Một tòa nhà năm tầng đã mọc lên bên trục đường chính, nhưng phía sau nó là những hạng mục còn dang dở đã khiến cả một trung tâm y tế phải "đóng băng" suốt nhiều năm trời. Đó là thực trạng tại dự án Trung tâm Y tế Hoàng Mai một công trình y tế công lập trải qua hai giai đoạn đầu tư, 4 lần điều chỉnh chủ trương và đến nay vẫn chưa hoàn thành đưa vào sử dụng.
Giai đoạn 1: Xây xong nhà nhưng chưa thể vận hành
Dự án được HĐND tỉnh Nghệ An phê duyệt chủ trương đầu tư giai đoạn 1 tại Nghị quyết số 98/NQ-HĐND ngày 30/10/2015, với quy mô 100 giường bệnh, gồm khối nhà khám chữa bệnh và điều trị 5 tầng cùng các hạng mục phụ trợ như sân nền, nhà để xe, nhà trực bảo vệ, nhà đặt máy phát điện, máy bơm cứu hỏa và hệ thống cấp nước sinh hoạt;…
Tổng mức đầu tư ban đầu hơn 63,3 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương hơn 59,68 tỷ đồng, ngân sách thị xã hơn 3,68 tỷ đồng. Dự án khởi công ngày 11/3/2020, dự kiến hoàn thành sau 4 năm.
Nhưng thực tế không suôn sẻ như kế hoạch. Chủ trương đầu tư đã phải điều chỉnh 2 lần, tại các Nghị quyết số 53/NQ-HĐND ngày 12/10/2022 và Nghị quyết số 65/NQ-HĐND ngày 7/12/2023. Sau mỗi lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 được nâng lên hơn 66,1 tỷ đồng, thời gian thực hiện kéo dài thêm một năm, đến ngày 11/3/2025.
Nguyên nhân của sự chậm trễ, theo lý giải từ phía chủ đầu tư, đến từ việc các quy định về phòng cháy chữa cháy thay đổi giữa chừng, buộc một số hạng mục phải hoàn thiện lại; đồng thời một số công trình cần thiết để vận hành đồng bộ như khu tập kết, xử lý rác thải rắn và rác thải y tế, trạm điện phục vụ hệ thống xử lý nước thải lại không nằm trong giai đoạn 1 mà thuộc giai đoạn 2.
Nói cách khác: tòa nhà 5 tầng đã cơ bản hoàn thành, nhưng một cơ sở y tế không thể vận hành chỉ với phần "vỏ". Đây chính là lý do Trung tâm Y tế Hoàng Mai đến nay vẫn chưa thể chuyển về cơ sở mới, dù công trình đã hiện diện sừng sững ngay cạnh trụ sở cũ.
Giai đoạn 2: Đội vốn, kéo dài, vẫn chưa về đích
Giai đoạn 2 của dự án được phê duyệt tại Nghị quyết số 48/NQ-HĐND ngày 18/10/2021 và điều chỉnh tại Nghị quyết số 17/NQ-HĐND ngày 22/4/2024, Nghị quyết số 83/NQ-HĐND ngày 18/10/2024. Tổng mức đầu tư ban đầu 80 tỷ đồng, nhưng đến tháng 4/2024, HĐND tỉnh đã phải điều chỉnh nâng lên 115 tỷ đồng cơ cấu gồm 55 tỷ đồng ngân sách tỉnh, và 60 tỷ đồng từ ngân sách thị xã Hoàng Mai.
Mức đội vốn này không phải là chuyện riêng của Trung tâm Y tế Hoàng Mai. Trong đợt giám sát năm 2024 về kết quả 3 năm thực hiện kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2021 - 2025 của tỉnh Nghệ An (từ năm 2021 đến năm 2023), HĐND tỉnh Nghệ An đã chỉ thẳng ra một loạt hạn chế mang tính hệ thống: việc phân kỳ đầu tư một số công trình chưa phù hợp, thi công thiếu đồng bộ, nhiều dự án kéo dài nhiều năm chưa hoàn thành bàn giao, hoặc hoàn thành nhưng đã xuống cấp trước khi kịp phát huy hiệu quả. Trung tâm Y tế Hoàng Mai giai đoạn 1 được nêu đích danh như một ví dụ điển hình: xây xong nhưng chưa thể hoạt động vì thiếu khu xử lý rác thải, hệ thống trạm biến áp, hệ thống cấp khí y tế và xử lý nước thải toàn bộ đều thuộc giai đoạn 2.
