Thành Chung - Đình Tuyên / Trình bày: Hồng Toại • 26/10/2026
*****
Cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị thiếu và chưa đồng bộ, nguồn thu hạn chế và khó tuyển dụng bác sĩ… là những điểm nghẽn tại nhiều bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới ở Nghệ An. Tháo gỡ những khó khăn này đòi hỏi đầu tư có trọng tâm, cơ chế tài chính phù hợp, chính sách đủ sức thu hút và giữ chân nhân lực, cùng sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành.
Mới đây, đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã làm việc với các đơn vị y tế để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và định hướng nhiệm vụ thời gian tới. Trước đó, đồng chí cùng đoàn công tác trực tiếp kiểm tra cơ sở vật chất và hoạt động khám, chữa bệnh tại các đơn vị.
Tại cuộc làm việc, đại diện các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới đã nêu những khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng khám, chữa bệnh, gồm tình trạng quá tải, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị thiếu hoặc hư hỏng, kinh phí hạn hẹp và khó tuyển dụng nhân lực chuyên môn.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Hồng - Giám đốc Trung tâm Y tế Nghĩa Đàn nêu thực trạng: Đơn vị có 145 giường bệnh kế hoạch, nhưng số giường thực kê đã lên 159. Mỗi ngày, Trung tâm tiếp nhận khoảng 200-250 lượt khám ngoại trú, điều trị nội trú cho 150-170 bệnh nhân. Công suất sử dụng giường bệnh đạt 104% năm 2024, 101% năm 2025 và 103,4% năm 2026. Lượng bệnh nhân đông trong khi điều kiện phục vụ chưa đáp ứng kịp tạo áp lực lớn lên hoạt động chuyên môn. Cơ sở vật chất được đầu tư từ năm 2010 đã xuống cấp, nhất là các công trình vệ sinh phục vụ bệnh nhân lưu trú. Nhiều thiết bị đầu tư từ năm 2012 bị hư hỏng, thường xuyên phải sửa chữa. Trung tâm cũng chưa có máy CT, trong khi nhu cầu chẩn đoán ngày càng tăng; kinh phí dự kiến đầu tư thiết bị này khoảng 7-8 tỷ đồng.
Bác sĩ Lang Văn Thái - Giám đốc Trung tâm Y tế Quế Phong cho biết: Dù tỉnh đã đầu tư xây dựng tòa nhà 6 tầng, trang thiết bị khám, chữa bệnh tại đơn vị vẫn chưa đồng bộ, nhất là các thiết bị kỹ thuật cao. Một số máy móc sử dụng lâu năm thường xuyên hư hỏng, phải sửa chữa nhưng chưa có kinh phí thay thế. Trung tâm còn thiếu máy điện não đồ, điện tim, X-quang kỹ thuật số, máy gây mê kèm thở, máy phân tích huyết học tự động và một số thiết bị chuyên khoa khác. Đang thực hiện tự chủ nhóm 3, Trung tâm Y tế Quế Phong có nguồn thu chưa đủ bù đắp chi phí hoạt động, không có kinh phí tích lũy để mua sắm thiết bị, thu hút bác sĩ và đào tạo nhân lực.
Báo cáo tại cuộc làm việc, đồng chí Lê Thị Hoài Chung - Giám đốc Sở Y tế Nghệ An nêu rõ thực trạng các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới đang gặp khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính. Nhiều công trình xuống cấp; thiết bị đầu tư từ nhiều năm trước đã hết khấu hao, thường xuyên hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Một số đơn vị đã có trụ sở mới nhưng vẫn thiếu thiết bị cần thiết; nhiều đơn vị cần bổ sung hạ tầng công nghệ thông tin để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Đáng chú ý, hầu hết các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới đang thực hiện tự chủ nhóm 3, nhưng nguồn thu chưa đủ để đầu tư thiết bị. Kinh phí xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin tại mỗi đơn vị ước khoảng 2–3 tỷ đồng, vượt khả năng tự cân đối của nhiều đơn vị. Một số đơn vị còn phải thuê máy chủ, hệ thống tường lửa, làm phát sinh chi phí thường xuyên.
