Những ngày này, trên những con đường dẫn về Châu Lộc, sắc màu lễ hội đã hiện hữu. Cờ đỏ và những lá cờ hội rực rỡ nối nhau bên đường, qua những cây cầu, men theo ruộng đồng, núi xanh. Cán bộ, đoàn viên thanh niên và bà con cùng góp sức dựng cờ, chỉnh trang đường làng, chuẩn bị cho ngày hội. Trong hội trường, các phần việc được bàn bạc, phân công; ngoài thực địa, từng địa điểm được kiểm tra, chuẩn bị. Tất cả đang cùng hướng tới ngày 20/9 – ngày bản làng mở hội.
Xỏ Nặm Phạ là một nét văn hóa truyền thống độc đáo của đồng bào dân tộc Thái. Từ cuộc sống gắn bó với núi rừng, ruộng nương và nguồn nước, cha ông đã gửi vào nghi lễ cầu mưa những ước vọng rất đỗi bình dị: mong trời thuận, mưa hòa, nguồn nước dồi dào, cây lúa tốt tươi, mùa màng no đủ, bản làng bình yên.
Bởi vậy, Xỏ Nặm Phạ không đơn thuần chỉ là lời cầu mong những hạt mưa từ trời cao. Ẩn sâu trong nghi lễ ấy là ước vọng về sự thuận hòa của trời đất: khi khô hạn mong có mưa, khi nước đã đủ lại mong mưa thuận gió hòa, để ruộng nương tốt tươi, bản làng yên bình, cuộc sống no ấm. Đó cũng là cách người Thái gửi gắm lòng biết ơn đối với thiên nhiên đã nuôi dưỡng con người và quan niệm sống nương theo đất trời, trân trọng, gìn giữ nguồn nước, ruộng nương và môi trường sống. Qua bao đổi thay, Xỏ Nặm Phạ vì thế vẫn mang một ý nghĩa bền lâu: không chỉ là nghi lễ cầu mưa, mà còn là nét đẹp trong văn hóa ứng xử với thiên nhiên, là khát vọng về sự hài hòa giữa con người, cộng đồng và đất trời.
Điều đáng quý hơn cả là lễ hội không chỉ được lưu giữ trong ký ức của những người cao tuổi. Hôm nay, những bàn tay trẻ đang cùng dựng cờ, chuẩn bị sân hội; cán bộ và người dân cùng góp công, góp sức. Khi người trẻ có mặt trong công việc của bản làng, khi họ được nghe, được thấy và trực tiếp tham gia những phong tục của cha ông, di sản không còn là câu chuyện của quá khứ mà tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.
Xỏ Nặm Phạ không chỉ hấp dẫn bởi phần lễ trang trọng mà còn rộn ràng với nhiều hoạt động trong phần hội
Theo chương trình, từ 7 giờ ngày 20/9/2026 (tức ngày 10/8 âm lịch), tại bản Kẻ Cọ, xã Châu Lộc, sau chương trình văn nghệ chào mừng sẽ diễn ra khai mạc, giới thiệu lịch sử và truyền thống của lễ hội, đánh trống khai hội và nghi lễ Xỏ Nặm Phạ. Tiếp đó là các hoạt động thi đấu thể thao truyền thống, giao lưu văn nghệ, tham quan các gian hàng và giao lưu ẩm thực.
Đó cũng chính là lúc một Châu Lộc đời thường bước vào ngày hội bằng tiếng trống, tiếng hát, sắc màu thổ cẩm, những món ăn của bản và những câu chuyện văn hóa được kể lại bằng chính đời sống của cộng đồng.
Đến với Xỏ Nặm Phạ vì thế không chỉ để xem một nghi lễ cầu mưa
Hãy đến để nghe câu chuyện của những cư dân miền núi đã bao đời gắn cuộc đời mình với nguồn nước và ruộng nương. Đến để cảm nhận tình yêu quê hương trong cách bà con gìn giữ một phong tục cổ truyền. Đến để cùng thưởng thức lời ca, điệu múa, những trò chơi dân gian, món ăn bản địa; và hơn hết, để gặp những con người Châu Lộc chân tình, mến khách đang háo hức chờ đón bạn bè gần xa.
Giữa nhịp sống ngày càng hiện đại, một lễ hội truyền thống vẫn được cộng đồng trân trọng tổ chức đã là điều đáng quý. Bởi giữ một lễ hội không chỉ là giữ một nghi thức. Đó còn là giữ ký ức của bản làng, giữ tiếng nói của cha ông, giữ sợi dây gắn kết cộng đồng và trao lại cho thế hệ mai sau niềm tự hào về nơi mình sinh ra.
Ngày 20/9 này, nếu có thể, hãy một lần về với Châu Lộc
Về để cùng bà con dự hội Xỏ Nặm Phạ. Về giữa núi xanh, ruộng đồng và những con đường đang rực rỡ cờ hội. Về để chứng kiến một phong tục đẹp vẫn đang được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Và về để cùng vui với bản làng – để hiểu rằng lời cầu trong Xỏ Nặm Phạ hôm nay không chỉ là cầu cho mưa xuống, mà sâu xa hơn là ước vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, quê hương bình yên, no ấm; để tình người thêm bền chặt và những giá trị văn hóa của đại ngàn còn mãi với thời gian.
