Theo đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu đổi mới phương thức giám sát của HĐND hai cấp theo hướng trọng tâm, trọng điểm, chuyển mạnh từ giám sát chủ yếu để phát hiện hạn chế, vi phạm sang giám sát chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, thúc đẩy giải quyết vấn đề; đồng thời xác định việc theo dõi, đôn đốc đến cùng và xem kết quả thực hiện là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, người đứng đầu.
Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu đối với hoạt động giám sát
Ngày 09/11/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An ban hành Công văn số 1972-CV/TU về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Căn cứ Kết luận số 96-KL/TW, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân số 121/2025/QH15, Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và yêu cầu thực tiễn của tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng, trước hết là Đảng ủy HĐND tỉnh, Đảng ủy UBND tỉnh và Đảng ủy các xã, phường tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, thực hiện nghiêm túc; nâng cao nhận thức, trách nhiệm về vị trí, vai trò của hoạt động giám sát trong kiểm soát quyền lực nhà nước, xây dựng chính sách, tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy cũng yêu cầu đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức, phối hợp và thực hiện hoạt động giám sát, lựa chọn đúng nội dung, nâng cao chất lượng giám sát. Hoạt động giám sát phải gắn với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030 và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết; với yêu cầu vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 02 cấp; với việc đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
Định hướng được ban hành khi HĐND tỉnh khóa XIX và HĐND các xã, phường đang ở năm đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vận hành hơn một năm. Nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền trước đây của cấp huyện đã được chuyển về cấp xã. Phân cấp, phân quyền càng sâu thì yêu cầu kiểm soát quyền lực ở cơ sở và theo dõi quá trình thực thi chính sách càng cao.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh, cấp xã có nhiều đổi mới theo hướng thực chất
Tháng 8/2026, 02 đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh do đồng chí Dương Đình Chỉnh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh và đồng chí Nguyễn Như Khôi, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn đã giám sát việc thực hiện 18 nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế - xã hội do HĐND tỉnh ban hành. Thay vì chủ yếu nghe báo cáo, các đoàn tăng thời gian khảo sát tại 06 xã, phường, trực tiếp đến mô hình sản xuất, trường học, đơn vị quản lý rừng và gặp gỡ người dân thuộc diện thụ hưởng để kiểm chứng kết quả. Qua giám sát, bên cạnh những chính sách phát huy hiệu quả như hỗ trợ trường đạt chuẩn quốc gia, hỗ trợ người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế, các đoàn đã chỉ ra những nghị quyết có đối tượng thụ hưởng nhưng chưa được triển khai, một số định mức hỗ trợ không còn phù hợp, một số cơ chế hiệu quả chưa cao, làm cơ sở để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ.
Tháng 9/2026, Đoàn giám sát của HĐND tỉnh về tổ chức vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã đối chiếu nhiệm vụ được phân cấp với điều kiện thực hiện tại cơ sở, nắm bắt những khó khăn như thiếu nhân lực chuyên môn, một số nhiệm vụ mới phân cấp chưa có định mức kinh phí riêng, một số dự án đã bàn giao về xã nhưng kinh phí chưa được chuyển đầy đủ. Từ đó, Đoàn giám sát đề nghị xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với những nhiệm vụ đã giao nhưng chưa đủ điều kiện thực hiện; đề nghị rà soát, bảo đảm nguồn lực theo đặc thù từng địa bàn, ưu tiên các xã miền núi, vùng khó khăn.
Ở cấp xã, HĐND các xã đã chủ động lựa chọn nội dung giám sát, giải trình gắn với đầu tư công, đất đai, tài sản công, y tế, giáo dục, môi trường, cải cách hành chính và giải quyết kiến nghị của cử tri. Tại xã Diễn Châu, HĐND xã không dừng ở việc xem xét báo cáo mà kiểm tra, tái giám sát những kiến nghị chưa được giải quyết đến cùng; nhờ đó, kiến nghị liên quan đến dự án nuôi tôm Anh Phi và tuyến mương tiêu ách tắc kéo dài đã có chuyển biến.
Để tiếp tục phát huy những kết quả đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định rõ trách nhiệm ở cả hai cấp. Đảng ủy HĐND tỉnh lãnh đạo Thường trực HĐND tỉnh, các Ban HĐND tỉnh cụ thể hóa định hướng trong chương trình giám sát hằng năm và toàn nhiệm kỳ; hướng dẫn, tập huấn, theo dõi việc triển khai tại HĐND cấp xã. Đảng ủy các xã, phường lãnh đạo HĐND, Thường trực HĐND và các Ban HĐND cùng cấp cụ thể hóa định hướng giám sát trong chương trình giám sát hằng năm, phù hợp tình hình thực tế của địa phương, ưu tiên những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân và hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.