Trước thực trạng này, Sở Y tế đề nghị tỉnh bố trí nguồn lực từ ngân sách địa phương, các chương trình mục tiêu quốc gia và những nguồn vốn hợp pháp khác để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung thiết bị thiết yếu và đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần điều tiết bác sĩ, điều dưỡng giữa các vùng và bổ sung phương tiện chuyên dùng cho những đơn vị còn thiếu.
Tại cuộc làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã chỉ rõ những điểm nghẽn của bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới. Trên cơ sở đó, đồng chí đưa ra các chỉ đạo nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị y tế.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Y tế phối hợp với Sở Tài chính và các sở, ngành liên quan rà soát tổng thể nhu cầu đầu tư, trước ngày 30/10/2026 trình UBND tỉnh phương án phân bổ ngân sách năm 2027, xác định cụ thể kinh phí sửa chữa, nâng cấp các đơn vị y tế. Việc đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, nhỏ giọt; bảo đảm đồng bộ, hoàn chỉnh và phát huy hiệu quả sử dụng.
Cùng với bố trí ngân sách, tỉnh sẽ nghiên cứu cơ chế sử dụng linh hoạt nguồn vốn dự phòng để kịp thời xử lý các vấn đề cấp bách, ưu tiên thiết bị thiết yếu, có hiệu quả sử dụng cao, trong đó có máy chạy thận nhân tạo và máy CT cho các cơ sở y tế miền núi. Việc đầu tư phải gắn với năng lực vận hành, đội ngũ chuyên môn và quy trình kỹ thuật, tránh tình trạng có thiết bị nhưng thiếu nhân lực khai thác. Tỉnh cũng khuyến khích ngành Y tế và các đơn vị vận động doanh nghiệp, nhà tài trợ hỗ trợ trang thiết bị, xe cứu thương chuyên dụng cho những địa bàn khó khăn.
Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu đẩy nhanh giải ngân vốn khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, bệnh án điện tử và kho dữ liệu dùng chung; bảo đảm cung ứng thuốc, vật tư y tế, thực hiện nghiêm quy định về vệ sinh môi trường và xử lý chất thải y tế. Các đơn vị khám, chữa bệnh cần nâng cao năng lực chuyên môn, lấy người bệnh làm trung tâm, cải thiện tinh thần, thái độ phục vụ, rút ngắn thời gian chờ đợi và sử dụng hiệu quả nguồn lực được giao.
Những chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh đến việc không chỉ bổ sung vốn mà còn phải đổi mới cách xác định nhu cầu, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Việc đầu tư cần căn cứ vào hiện trạng cơ sở vật chất, mức độ thiếu hụt trang thiết bị, nhu cầu khám, chữa bệnh và khả năng vận hành của từng đơn vị. Nguồn lực phải tập trung giải quyết dứt điểm các nhu cầu ưu tiên, tránh phân tán cho nhiều hạng mục nhưng không tạo chuyển biến rõ rệt... Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, Chủ tịch UBND tỉnh cũng có những chỉ đạo cụ thể về thu hút, đào tạo và phát triển nhân lực y tế.
Thực trạng thiếu bác sĩ tại các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới cho thấy đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị là cần thiết nhưng chưa đủ để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh. Để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại địa phương, cần đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Đây cũng là vấn đề cần giải quyết đồng bộ trong quá trình sắp xếp, tổ chức lại hệ thống y tế.
Định hướng này được thể hiện trong Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và Chương trình hành động số 14-CTr/TU ngày 11/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW. Các văn bản xác định phát triển y tế cơ sở, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới cơ chế, chính sách là những nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng và bền vững.
Theo mục tiêu của Chương trình hành động số 14-CTr/TU, đến năm 2030, Nghệ An phấn đấu 100% trạm y tế cấp xã đạt chuẩn về cơ sở vật chất, mỗi trạm có tối thiểu 4-5 bác sĩ; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 100% dân số, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc ít nhất một lần mỗi năm. Để đạt mục tiêu này, phát triển nhân lực không chỉ dừng ở tuyển dụng mà cần kết hợp đồng bộ giữa đào tạo, sử dụng, đãi ngộ và tạo điều kiện để cán bộ y tế gắn bó lâu dài với cơ sở.
Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 29/6/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển nguồn nhân lực Nghệ An giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045 cũng xác định nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, đãi ngộ, đặt hàng đào tạo và thu hút nhân lực dựa trên năng lực, hiệu quả công việc, mức độ đóng góp; ưu tiên các lĩnh vực, địa bàn thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng.
