Quang An / Trình bày: Hồng Toại • 04/11/2026
*****
Dưới chân núi Đại Huệ, những vườn hồng hàng chục năm tuổi vẫn lặng lẽ chắt chiu vị ngọt qua bao mùa nắng gió. Từ hồng trứng, hồng cậy mộc mạc đến rượu hồng, hồng sấy dẻo và những vườn cây đón khách tham quan, sản vật quê nhà đang mở ra những hướng đi mới. Người dân xã Đại Huệ vẫn bền bỉ chăm chút từng gốc cây, gìn giữ hương vị thân quen và đưa đặc sản quê hương vươn xa.
Những ngày cuối tháng 10, khi mùa hồng bước vào độ chín, vùng đất dưới chân núi Đại Huệ khoác lên mình vẻ đẹp riêng. Giữa màu xanh cây lá, những chùm hồng vàng ươm, đỏ thắm điểm xuyết trên cành, tạo nên bức tranh bình yên của miền quê gắn bó với cây trái qua nhiều thế hệ. Năm nay, thời tiết thất thường cộng với ảnh hưởng từ những đợt mưa bão năm 2025 khiến một số vườn hồng chưa đạt năng suất như mong đợi. Dẫu vậy, với người dân nơi đây, cây hồng không đơn thuần là cây ăn quả mà còn là một phần ký ức làng quê, nguồn thu nhập được chắt chiu qua từng mùa vụ và sản vật mang hương vị riêng của vùng đất dưới chân núi Đại Huệ.
Xã Đại Huệ hiện có khoảng 200 ha hồng, chủ yếu thuộc địa bàn các xã Nam Anh và Nam Xuân (cũ). Cây được trồng trong nhiều khu vườn, trên những triền đồi, từ hộ chỉ có vài gốc quanh nhà đến những gia đình sở hữu diện tích canh tác lớn. Qua năm tháng, những vườn hồng không chỉ đem lại nguồn thu mà còn góp phần tạo nên nét đặc trưng của cảnh quan địa phương.
Ông Hồ Việt, xóm 12 là một trong những người gắn bó lâu năm với cây hồng. Khu vườn gia đình có hàng chục gốc hồng lâu năm. Theo ông Việt, trồng hồng đòi hỏi sự kiên nhẫn, từ chăm sóc, vun xới đến chờ thời tiết thuận lợi để cây ra hoa, đậu quả. Những năm thời tiết thuận hòa, cây sinh trưởng tốt, cho sản lượng từ 4 - 5 tấn, mang lại nguồn thu đáng kể.
Ông Nguyễn Hữu Hùng, Xóm trưởng xóm 12, xã Đại Huệ cho biết: Toàn xóm có 150 hộ trồng hồng, với tổng số gần 1.000 cây. Phần lớn là giống hồng cậy, chiếm khoảng 60%. Hồng chủ yếu được bán quả tươi, một phần dùng chế biến thành hồng sấy dẻo nhằm kéo dài thời gian bảo quản và phục vụ nhu cầu thưởng thức quanh năm.
Vụ hồng năm nay, nhịp thu hoạch tại nhiều khu vườn có phần trầm lắng hơn. Điều kiện thời tiết bất lợi, cùng những ảnh hưởng kéo dài sau các đợt bão năm trước, khiến một số cây sinh trưởng kém thuận lợi, khả năng ra hoa, đậu quả bị tác động. Sản lượng ở nhiều vườn vì thế giảm so với những năm được mùa, dù người dân vẫn cần mẫn chăm sóc, giữ gìn từng gốc cây.
Dù sản lượng giảm nhưng giá bán có phần tăng hơn so với năm ngoái. Mức giá này phần nào giúp người trồng cải thiện thu nhập, đồng thời cho thấy sức hút của đặc sản địa phương trên thị trường.
Nhằm nâng cao giá trị sau thu hoạch, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng thị trường tiêu thụ, một số hộ dân đã chủ động tìm hướng chế biến quả hồng. Thay vì chỉ bán quả tươi trong mùa vụ, hồng được chế biến thành sản phẩm mới, góp phần đa dạng hóa đầu ra và hạn chế áp lực tiêu thụ trong thời gian ngắn.
Trong đó, hồng sấy dẻo là một hướng đi đáng chú ý. Sản phẩm giữ được vị ngọt tự nhiên, màu sắc bắt mắt, thuận tiện cho bảo quản và vận chuyển. Không chỉ đáp ứng nhu cầu thưởng thức, hồng sấy dẻo còn có tiềm năng trở thành món quà đặc sản, góp phần lan tỏa hương vị quê nhà và nâng tầm quả hồng Đại Huệ.
Ngoài hồng sấy dẻo, rượu hồng cũng là một trong những sản phẩm được thị trường ưa chuộng. Ông Bùi Đình Sỹ, một trong những hộ dân đã thử sức với sản phẩm rượu hồng. Rượu được đóng chai đẹp mắt, bán khoảng 120.000 đồng/chai; khách mua lẻ theo lít có giá khoảng 90.000 đồng. Từ loại quả quen thuộc trong vườn nhà, cách làm này mở thêm hướng tiêu thụ, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và nâng giá trị nông sản.