Tập trung giám sát 07 nhóm nội dung trọng tâm, thực hiện theo lộ trình từng giai đoạn của nhiệm kỳ
Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu hoạt động giám sát của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tập trung vào 07 nhóm nội dung trọng tâm: việc thể chế hóa, cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Nghệ An do Quốc hội ban hành, việc ban hành, thi hành văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế, chính sách của tỉnh; việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, các khâu đột phá chiến lược, huy động, quản lý, sử dụng nguồn lực và các chương trình, dự án trọng điểm; tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương 02 cấp, việc phân cấp, phân quyền, trong đó có việc rà soát, hoàn thiện vị trí việc làm, xác định nhu cầu nhân lực, phân bổ biên chế theo Kết luận số 107-KL/TW ngày 17/10/2026 của Bộ Chính trị; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Đề án chuyển đổi số tỉnh Nghệ An đến năm 2030 và kho dữ liệu dùng chung của tỉnh; văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và các chương trình mục tiêu quốc gia; quản lý đất đai, tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai; quốc phòng, an ninh, hoạt động tư pháp, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của cử tri.
Lộ trình thực hiện được chia thành 03 giai đoạn. Giai đoạn 2026 - 2027 tập trung rà soát, đánh giá kết quả giám sát nhiệm kỳ 2021 - 2026, xác định các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát chưa thực hiện đầy đủ để tiếp tục theo dõi, đôn đốc hoặc giám sát lại; giám sát việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 36/2021/QH15, sơ kết 03 năm triển khai Nghị quyết số 137/2024/QH15 của Quốc hội và những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau sắp xếp. Giai đoạn 2028 - 2030 giám sát chuyên sâu tiến độ, hiệu quả các chương trình, dự án trọng điểm, tổng kết 05 năm thực hiện Nghị quyết số 137/2024/QH15 làm cơ sở kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù. Giai đoạn 2030 - 2031 đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu cả nhiệm kỳ, việc thực hiện các kiến nghị giám sát chưa được giải quyết dứt điểm.
Về phương thức, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các kiến nghị giám sát phải rõ việc, rõ chủ thể, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả và có tính khả thi cao; thực hiện giám sát lại đối với các nội dung chậm chuyển biến. HĐND các cấp tăng cường phối hợp với Đoàn ĐBQH tỉnh và các cơ quan thanh tra, kiểm toán, tư pháp ngay từ khâu xây dựng chương trình, hạn chế trùng lặp, chồng chéo; đẩy mạnh chuyển đổi số, vận hành hiệu quả Hệ thống theo dõi công việc, số hóa dữ liệu giám sát, triển khai “kỳ họp thông minh”, ứng dụng trợ lý trí tuệ nhân tạo và phát huy vai trò của Trang thông tin điện tử Đại biểu nhân dân Nghệ An. Ngân sách cho hoạt động giám sát được phân bổ kịp thời, đúng, đủ, gắn với khoán chi theo kết quả, sản phẩm.
Đối với cơ quan chịu sự giám sát, Ban Thường vụ Tỉnh ủy giao Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác thông tin, tài liệu phục vụ giám sát; xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nghiêm túc các kết luận, kiến nghị giám sát; định kỳ báo cáo kết quả, giải trình nguyên nhân và xác định trách nhiệm đối với nội dung chậm tiến độ, chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tỉnh được giao lãnh đạo, chỉ đạo phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, tăng cường phối hợp với HĐND các cấp trong đề xuất nội dung giám sát và theo dõi việc giải quyết kiến nghị sau giám sát.
Hiện nay, thực hiện chỉ đạo của Đảng ủy HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh đang xây dựng Kế hoạch thực hiện Công văn số 1972-CV/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Cùng với những định hướng trọng tâm đã được xác định, sự vào cuộc đồng bộ của Thường trực HĐND tỉnh, các Ban HĐND tỉnh, UBND tỉnh, các sở, ngành và HĐND các xã, phường, tin tưởng rằng hoạt động giám sát của HĐND hai cấp trong nhiệm kỳ này sẽ đạt nhiều kết quả tốt, để mỗi kiến nghị sau giám sát được thực hiện đến cùng, mỗi chính sách được ban hành đến được với người dân, góp phần xây dựng chính quyền địa phương hai cấp hoạt động hiệu lực, hiệu quả./.



