Những ngày này, trên những con đường dẫn về Châu Lộc, sắc màu lễ hội đã hiện hữu. Cờ đỏ và những lá cờ hội rực rỡ nối nhau bên đường, qua những cây cầu, men theo ruộng đồng, núi xanh. Cán bộ, đoàn viên thanh niên và bà con cùng góp sức dựng cờ, chỉnh trang đường làng, chuẩn bị cho ngày hội. Trong hội trường, các phần việc được bàn bạc, phân công; ngoài thực địa, từng địa điểm được kiểm tra, chuẩn bị. Tất cả đang cùng hướng tới ngày 20/9 – ngày bản làng mở hội.
Xỏ Nặm Phạ là một nét văn hóa truyền thống độc đáo của đồng bào dân tộc Thái. Từ cuộc sống gắn bó với núi rừng, ruộng nương và nguồn nước, cha ông đã gửi vào nghi lễ cầu mưa những ước vọng rất đỗi bình dị: mong trời thuận, mưa hòa, nguồn nước dồi dào, cây lúa tốt tươi, mùa màng no đủ, bản làng bình yên.
Bởi vậy, cầu mưa không đơn thuần chỉ là cầu cho những hạt nước từ trời cao. Ẩn sâu trong đó là cách người Thái ứng xử với thiên nhiên, là lòng biết ơn đất trời đã nuôi dưỡng con người, là khát vọng về cuộc sống ấm no và sự tiếp nối của cộng đồng. Qua bao đổi thay, lời cầu ấy vẫn mang một vẻ đẹp riêng: con người sống dựa vào thiên nhiên thì cũng phải biết trân trọng, gìn giữ và sống hài hòa với thiên nhiên.
Điều đáng quý hơn cả là lễ hội không chỉ được lưu giữ trong ký ức của những người cao tuổi. Hôm nay, những bàn tay trẻ đang cùng dựng cờ, chuẩn bị sân hội; cán bộ và người dân cùng góp công, góp sức. Khi người trẻ có mặt trong công việc của bản làng, khi họ được nghe, được thấy và trực tiếp tham gia những phong tục của cha ông, di sản không còn là câu chuyện của quá khứ mà tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.
Và ngày hội năm nay không chỉ có phần lễ.
Theo chương trình, từ 7 giờ ngày 20/9/2026 (tức ngày 10/8 âm lịch), tại bản Kẻ Cọ, xã Châu Lộc, sau chương trình văn nghệ chào mừng sẽ diễn ra khai mạc, giới thiệu lịch sử và truyền thống của lễ hội, đánh trống khai hội và nghi lễ Xỏ Nặm Phạ. Tiếp đó là các hoạt động thi đấu thể thao truyền thống, giao lưu văn nghệ, tham quan các gian hàng và giao lưu ẩm thực.
Đó cũng chính là lúc một Châu Lộc đời thường bước vào ngày hội bằng tiếng trống, tiếng hát, sắc màu thổ cẩm, những món ăn của bản và những câu chuyện văn hóa được kể lại bằng chính đời sống của cộng đồng.
Đến với Xỏ Nặm Phạ vì thế không chỉ để xem một nghi lễ cầu mưa.
Hãy đến để nghe câu chuyện của những cư dân miền núi đã bao đời gắn cuộc đời mình với nguồn nước và ruộng nương. Đến để cảm nhận tình yêu quê hương trong cách bà con gìn giữ một phong tục cổ truyền. Đến để cùng thưởng thức lời ca, điệu múa, những trò chơi dân gian, món ăn bản địa; và hơn hết, để gặp những con người Châu Lộc chân tình, mến khách đang háo hức chờ đón bạn bè gần xa.
Giữa nhịp sống ngày càng hiện đại, một lễ hội truyền thống vẫn được cộng đồng trân trọng tổ chức đã là điều đáng quý. Bởi giữ một lễ hội không chỉ là giữ một nghi thức. Đó còn là giữ ký ức của bản làng, giữ tiếng nói của cha ông, giữ sợi dây gắn kết cộng đồng và trao lại cho thế hệ mai sau niềm tự hào về nơi mình sinh ra.
Ngày 20/9 này, nếu có thể, hãy một lần về với Châu Lộc.
Về để cùng bà con dự hội Xỏ Nặm Phạ. Về giữa núi xanh, ruộng đồng và những con đường đang rực rỡ cờ hội. Về để chứng kiến một phong tục đẹp vẫn đang được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Và về để cùng vui với bản làng – để lời cầu mưa của người Thái hôm nay không chỉ là ước vọng về một mùa màng tốt tươi, mà còn là lời cầu chúc cho quê hương bình yên, no ấm, cho tình người thêm bền chặt và những giá trị văn hóa của đại ngàn còn mãi với thời gian.
