Từ nỗi lo "chỉ tiêu cứng" của cử tri

Tại các buổi tiếp xúc cử tri ở huyện Nghi Lộc và Hưng Nguyên, một trong những vấn đề "nóng" nhất được đội ngũ giáo viên phản ánh chính là quy định về cơ cấu tỷ lệ phần trăm giữa các hạng chức danh nghề nghiệp. Cử tri cho rằng việc khống chế "chỉ tiêu cứng" ở hạng I và hạng II đang tạo ra những rào cản, khiến nhiều giáo viên dù có đủ năng lực, thâm niên và thành tích vẫn không thể được thăng hạng.

Trước thực trạng này, cử tri Nghệ An kiến nghị Bộ Nội vụ cần điều chỉnh quy trình xét thăng hạng theo hướng: Tập trung vào năng lực chuyên môn, kết quả thực hiện nhiệm vụ và thâm niên thực tế thay vì khống chế tỷ lệ. Đặc biệt, cử tri cũng đề xuất bổ sung đối tượng cán bộ quản lý vào diện được xét thăng hạng để đảm bảo sự công bằng và tạo động lực cống thến cho toàn ngành.

Bước ngoặt: Bãi bỏ quy định "thăng hạng" chức danh nghề nghiệp

Phản hồi các kiến nghị trên, Bộ Nội vụ cho biết phương thức quản lý viên chức đã có sự thay đổi căn bản theo Luật Viên chức số 129/2025/QH15 và Nghị định số 259/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026).

Điểm đáng chú ý nhất là từ nay, pháp luật không còn quy định về chức danh nghề nghiệp viên chức và việc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp. Thay vào đó, việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức sẽ được căn cứ hoàn toàn vào vị trí việc làm. Theo cơ chế mới, viên chức được bố trí vào một "bậc nghề nghiệp" phù hợp với năng lực và yêu cầu nhiệm vụ của vị trí việc làm đó; đồng thời được hưởng lương tương ứng với bậc nghề nghiệp được giao.

Quản lý theo năng lực và hiệu suất thực tế

Việc thay đổi từ "hạng" sang "bậc" nghề nghiệp không đơn thuần là thay đổi danh xưng, mà là sự chuyển đổi sang tư duy quản lý dựa trên hiệu quả công việc. Theo quy định tại Nghị định số 259/2026/NĐ-CP, việc thay đổi bậc nghề nghiệp phải dựa trên các nguyên tắc khắt khe nhưng khách quan:

Đảm bảo tương quan giữa năng lực và nhiệm vụ: Bậc nghề nghiệp phải tương xứng với trình độ, năng lực và hiệu suất thực tế, được đánh giá qua các tiêu chí cụ thể như: mức độ hoàn thành nhiệm vụ; độ khó, phức tạp của công việc; trách nhiệm cá nhân và ảnh hưởng của công việc đến kết quả chung của đơn vị.

Khống chế tỷ lệ theo phê duyệt: Việc bố trí không được vượt quá tỷ lệ viên chức theo bậc nghề nghiệp đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt cho vị trí việc làm đó.

Công khai và minh bạch: Mọi quy trình phải đảm bảo tính khách quan và đúng thẩm quyền.

Tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục

Một điểm sáng trong quy định mới là cơ chế trao quyền cho các đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với các đơn vị tự chủ (tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư), đơn vị sẽ được tự quyết định tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu hoạt động và khả năng tài chính của mình.

Riêng đối với viên chức là nhà giáo, Bộ Nội vụ nhấn mạnh: Trong trường hợp pháp luật về nhà giáo hoặc hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo có các quy định khác về tiêu chuẩn, điều kiện và thủ tục quản lý thì sẽ ưu tiên thực hiện theo các quy định chuyên ngành đó.

Có thể thấy, những phản hồi kịp thời của Bộ Nội vụ đối với cử tri Nghệ An không chỉ giải tỏa những thắc mắc về chính sách, mà còn cho thấy một lộ trình đổi mới mạnh mẽ trong công tác cán bộ. Việc chuyển dịch sang quản lý theo vị trí việc làm hứa hẹn sẽ tạo động lực lớn để giáo viên yên tâm công tác, cống hiến dựa trên đúng năng lực và thành tích thực tế của mình.