Khi cán bộ xã trực tiếp “đứng chân” ở thôn, bản
Thôn, bản là địa bàn gần dân nhất, nơi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được cụ thể hóa thành những công việc gắn trực tiếp với đời sống Nhân dân. Đây cũng là nơi những khó khăn, vướng mắc, tâm tư, nguyện vọng và kiến nghị của người dân được phản ánh rõ nhất.
Đối với Quỳ Châu – một địa bàn miền núi có nhiều thôn, bản thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số – việc củng cố tổ chức đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Từ yêu cầu đó, Đảng ủy xã Quỳ Châu đã thực hiện việc chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, giữ chức danh Bí thư Chi bộ thôn, bản kiêm nhiệm nhiệm kỳ 2025–2030. Theo Thông báo số 146-TB/ĐU ngày 09/7/2026 của Ban Thường vụ Đảng ủy xã, danh sách được chỉ định gồm 12 đồng chí, phụ trách 12 chi bộ thôn, bản.
Đáng chú ý, trong số này có nhiều đồng chí đang giữ các vị trí chủ chốt trong hệ thống chính trị của xã như: đồng chí Võ Minh Ngọc, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy, được phân công làm Bí thư Chi bộ thôn Tân Lạc; đồng chí Nguyễn Hùng Cường, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, làm Bí thư Chi bộ bản Đồng Minh; đồng chí Thái Quốc Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Chủ tịch HĐND xã, làm Bí thư Chi bộ bản Châu Hạnh; đồng chí Sầm Anh Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ, Chánh Văn phòng Đảng ủy, làm Bí thư Chi bộ bản Kẻ Bọn.
Cùng với đó là các đồng chí đang giữ chức vụ trong HĐND, Mặt trận và các cơ quan tham mưu của xã như Nguyễn Thị Hiếu, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã; Lê Thị Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành, Phó Trưởng ban Văn hóa – Xã hội HĐND xã; Lang Viết Sỹ, Ủy viên Ban Chấp hành, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã; Hà Văn Đức, Ủy viên Ban Chấp hành, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã...
Danh sách cũng có những cán bộ chuyên môn trực tiếp tham gia công tác tại cơ sở như Lang Mạnh Cường, Chuyên viên Văn phòng HĐND – UBND xã, và Vi Văn Thanh, Chuyên viên Ủy ban MTTQ xã.
Việc lựa chọn cán bộ từ nhiều vị trí công tác khác nhau cho thấy mục tiêu của mô hình không chỉ là bổ sung nhân sự cho các chi bộ mà còn hướng tới đưa trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp xã đến gần hơn với từng địa bàn dân cư.
Từ cán bộ chỉ đạo đến cán bộ trực tiếp cùng cơ sở
Điểm đáng chú ý của mô hình là các đồng chí được phân công không chỉ theo dõi hoặc phụ trách địa bàn, mà trực tiếp đảm nhiệm chức danh Bí thư chi bộ thôn, bản. Điều đó đồng nghĩa với việc cán bộ cấp xã phải trực tiếp tham gia lãnh đạo chi bộ, chuẩn bị và tổ chức sinh hoạt chi bộ, xây dựng nghị quyết, phân công nhiệm vụ cho đảng viên, nắm tình hình Nhân dân và cùng tập thể chi bộ tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa bàn.
Nếu ở cơ quan xã, cán bộ thường tiếp cận công việc thông qua báo cáo, hồ sơ, hội nghị và các kênh thông tin tổng hợp thì ở thôn, bản, cán bộ phải trực tiếp đối diện với những vấn đề rất cụ thể của đời sống. Đó có thể là việc vận động người dân phát triển sản xuất, giảm nghèo, bảo vệ rừng; xây dựng đường giao thông, cơ sở hạ tầng; thực hiện các chính sách hỗ trợ; giải quyết những vấn đề phát sinh trong cộng đồng; phát triển đảng viên; giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa. Nhiều vấn đề trong số đó không thể giải quyết chỉ bằng văn bản.
Cán bộ phải đến với dân, nghe dân nói, hiểu hoàn cảnh cụ thể và cùng cán bộ, đảng viên ở thôn, bản tìm cách giải quyết. Qua đó, cán bộ cấp xã có điều kiện nhìn nhận chính sách từ thực tiễn; còn chi bộ thôn, bản có thêm điều kiện tiếp cận nhanh hơn với chủ trương, định hướng của cấp ủy xã.
Cấp xã hiểu cơ sở hơn – cơ sở hiểu chủ trương hơn – việc tổ chức thực hiện sát thực tế hơn.
Đây chính là một trong những giá trị cốt lõi mà mô hình hướng tới.