Đáng chú ý, qua khảo sát thực tế, đoàn giám sát ghi nhận các hạng mục của giai đoạn 1 đã bắt đầu có dấu hiệu xuống cấp dù công trình còn chưa được đưa vào sử dụng ngày nào. Đến ngày 10/9/2026, Đoàn khảo sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh tiếp tục kiểm tra thực địa và xác nhận dự án vẫn đang dở dang, nhiều hạng mục xuống cấp, trong khi trụ sở hiện tại của Trung tâm cũng đã cũ kỹ từ lâu.
Người trong cuộc: chờ đợi trong mỏi mòn
Tại buổi làm việc với Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, ông Hồ Sỹ Dương, Giám đốc Trung tâm Y tế Hoàng Mai, cho biết cơ sở vật chất hiện tại chật hẹp, xuống cấp trong khi nhu cầu khám chữa bệnh của người dân ngày một tăng. Khó khăn còn nhân lên bởi vị trí cơ sở nằm thấp hơn quốc lộ 1A, nên cứ mưa lớn là ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khám chữa bệnh.
Hiện đơn vị có 160 cán bộ, viên chức và người lao động, trong đó đội ngũ bác sĩ có trình độ sau đại học chiếm khoảng 15,5% - một tỷ lệ được chú trọng đào tạo nhưng lại đang phải làm việc trong điều kiện cơ sở vật chất không tương xứng. Cách đó chỉ khoảng 1km, cơ sở mới đã hiện diện từ nhiều năm, được kỳ vọng sẽ thay thế hoàn toàn cơ sở cũ và đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho cả khu vực phía Bắc Nghệ An - nhưng vẫn đang chờ hoàn thiện.
Ông Dương kiến nghị tỉnh chỉ đạo bàn giao dứt điểm giai đoạn 1, đồng thời đôn đốc các hạng mục đang triển khai như trạm biến áp, nhà lưu giữ rác thải y tế, để Trung tâm có thể đi vào hoạt động ngay trong năm 2026.
Việc hoàn thành dự án và Trung tâm có thể hoạt động ở địa điểm mới không chỉ niềm mong mỏi, chờ đợi của toàn thể cán bộ y tế Trung tâm, mà cũng là mong muốn của người dân phía Bắc Nghệ An để được khám điều trị bệnh trong điều kiện cơ sở vật chất khang trang hơn.
Khẩn trương hoàn thành, đưa vào sử dụng
Từ ngày 1/7/2026, dự án được chuyển chủ đầu tư về UBND phường Quỳnh Mai - một sự thay đổi diễn ra đúng lúc dự án đang ở giai đoạn nước rút. Ông Hoàng Quyền, Bí thư Đảng ủy phường Quỳnh Mai, thừa nhận việc tiếp nhận một dự án có tổng mức đầu tư lớn ngay trong bối cảnh thay đổi mô hình quản lý khiến địa phương gặp không ít khó khăn: vừa phải xử lý hàng loạt thủ tục tồn đọng, vừa chịu áp lực lớn về tiến độ giải ngân. Dù vậy, địa phương xác định đây là công trình cần sớm hoàn thành, tránh tình trạng đầu tư kéo dài mà không phát huy hiệu quả. Phường sẽ cố gắng triển khai hoàn thành dự án từ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị để Trung tâm đi vào hoạt động trong năm 2026.
Tín hiệu tích cực nhất tính đến thời điểm này: giai đoạn 2 đã giải ngân được 62% nguồn kinh phí cấp cho năm 2026, sẽ giải ngân hết nguồn vốn trong năm. Theo kế hoạch, trong năm 2026, dự án sẽ được bàn giao cho Trung tâm Y tế Hoàng Mai để chính thức đi vào hoạt động.
Sau một thập kỷ chờ đợi, 4 lần điều chỉnh chủ trương, hai lần đội vốn và một lần đổi chủ đầu tư, câu trả lời cho 160 cán bộ, y bác sĩ cùng hàng vạn người dân khu vực phía Bắc Nghệ An có lẽ đang ở rất gần - nếu như những cam kết về tiến độ lần này không lặp lại kịch bản của quá khứ.
