Tiếp nối tinh thần một trong những nghị quyết trụ cột - Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về Đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu chỉ đạo: “Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai”.
Từ quan điểm nêu trên, hoạt động tổng rà soát hệ thống VBQPPL được triển khai nhằm giải quyết ngay các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn do quy định pháp luật; cải cách thủ tục hành chính, triệt để cắt giảm ngành, nghề, điều kiện kinh doanh có điều kiện và các điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề không cần thiết, không hợp lý, tạo gánh nặng tuân thủ; giảm thiểu can thiệp hành chính trực tiếp, giảm chi phí tuân thủ; áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tháo gỡ rào cản, khó khăn cho sản xuất kinh doanh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; đẩy mạnh phân quyền, phân cấp; tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động của bộ máy Nhà nước theo mô hình chính quyền 3 cấp; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là mục tiêu tăng trưởng “2 con số”; đồng thời thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo các nghị quyết, chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ.
Sản phẩm cuối cùng hướng đến sau đợt tổng rà soát là kiến nghị, đề xuất hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo đúng tinh thần Kết luận số 09 - KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị, bảo đảm hệ thống pháp luật đơn giản, thống nhất, đồng bộ, khả thi; khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Đối tượng, phạm vi tổng rà soát được xác định rất rộng. Đó là toàn bộ các VBQPPL do các cơ quan Nhà nước, người có thẩm quyền ở Trung ương và địa phương ban hành còn hiệu lực (trừ Hiến pháp) và các VBQPPL đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực tính đến hết ngày 31/10/2026.
Các tiêu chí cơ bản làm cơ sở để thực hiện việc rà soát, bao gồm: (1) Rà soát, đánh giá sự phù hợp của VBQPPL với chủ trương, đường lối của Đảng; (2) Rà soát, đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; (3) Rà soát, đánh giá tính tương thích của VBQPPL với các điều ước quốc tế mà Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; (4) Rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh, thủ tục hành chính bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ; (5) Rà soát, phát hiện quy định pháp luật không rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không phù hợp thực tiễn, không khả thi, gây khó khăn, vướng mắc, tạo điểm nghẽn trong áp dụng, thực hiện pháp luật, cản trở quá trình phát triển; (6) Rà soát, phát hiện các nội dung, lĩnh vực, vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh. Trong đó, tiêu chí thứ nhất được cụ thể hóa thành 12 tiêu chí thành phần, nội dung cốt lõi là chủ trương của Đảng về các nhiệm vụ đột phá, chiến lược phát triển trên các lĩnh vực. Cùng với các tiêu chí, Hướng dẫn nêu rõ cách thức thực hiện, nội dung đề xuất xử lý.
Về tiến độ thực hiện, yêu cầu đặt ra là Báo cáo tình hình triển khai thực hiện rà soát hệ thống VBQPPL gửi về Bộ Tư pháp trước ngày 10/7/2026 và Báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL gửi về Bộ Tư pháp trước ngày 10/11/2026.
Trung ương xác định tổng rà soát hệ thống VBQPPL là việc khó, phức tạp, với khối lượng công việc rất lớn, thời gian tiến hành ngắn, chưa có tiền lệ. Trên cơ sở Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL đã được Ban Chỉ đạo ban hành, các cơ quan, tổ chức, địa phương xây dựng, ban hành Kế hoạch cụ thể thực hiện tại cơ quan, tổ chức, địa phương mình, bảo đảm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả. Ưu tiên, chú trọng bố trí kinh phí, nguồn lực, cán bộ, các điều kiện bảo đảm khác để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ. Coi trọng việc lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư, đối tượng chịu sự tác động, tổ chức, cá nhân, cộng đồng doanh nghiệp, đại diện hiệp hội ngành nghề vào quá trình tổng rà soát, đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thực hiện việc rà soát VBQPPL. Chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật kịp thời, đầy đủ, chính xác thông tin, dữ liệu văn bản trên Cơ sở dữ liệu Quốc gia về pháp luật.
Đối với nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng này, Hội đồng nhân dân tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo Ban Pháp chế phối hợp với các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh rà soát VBQPPL của Hội đồng nhân dân tỉnh. Ngoài ra, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã chủ động thực hiện việc “rà soát sâu” nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua việc đề ra kế hoạch năm 2026 sẽ giám sát chuyên đề về nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế - xã hội đã ban hành trong nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Có thể nói, sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, tổng rà soát VBQPPL là một nhiệm vụ lớn của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương. Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ là tiền đề quan trọng để thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá khác, hướng đến nền tảng, khung pháp lý vững chắc, hiệu quả để kiến tạo sự phát triển, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới./.
