UBND tỉnh trả lời như sau:
- Trạm bơm Bãi Biền và hệ thống kênh mương nằm ở xóm Dương Bắc, xã Thanh Dương cũ, lấy nước trực tiếp từ sông Rào Gang, phục vụ bơm tưới hơn 110ha của 4 xóm Dương Tây, Dương Trung, Dương Đông, Dương Bắc. Nhà trạm được xây dựng vào năm 1980, hệ thống kênh mương nằm trong đất vườn ở của các hộ gia đình xóm Dương Bắc. Trạm gồm 2 động cơ, công suất 1070 m3/giờ. Sau hơn 20 năm hoạt động, nhà trạm, kênh mương và máy móc thiết bị đã xuống cấp nghiêm trọng. Nhà trạm hiện nay đã bị sụt móng, nứt gãy tường. Máy bơm chính và bơm mồi, động cơ điện sau nhiều lần tu sửa đến nay đã không còn hoạt đồng đồng bộ, cánh quạt bơm bị mài mòn, rò rỉ nước ở các van, mặt bích… dẫn tới việc cấp nước tưới của trạm bơm và kênh mương không đảm bảo.
- Trạm bơm Trộ Na được xây dựng năm 1996 với chiều dài đường ống dẫn nước dài 1.200 m, phục vụ tưới cho 107 ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp thuộc các xứ đồng Chèn, Hờ, Trọt, Hói, Trà, Chợ Vịnh, Cồn Dầu và nước sinh hoạt của người dân các xóm Dương Trung, Dương Đông, Dương Tâm và Dương Tây. Trạm gồm 3 động cơ, công suất 1540 m3/h. Qua 28 năm đưa vào sử dụng đến nay trạm bơm và hệ thống đường ống đã hoen rỉ, sửa chữa, thay thế nhiều lần: Động cơ đã đại tu, làm lại 2 lần, đường ống đã thay thế 30m (gần 80 triệu đồng), một số đoạn ven làng đã bọc bằng bê tông (gần 100 triệu), hàng năm vận hành rất khó khăn nên công tác phục vụ bơm nước thường bị gián đoạn ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.
- Trạm bơm số 5 là một trong 05 trạm bơm của xã Xuân Tường cũ, được xây dựng năm 1998, công suất 410 m3/h, phục vụ tưới cho khoảng 50 ha lúa cho 2 xóm Xuân Tường và Trường Xuân. Mấy năm gần đây việc lấy nước của trạm khó khăn do Sông Lam chảy qua vị trí đặt trạm bị bồi lấp và dòng chảy bị chuyển dòng gây khó khăn trong lấy nước, nhất là vụ sản xuất Hè thu.
Năm 2024, Quỹ Phát triển nông nghiệp Quốc tế tại Việt Nam (IPAD) đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và PTNT (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường), các ban ngành liên quan và UBND huyện Thanh Chương về khảo sát thực địa và làm việc với xã Xuân Tường cũ về Dự án nâng cấp Trạm bơm số 5 dọc sông Lam tại địa bàn xóm Xuân Tường, xã Xuân Tường cũ. Theo kết quả tại buổi làm việc thì Xuân Tường là một trong số các xã trên địa bàn tỉnh và là một trong 2 xã trên địa bàn huyện Thanh Chương cũ được đoàn chuyên gia của tổ chức IPAD đề xuất lựa chọn để thực hiện Dự án.
Với những vấn đề trên, việc đầu tư, nâng cấp, cải tạo lại các trạm bơm và hệ thống kênh mương là nhu cầu thực tế và phù hợp của nhân dân đảm bảo đáp ứng việc cấp nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp cho người dân ổn định, lâu dài.
- Trước mắt, để đảm bảo cấp nước tưới kịp thời cho mùa vụ, đề nghị địa phương huy động các nguồn kinh phí hợp pháp bảo trì, sửa chữa duy tu máy móc thiết bị, nạo vét kênh mương đảm bảo dẫn nước tưới phục vụ người dân.
- Đối với trạm bơm số 5, xã Xuân Lâm (xã Xuân Tường cũ) đã được Dự án IPAD lựa chọn địa điểm, hiện tại Dự án đang thực hiện các bước xúc tiến đầu tư, khi triển khai các bước tiếp theo sẽ tiến hành đầu tư xây dựng theo quy định.
