Tại Cuộc làm việc với ngành Nội vụ về chất lượng nguồn lao động, giải pháp tạo việc làm bền vững và công tác đào tạo nguồn lực trong giai đoạn phát triển mới, Tổng Bí thư - Chủ tịch Nước Tô Lâm đã chỉ rõ: Phải nhìn thẳng vào hạn chế cốt lõi của nguồn nhân lực hiện nay là thiếu lao động phù hợp với yêu cầu phát triển, thiếu kỹ năng nghề, tác phong công nghiệp, ngoại ngữ, công nghệ và năng lực quản trị trung gian, thay vì thiếu về số lượng; việc đánh giá chất lượng nguồn lao động phải chuyển mạnh từ coi trọng số lượng sang chất lượng và hiệu quả sử dụng.
Có thể nói, nâng cao chất lượng và phát huy nguồn nhân lực đang là vấn đề đặt ra bức thiết hiện nay. Đó là bởi ở tầm vĩ mô, trên bình diện quốc gia cũng như với mỗi địa phương thì nguồn nhân lực được xác định là một trong ba đột phá chiến lược cho phát triển, bên cạnh đột phá về thể chế và hạ tầng. Trong bối cảnh mới, mũi đột phá này cần phải được kích hoạt một cách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn với tư duy mới, cách làm mới và cơ chế thực thi mới nhằm tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững.
Từ trước tới nay, Nghệ An được biết đến với lợi thế lớn về nguồn nhân lực dồi dào (tính đến cuối năm 2025, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên tham gia hoạt động kinh tế của tỉnh đạt khoảng 1.602,2 nghìn người), có truyền thống hiếu học, cần cù, sáng tạo. Tuy vậy, chất lượng nguồn nhân lực hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường lao động và doanh nghiệp. Lao động trình độ cao còn hạn chế, nhất là trong các ngành công nghiệp chế tạo, nhiệt điện, công nghệ thông tin, tự động hóa và chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI)…; trình độ ngoại ngữ, kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế, khả năng thích ứng với công nghệ mới của phần lớn người lao động còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp FDI.
Với mục tiêu phấn đấu: đến năm 2030, Nghệ An trở thành tỉnh khá, phát triển toàn diện, có cơ cấu kinh tế hiện đại, hạ tầng đồng bộ, đời sống nhân dân ngày càng nâng cao, là trung tâm vùng Bắc Trung Bộ và cực tăng trưởng tầm quốc gia; đến năm 2045, Nghệ An trở thành tỉnh công nghiệp phát triển, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc văn hóa xứ Nghệ, nơi hội tụ trí tuệ, sáng tạo và khát vọng cống hiến thì việc nhận diện và tháo gỡ điểm nghẽn cản trở sự phát triển là yêu cầu trọng tâm, then chốt.
Trên tinh thần đó, ngày 29/6/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Đề án số 15 - ĐA/TU và Nghị quyết số 10 - NQ/TU về Phát triển nguồn nhân lực tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Đây là sự chủ động của tỉnh, vừa giải quyết những tồn tại, điểm nghẽn trong thời gian qua, vừa kiến tạo, đón đầu, mở đường cho sự phát triển trong thời gian tới. Bởi cũng tại Cuộc làm việc nêu trên, Tổng Bí thư - Chủ tịch Nước đang giao nhiệm vụ cho Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo xây dựng Đề án Phát triển nguồn nhân lực quốc gia và thị trường lao động hiện đại, lập bản đồ thiếu hụt lao động, cơ cấu lại các trường nghề và xây dựng Bộ chỉ số giám sát chất lượng lao động hằng năm.