Đối với ngành Y tế, các định hướng này cần được cụ thể hóa bằng chính sách phù hợp với đặc thù nghề nghiệp và điều kiện từng vùng. Miền núi, vùng sâu, vùng xa không chỉ khó tuyển dụng mà còn gặp bất lợi khi cạnh tranh với các đơn vị y tế lớn về điều kiện làm việc, cơ hội phát triển chuyên môn và khả năng tiếp cận thiết bị hiện đại. Vì vậy, chính sách thu hút cần căn cứ vào mức độ khó khăn của địa bàn, trình độ chuyên môn, vị trí việc làm và nhu cầu nhân lực thực tế; đồng thời gắn với đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề và cải thiện môi trường làm việc.
Hiện nay, dự thảo nghị quyết của HĐND tỉnh về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực y tế công lập đang được lấy ý kiến, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thu hút, sử dụng và giữ chân nhân lực. Dự thảo quy định cụ thể đối tượng, điều kiện thụ hưởng, mức hỗ trợ, trách nhiệm thực hiện và nguồn lực bảo đảm. Chính sách cần có sức hấp dẫn đối với bác sĩ, nhân viên y tế có trình độ, đồng thời ưu tiên các cơ sở thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng.
Nhấn mạnh sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh đối với lĩnh vực y tế, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cho biết: “Lãnh đạo tỉnh rất quan tâm đến việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân cũng như sự phát triển của ngành Y tế. Khi Nghị quyết HĐND tỉnh về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực y tế công lập được ban hành, Sở Nội vụ phối hợp với Sở Y tế nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai cụ thể, hiệu quả, sớm đưa nghị quyết vào cuộc sống”.
Chủ tịch UBND tỉnh cũng giao Sở Nội vụ phối hợp với Sở Y tế xây dựng cơ chế đặt hàng đào tạo, thu hút bác sĩ và nhân viên y tế; nghiên cứu phương án liên kết với các trường để đào tạo theo nhu cầu. Đây là bước nhằm gắn chính sách thu hút với kế hoạch đào tạo, bố trí nhân lực, bảo đảm nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực tế của các đơn vị y tế.
Thực tế cho thấy, phát triển bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới là bài toán tổng thể, không thể giải quyết bằng những khoản đầu tư riêng lẻ hay giải pháp tình thế. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, cơ chế tài chính và nhân lực cần được tính toán đồng bộ, trong đó chính sách thu hút, đào tạo nhân lực giữ vai trò quan trọng. Khi các nghị quyết, chương trình hành động được cụ thể hóa thành kế hoạch khả thi, có nguồn lực bảo đảm và phân công trách nhiệm rõ ràng, những điểm nghẽn tại bệnh viện, trung tâm y tế tuyến dưới mới có thể từng bước được tháo gỡ.
Theo dự thảo nghị quyết về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực y tế công lập tỉnh Nghệ An đang được lấy ý kiến, mức hỗ trợ thu hút dự kiến cao nhất là 1 tỷ đồng đối với giáo sư, 750 triệu đồng đối với phó giáo sư, 500 triệu đồng đối với tiến sĩ y, dược hoặc bác sĩ chuyên khoa II; 200 triệu đồng đối với bác sĩ nội trú, thạc sĩ y, dược và bác sĩ chuyên khoa I. Người tốt nghiệp đại học được đề xuất hỗ trợ từ 50-100 triệu đồng, tùy kết quả học tập và vị trí tuyển dụng. Bác sĩ làm việc tại trạm y tế, điểm trạm y tế được hỗ trợ thêm 100 triệu đồng. Mức hỗ trợ còn được điều chỉnh theo địa bàn: xã khu vực III hưởng 100%, xã khu vực II hưởng 90%, các xã, phường còn lại hưởng 80% mức quy định.
Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ từ 60-100 triệu đồng cho cán bộ y tế được cử đào tạo sau đại học; hỗ trợ 100 triệu đồng/hợp đồng đối với chuyên gia đầu ngành thực hiện chuyển giao kỹ thuật mới; đồng thời hỗ trợ bác sĩ ký hợp đồng làm việc tại trạm y tế, điểm trạm y tế chưa đủ bác sĩ với mức tương đương 4 lần lương cơ sở/tháng.
