thường trực HĐND tỉnh.

Thứ ba, trong công tác chuẩn bị kỳ họp thường lệ của HĐND tỉnh, quán triệt, triển khai cho đại biểu nghiêm túc nghiên cứu tài liệu, tích cực tham gia các hoạt động thảo luận tại Tổ, thảo luận tại Hội trường, chất vấn, đóng góp ý kiến vào nội dung kỳ họp; nắm bắt tình hình dư luận, cử tri trên địa bàn, những vấn đề bức xúc, nổi lên ở đơn vị bầu cử để báo cáo Thường trực HĐND tỉnh, Chủ tọa kỳ họp.

Thứ tư, trong hoạt động giám sát, ngoài việc giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri, đơn thư của công dân trên địa bàn, các Tổ đại biểu HĐND tỉnh nghiêm túc triển khai thực hiện giám sát một số chuyên đề giám sát của HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh và báo cáo kết quả giám sát với Thường trực HĐND tỉnh và giám sát việc thực hiện Nghị quyết của HĐND tỉnh trên địa bàn đơn vị bầu cử.

Thứ năm, trong việc triển khai các nhiệm vụ do Thường trực HĐND tỉnh giao như đề xuất chất vấn, giám sát, giải trình; góp ý các văn bản do Thường trực lấy ý kiến như Quy chế, Đề án, tham gia tập huấn… thì các Tổ trưởng cần chỉ đạo, đôn đốc đại biểu trong Tổ nghiêm túc thực hiện./.