+) Quan tâm khắc phục đê Lương, Yên, Khai hiện nay đã xuống cấp trầm trọng.
Liên quan đến dự án nêu trên, ngày 20/3/2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) có văn bản số 2017/BNN-ĐĐ về việc trả lời kiến nghị của cử tri sau kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV gửi Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An với nội dung: “... Việc bố trí kinh phí để tiếp tục thi công, phát huy hiệu quả của Dự án Sửa chữa, nâng cấp đê Lương - Yên - Khai, huyện Thanh Chương như kiến nghị của cử tri là cần thiết. Tuy nhiên, do hệ thống đê lớn trong khi nguồn vốn ngân sách Trung ương do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý còn hạn chế, chưa thể đáp ứng hết nhu cầu đề nghị hỗ trợ của địa phương... Vì vậy, đề nghị Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh rà soát, sắp xếp thứ tự ưu tiên, thực hiện tốt các nguồn vốn đã được Trung ương bố trí, kết hợp huy động nguồn lực của địa phương để tiếp tục đầu tư tu bổ, nâng cấp các tuyến đê trên địa bàn, trong đó có Dự án Sửa chữa, nâng cấp đê Lương - Yên - Khai, huyện Thanh Chương...”.
Dự án Sửa chữa, nâng cấp đê Lương - Yên - Khai, huyện Thanh Chương đoạn từ K0+00 - K3+262,66 được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt đầu tư và kế hoạch lựa chọn nhà thầu tại Quyết định số 3885/QĐ-UBND.NN ngày 22/9/2011, giao Sở Nông nghiệp và PTNT (nay là sở Nông nghiệp và Môi trường) làm Chủ đầu tư; nguồn vốn thực hiện dự án từ nguồn hỗ trợ của Trung ương để khắc phục hậu quả mưa lũ, chương trình củng cố nâng cấp đê sông và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác.
- Tuyến đê thiết kế có chiều dài 3.262,66m, điểm đầu (K0) giáp xã Thanh Dương, điểm cuối K3+262,66 tại xóm Yên Bình xã Thanh Yên. Cao trình đỉnh đê thiết kế tại đầu đê +13,60m, cuối đê +13,08m. Mặt đê rộng 6,0m kết hợp đường giao thông.
- Dự án đang thi công dở dang: đã đắp đất thân đê ở mức cao trình +11,70m đến +12,33m (chưa đạt cao trình thiết kế); có 02 đoạn đê đi qua khu vực dân cư chưa triển khai thi công (đoạn 1 từ K1+584,3 đến K1+765,74 và đoạn 2 từ K3+151 đến K3+262,66) nguyên nhân chưa giải phóng được mặt bằng do chưa tái định cư được các hộ dân.
- Tổng mức đầu tư dự án là 36.979 triệu đồng. Nguồn vốn đã bố trí là 20.420 triệu đồng (đã giải ngân), còn thiếu 16.559 triệu đồng. Từ năm 2017 đến nay, dự án này không được bố trí nguồn vốn. Do khó khăn về nguồn vốn nên các đơn vị không thể tiếp tục thi công phần còn lại, địa phương chưa giải phóng mặt bằng 02 đoạn đê đi qua khu vực dân cư còn vướng mắc.
Thời gian tạm dừng dự án khá lâu (8 năm) đã có nhiều sự thay đổi về chế độ tiền lương, giá nguyên nhiên vật liệu. Vì vậy, để tính lại nhu cầu vốn cho toàn dự án có tính đến yếu tố trượt giá cần có đơn vị tư vấn lập và tính toán trình đơn vị có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt. Ước tính sơ bộ, cần khoảng 150 tỉ đồng để thực hiện phần còn lại của dự án.
Do dự án Sửa chữa, nâng cấp đê Lương - Yên - Khai, huyện Thanh Chương đã thi công dở dang (chưa đạt điểm dừng kỹ thuật) nên việc kết thúc dự án là không thể thực hiện được. UBND tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu phương án xử lý trong thời gian tới,