Gắn trách nhiệm của cán bộ với từng địa bàn
Một điểm đáng chú ý khác là mô hình tạo ra sự gắn kết cụ thể hơn giữa trách nhiệm của cán bộ cấp xã với một địa bàn, một chi bộ và những vấn đề cụ thể của người dân. Khi trực tiếp làm Bí thư chi bộ, cán bộ không chỉ có trách nhiệm chung với nhiệm vụ của xã mà còn phải quan tâm đến kết quả hoạt động của chi bộ và đời sống Nhân dân ở địa bàn được phân công.
Chất lượng sinh hoạt chi bộ, việc thực hiện nghị quyết, công tác phát triển đảng viên, tình hình an ninh trật tự, phát triển kinh tế, những khó khăn của người dân... đều trở thành những vấn đề mà người cán bộ phải trực tiếp nắm bắt. Điều này góp phần làm rõ hơn trách nhiệm của cán bộ đối với cơ sở. Đồng thời, đây cũng là môi trường để đánh giá cán bộ qua thực tiễn: khả năng lãnh đạo, tổ chức thực hiện, vận động quần chúng, xử lý tình huống và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.
Một cán bộ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan, nhưng khi trực tiếp xuống thôn, bản sẽ phải đối diện với những yêu cầu rất khác. Cơ sở vì thế trở thành nơi kiểm chứng sinh động năng lực và phương pháp công tác của cán bộ.
Gần dân hơn để giải quyết kiến nghị cử tri, Nhân dân
Đối với hoạt động của HĐND, mô hình này còn có một ý nghĩa rất thiết thực: tạo điều kiện để những kiến nghị, phản ánh của cử tri và Nhân dân được tiếp nhận, phân loại và chuyển đến đúng nơi có trách nhiệm giải quyết.
Thực tế ở cơ sở cho thấy, kiến nghị của người dân thường gắn với những vấn đề rất cụ thể: đường giao thông, điện, nước sinh hoạt, đất đai, đất rừng, chính sách hỗ trợ sản xuất, giảm nghèo, bảo vệ rừng, môi trường, thủ tục hành chính, chế độ chính sách hoặc việc triển khai các công trình, dự án.
Khi một cán bộ đang giữ chức vụ trong Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã hoặc các cơ quan trong hệ thống chính trị đồng thời là Bí thư chi bộ thôn, bản, người cán bộ có điều kiện tiếp nhận thông tin trực tiếp hơn. Một phản ánh của người dân có thể được xem xét ngay tại địa bàn: vấn đề thuộc thẩm quyền của thôn thì cùng cơ sở xử lý; vấn đề thuộc thẩm quyền của xã thì phản ánh đến UBND, Đảng ủy và bộ phận chuyên môn; vấn đề vượt thẩm quyền thì tổng hợp, chuyển đến cơ quan có trách nhiệm.
Như vậy, có thể hình thành một quy trình:
Người dân phản ánh → Bí thư chi bộ tiếp nhận, nắm tình hình → xác định nội dung và thẩm quyền → chuyển cơ quan có trách nhiệm → theo dõi, đôn đốc → thông tin kết quả cho người dân.
Điểm quan trọng nhất là không để kiến nghị chỉ dừng ở việc “đã tiếp nhận” hoặc “đã trả lời”. Đối với những vấn đề chưa thể giải quyết ngay, cần thông tin rõ nguyên nhân, thẩm quyền, nguồn lực và thời gian dự kiến. Đối với những kiến nghị vượt thẩm quyền, cần chuyển đúng cơ quan và theo dõi đến khi có thông tin phản hồi.
Nếu làm tốt, mô hình sẽ tạo thêm một “mắt xích trách nhiệm” trong giải quyết kiến nghị của cử tri và Nhân dân.
Từ một kiến nghị cụ thể đến nhận diện điểm nghẽn trong quản lý
Điều quan trọng hơn là những phản ánh từ người dân có thể trở thành nguồn thông tin thực tiễn phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý.
Nếu một hộ dân phản ánh một vấn đề, đó có thể là trường hợp cá biệt. Nhưng nếu nhiều hộ cùng phản ánh một tuyến đường xuống cấp, một thủ tục còn khó thực hiện, một chính sách hỗ trợ chưa đến được đúng đối tượng hoặc một vấn đề liên quan đến đất đai, đất rừng, thì đó có thể là dấu hiệu của một điểm nghẽn cần được xem xét ở cấp quản lý.
Vì vậy, Bí thư chi bộ – đồng thời là cán bộ của xã – có thể đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển những phản ánh riêng lẻ thành thông tin có hệ thống, giúp cấp ủy, chính quyền nhận diện sớm những vấn đề cần xử lý.
Đây cũng là nội dung có thể hỗ trợ thiết thực cho hoạt động của HĐND.
Những vấn đề được người dân phản ánh thường xuyên ở thôn, bản có thể được tổng hợp, kiểm chứng để phục vụ hoạt động tiếp xúc cử tri, chất vấn, giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri và giám sát việc thực hiện chính sách ở địa phương.