Hiện tại xã Đại Huệ đang triển khai các bước đăng ký sản phẩm hồng OCOP trong năm 2026. Đây được kỳ vọng là cơ hội để các sản phẩm từ hồng hoàn thiện chất lượng, nâng cao khả năng nhận diện và mở rộng thị trường.
Nếu trước đây giá trị của vườn hồng chủ yếu được tính bằng số kg quả thu hoạch, thì những năm gần đây, người dân Đại Huệ đã bắt đầu nhìn thấy một khả năng khác: Vẻ đẹp của những vườn hồng cũng có thể trở thành tài nguyên du lịch.
Vào mùa quả chín, những tán hồng cổ thụ, những chùm quả vàng đỏ nổi bật giữa màu xanh của núi đồi tạo nên khung cảnh hấp dẫn. Không cần những công trình cầu kỳ, chính vẻ mộc mạc của vườn cây, không khí trong lành và nhịp sống bình dị của làng quê đã có sức níu chân du khách. Với nhiều người, đến vườn hồng không chỉ để chụp một bức ảnh đẹp, mà còn là dịp tìm về không gian gần gũi với thiên nhiên, thưởng thức sản vật tại chỗ và cảm nhận nhịp sống của người dân vùng quê xứ Nghệ.
Thực tế, tại khu vực Nam Anh (cũ), những năm qua đã có những vườn hồng được giữ quả trên cây để phục vụ khách tham quan, chụp ảnh vào mùa chín. Thay vì thu hoạch toàn bộ quả để bán, chủ vườn dành một phần cây cho khách trải nghiệm, mở ra cách khai thác giá trị mới từ chính tài sản sẵn có của gia đình. Một số vườn từng tổ chức đón khách, thu phí chụp ảnh, cho thấy cảnh quan nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành nguồn thu nếu được đầu tư và tổ chức phù hợp.
Dù chưa phải mô hình du lịch quy mô lớn, đây vẫn là tín hiệu cho thấy sức hấp dẫn của những vườn hồng lâu năm đối với người dân và du khách.
Điểm đáng chú ý là cách làm này không nhất thiết phải thay thế hoạt động sản xuất truyền thống. Người trồng hồng có thể kết hợp bán quả, giới thiệu sản phẩm chế biến và đón khách tham quan, qua đó tạo thêm nguồn thu trên cùng một diện tích. Du khách đến vườn có thể mua hồng tươi, thưởng thức hồng sấy dẻo, tìm hiểu cách làm rượu hồng hoặc đơn giản là trải nghiệm một buổi chiều giữa những tán cây cổ thụ.
Ông Nguyễn Đình Thế - Phó Chủ tịch UBND xã Đại Huệ cho biết, địa phương định hướng phát triển cây hồng theo hướng kết hợp nhiều giá trị. Trước mắt, xã chú trọng chăm sóc, phục hồi những vườn hồng hiện có, khuyến khích người dân duy trì và phát triển những cây lâu năm; đồng thời từng bước nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chế biến sâu và tìm kiếm cơ hội phát triển du lịch sinh thái.
Theo ông Thế, việc khai thác du lịch tại các vườn hồng cần được nghiên cứu phù hợp với điều kiện thực tế. Xã có thể hỗ trợ, hướng dẫn các cá nhân trong quá trình xây dựng mô hình, nhưng để hình thành điểm đến bài bản vẫn cần sự chủ động của chủ vườn, sự phối hợp của các bên liên quan và việc đáp ứng những điều kiện theo quy định. Trong đó, hoạt động đón khách, thu phí tham quan phải được thực hiện đúng quy định pháp luật; đối với trường hợp thuộc diện phải công nhận điểm du lịch, cần hoàn thiện thủ tục theo quy định trước khi tổ chức khai thác.
Về lâu dài, nếu có sự kết nối giữa các vườn hồng, sản phẩm OCOP, cơ sở chế biến và những điểm tham quan trong vùng, Đại Huệ có thể hình thành những trải nghiệm du lịch nông nghiệp mang dấu ấn riêng. Khi ấy, du khách không chỉ đến vào thời điểm quả chín, mà còn có thể tìm hiểu quy trình chăm sóc cây, thưởng thức sản phẩm chế biến và khám phá cảnh sắc vùng núi Đại Huệ.
Dưới chân núi Đại Huệ, dù mùa hồng năm nay chưa được như mong đợi, câu chuyện về sản vật quê nhà vẫn tiếp nối qua những vườn cây, chai rượu hồng, mẻ hồng sấy dẻo và hướng phát triển du lịch trải nghiệm. Từ cách làm truyền thống đến những hướng đi mới, người dân đang góp phần nâng tầm quả hồng, để vị ngọt của hồng Đại Huệ vươn xa hơn.