Mục tiêu đối với nguồn nhân lực nói chung là phát triển toàn diện cả về trí lực, thể lực, tâm lực và văn hóa, có chất lượng, cơ cấu hợp lý, có năng lực tự học, chủ động, sáng tạo và có năng lực thích ứng cao. Ngoài ra, đối với mỗi khối nguồn nhân lực trong và ngoài khu vực công có mục tiêu, yêu cầu mang tính đặc thù riêng. Nếu như mục tiêu đối với nguồn nhân lực khu vực công dựa trên yêu cầu về kiến thức quản lý Nhà nước; kỹ năng quản trị, chuyên môn, nghiệp vụ thì mục tiêu đối với nguồn nhân lực ngoài khu vực công lại dựa trên yêu cầu về kỹ năng nghề được đào tạo.
Nghị quyết đặt ra mục tiêu đối với nguồn nhân lực ngoài khu vực công, đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 77%, trong đó có văn bằng, chứng chỉ đạt 37,8% (riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt 70%, trong đó có văn bằng, chứng chỉ đạt 31,5%).
Đào tạo kỹ năng nghề dự kiến khoảng cho 329.700 lượt người. Để khắc phục tồn tại, hạn chế lâu nay trong công tác đào tạo nghề như giám sát chuyên đề của Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XVIII, nhiệm kỳ 2021 - 2025 đã chỉ rõ: nhân lực chất lượng cao chiếm tỷ lệ thấp, lao động được đào tạo trình độ cao đẳng, trung cấp chỉ chiếm 18,27% so với tổng số lao động được đào tạo, Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã nâng mục tiêu đào tạo lao động chất lượng cao lên đáng kể so với giai đoạn 2021 - 2025. Cụ thể: đào tạo trình độ cao đẳng 31.950 người (tăng 21,48%), trung cấp 57.750 người (tăng 19,07%); sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng 240.000 người (giảm 5,73%).
Mục tiêu định hướng đến năm 2045, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao của tỉnh trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, giúp kinh tế địa phương tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc gia, khu vực và quốc tế, hướng tới phát triển hiện đại, xanh, bền vững; có đội ngũ chuyên gia, nhân lực khoa học - công nghệ, nhân lực quản trị trong tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, một trong những giải pháp mạnh mẽ, đột phá đối với phát triển nguồn nhân lực ngoài khu vực công là chuyển mạnh từ đào tạo theo khả năng của cơ sở đào tạo sang đào tạo theo nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp và đặt hàng của Nhà nước. Thực hiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu, đào tạo ngành, nghề trọng điểm, ngành thiếu nhân lực, ngành phục vụ vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Gắn chỉ tiêu lao động qua đào tạo, đào tạo kỹ năng nghề, tỷ lệ lao động có việc làm sau tốt nghiệp và giải quyết việc làm hằng năm với kế hoạch đặt hàng đào tạo từng ngành, địa phương, khu kinh tế, khu công nghiệp và doanh nghiệp. Đẩy mạnh đào tạo ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Nhật đối với người lao động, ưu tiên các ngành nghề có nhu cầu cao trong doanh nghiệp FDI.
Cùng với đó, khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, tổ chức thực hành, thực tập, đánh giá kỹ năng nghề; triển khai mạnh mô hình đào tạo kép: Doanh nghiệp - Nhà trường.
Tổ chức thực hiện Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, trong thời gian tới, cơ quan chức năng cần rà soát, hoàn thiện, ban hành cơ chế, chính sách về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực đặc thù, đảm bảo vừa đồng bộ, thống nhất, vừa đủ mạnh và có tính cạnh tranh cao. Cần hoàn thiện cơ chế đặt hàng đào tạo, hợp tác công tư trong phát triển nguồn nhân lực để giải pháp này thật sự tạo ra sự thay đổi căn cơ, phát triển thị trường lao động, kết nối hiệu quả cung - cầu lao động, giải quyết việc làm, đáp ứng lao động cho các doanh nghiệp, khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, các dự án trọng điểm và các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.
Với những kết quả nổi bật, ấn tượng trong thu hút đầu tư, nhất là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI và sự khởi sắc trong phát triển doanh nghiệp, một khi nguồn nhân lực được phát huy, lớn mạnh sẽ tối ưu hóa được lợi thế, tạo sự cạnh tranh mạnh mẽ đưa Nghệ An phát triển bứt phá trong thời gian tới./.