Theo đó, tiếng nói của người dân từ cơ sở không chỉ được tiếp nhận để giải quyết một vụ việc cụ thể, mà còn có thể trở thành thông tin đầu vào cho quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện và giám sát chính sách.
Kết hợp cán bộ tăng cường với cán bộ tại chỗ
Để mô hình phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải kết hợp được năng lực của cán bộ được phân công với kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên tại thôn, bản. Cán bộ xã có ưu thế về trình độ, khả năng tiếp cận chủ trương, chính sách và điều kiện phối hợp với các cơ quan chuyên môn. Trong khi đó, cán bộ tại chỗ có lợi thế về hiểu địa bàn, phong tục, tập quán, quan hệ cộng đồng, dòng họ và đặc điểm của từng bản.
Hai nguồn lực này cần được bổ trợ cho nhau.
Vì vậy, cán bộ được phân công làm Bí thư chi bộ cần xác định rõ: không làm thay cán bộ cơ sở mà phải làm cho cán bộ cơ sở mạnh hơn; không thay thế vai trò của trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể mà phải phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị ở địa bàn.
Đây là yếu tố quan trọng để mô hình không tạo ra sự phụ thuộc vào cán bộ được tăng cường, mà hướng tới xây dựng năng lực lâu dài cho chính cơ sở.
Cần đo hiệu quả bằng những chuyển biến thực chất
Mô hình muốn duy trì và phát huy hiệu quả cần được đánh giá bằng kết quả thực chất. Không chỉ xem xét có bao nhiêu cán bộ được phân công làm Bí thư chi bộ, mà cần quan tâm: Chất lượng sinh hoạt chi bộ có được nâng lên không? Nghị quyết chi bộ có sát với vấn đề thực tế của thôn, bản không? Việc tổ chức thực hiện nghị quyết có rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm không? Những vấn đề phát sinh có được phát hiện sớm hơn không? Kiến nghị của cử tri, Nhân dân có được tiếp nhận và chuyển đúng nơi không? Những kiến nghị thuộc thẩm quyền có được theo dõi đến kết quả cuối cùng không? Người dân có được thông tin đầy đủ về quá trình và kết quả giải quyết không? Sự phối hợp giữa Bí thư chi bộ, trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể có chuyển biến không?
Đặc biệt, cần quan tâm một tiêu chí khó thể hiện đầy đủ trong báo cáo nhưng có ý nghĩa quyết định: người dân có cảm nhận cán bộ gần dân hơn, hiểu dân hơn và trách nhiệm hơn trong giải quyết công việc hay không.
Gần dân để sát việc, sát dân để phục vụ Nhân dân
Mô hình phân công cán bộ, công chức của xã tham gia cấp ủy, giữ chức danh Bí thư chi bộ thôn, bản kiêm nhiệm ở Quỳ Châu cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý trong đổi mới phương thức lãnh đạo ở cơ sở.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc cán bộ “xuống” thôn, bản, mà là đưa trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và giải quyết công việc đến gần hơn với người dân.
Từ 12 đồng chí được phân công tại 12 chi bộ thôn, bản theo Thông báo số 146-TB/ĐU ngày 09/7/2026, có thể thấy sự tham gia của nhiều cán bộ đang đảm nhiệm các vị trí khác nhau trong hệ thống chính trị xã. Mỗi đồng chí vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa trực tiếp gắn mình với một địa bàn cụ thể.
Đây là điều kiện để cán bộ hiểu cơ sở sâu hơn, để chi bộ tiếp cận chủ trương nhanh hơn và để những kiến nghị chính đáng của người dân có thêm một kênh được tiếp nhận, chuyển tải và theo dõi.
Tuy nhiên, giá trị của mô hình cuối cùng không nằm ở số lượng cán bộ được phân công, mà ở những chuyển biến thực chất của từng chi bộ, từng địa bàn và từng vấn đề của người dân.
Nếu một kiến nghị được nghe đầy đủ hơn, được chuyển đúng nơi hơn, được theo dõi chặt chẽ hơn và người dân nhận được câu trả lời rõ ràng hơn; nếu một vấn đề phát sinh được phát hiện sớm hơn và xử lý ngay từ cơ sở; nếu chất lượng sinh hoạt chi bộ và năng lực của đội ngũ cán bộ tại chỗ được nâng lên, thì khi đó mô hình mới thực sự phát huy giá trị.
Gần dân để sát việc; sát dân để hiểu dân; hiểu dân để lãnh đạo đúng và phục vụ tốt hơn. Đó cũng là mục tiêu sâu xa của việc đưa cán bộ xã về trực tiếp làm Bí thư chi bộ thôn, bản ở Quỳ Châu.
