Tại phiên thảo luận tổ về kinh tế - xã hội chiều qua, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã giải đáp một số vấn đề về sắp xếp cơ sở y tế, giáo dục; biên chế, tiền lương, vị trí việc làm. Về sắp xếp tổ chức bộ máy liên quan đến ngành Y tế và Giáo dục tại cơ sở, ông cho biết đã ghi nhận nhiều ý kiến đại biểu phản ánh về những bất cập, khó khăn.
Với y tế cơ sở, theo ông Hải, hiện nay, trạm y tế gánh vác thêm nhiều nhiệm vụ, bao gồm cả giường bệnh nội trú và chức năng y học dự phòng chuyển từ trung tâm y tế cấp huyện về, do đó giám đốc trạm phải có năng lực quản lý, điều hành tốt.
Trong thực tiễn bố trí cán bộ, nhiều nơi gặp khó khăn khi người có bằng cấp chuyên môn bác sĩ, dược sĩ thì hạn chế về năng lực quản lý và ngược lại, người có năng lực quản lý thì thiếu chuyên môn y tế. Cả nước có không ít trạm y tế thiếu cán bộ vừa có chuyên môn vừa có năng lực quản lý.
Với giáo dục, Bộ trưởng Nội vụ cho biết việc sắp xếp trường lớp ở một số địa phương còn mang tính máy móc khi quy định mỗi xã chỉ có 1 trường tiểu học và 1 trường THCS.
Trong khi đó, có những xã có quy mô dân số đông, nhiều điểm trường thì việc giao cho một hiệu trưởng quản lý là không thể, nhất là với những trường tổ chức bán trú. Tuy nhiên, nhiều địa phương đã linh hoạt tách thành 2 trường theo khu vực địa lý để bảo đảm hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.
Ngoài ra, trên thực tế đã xuất hiện bất cập khi sáp nhập trường đã dẫn tới việc xóa bỏ tên trường cũ là tên các vị anh hùng, danh nhân dân tộc để chuyển sang tên theo địa danh xã.
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải kể câu chuyện một người bạn từ Cà Mau gửi tới lời nhắn của con. "Ba ra Hà Nội có gặp Bộ trưởng Giáo dục không? Nếu gặp, ba nói với Bộ trưởng cho trường con giữ lại tên Hùng Vương được không?" - ông Hải kể.
Hằng năm, vào ngày 10/3 âm lịch, trường Hùng Vương tổ chức hoạt động Giỗ Tổ, qua đó giáo dục truyền thống cho học sinh. Ông Hải cho rằng câu hỏi của cháu nhỏ tuy đơn giản nhưng đáng suy nghĩ.
Có đơn vị muốn tăng lương nhưng không muốn giảm biên chế
Liên quan đến biên chế, Bộ trưởng Nội vụ cho biết năm nay, Bộ Chính trị mới tạm giao biên chế. Giai đoạn 2027-2031, Bộ Nội vụ đang được giao phối hợp cùng Ban Tổ chức Trung ương tính toán, tham mưu về vấn đề này.
Việc tính toán tăng lương phải gắn với vị trí việc làm, không thể xác định vị trí việc làm theo phương thức truyền thống mà phải theo hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giải quyết công việc trên cơ sở dữ liệu.
Thực tế, sau khi sắp xếp bộ máy, rà soát lại, giải quyết chính sách theo chế độ của các nghị định 178, 154, số biên chế đã giảm rất nhiều. Song có tình trạng nhiều đơn vị thừa nhưng nhiều đơn vị lại đang thiếu, xin thêm biên chế...
Ông Hải cho biết trước đây có định hướng đến năm 2030 sẽ tiếp tục giảm từ 5-10% biên chế, nhưng đây mới là tính toán giảm cơ học trong khi thực tế vẫn có những nơi thừa, nơi thiếu, nếu cứ cắt 5-10% sẽ không phù hợp.
Về định hướng biên chế thời gian tới, Bộ Nội vụ đã phối hợp cùng Ban Tổ chức Trung ương báo cáo Bộ Chính trị và có kết luận về việc tiếp tục làm nhanh, quyết liệt trong việc sắp xếp lại vị trí việc làm. Từng bộ, ngành, địa phương cần làm quyết liệt, triệt để và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm.
Đến ngày 30/11, các bộ, ngành, địa phương phải làm xong đề án vị trí việc làm và tổng hợp báo cáo về Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương để tiếp tục rà soát, báo cáo Bộ Chính trị. Trên cơ sở đề án vị trí việc làm của cả hệ thống chính trị được Bộ Chính trị thông qua, sang tháng 1/2027, biên chế cả giai đoạn sẽ chính thức được giao. Ông Hải khẳng định việc phân giao biên chế giai đoạn 2027-2031 sẽ dựa trên vị trí việc làm chứ không chung chung, cơ học.
Về tiền lương, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho hay đây là vấn đề rất nhiều người quan tâm và mong lương tăng lên.
Tuy nhiên, ông nhìn nhận có sự mâu thuẫn khi nhiều cơ quan, đơn vị không muốn giảm biên chế trong khi ngân sách có giới hạn, phải cân đối giữa chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên và chi tiền lương.
Bộ trưởng cho rằng việc tính toán tăng lương phải gắn với vị trí việc làm, không thể xác định vị trí việc làm theo phương thức truyền thống mà phải theo hướng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giải quyết công việc trên cơ sở dữ liệu.
Ông nhấn mạnh việc xác định vị trí việc làm phải tính theo phương pháp mới, bởi đây là "tính cho tương lai" chứ không chỉ giải quyết nhu cầu biên chế năm nay hoặc năm tới. Nếu làm tốt nội dung này, biên chế sẽ giảm, thậm chí giảm nhiều. Tổ chức bộ máy gọn, biên chế giảm nhiều sẽ là cơ sở để quỹ lương nhiều hơn, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức.
Về định hướng nghiên cứu chính sách tiền lương, Bộ trưởng cho biết thực tế tiền lương công chức còn thấp và có nhiều loại phụ cấp đặc thù. Mỗi ngành, lĩnh vực đều có những đặc thù riêng, song nếu ngành nào cũng có các khoản phụ cấp đặc thù thì sẽ như "trăm hoa đua nở, không công bằng".
Một số thành phố trực thuộc Trung ương với điều kiện kinh tế tốt hiện có cơ chế chi thu nhập tăng thêm, trong khi các tỉnh miền núi, vùng khó khăn lại không có nguồn lực thực hiện.
Việc xem xét chính sách cần được tính toán cụ thể, không thể chỉ dựa vào tên ngành cho rằng công việc ở nơi này nhiều hơn, nặng hơn nơi khác.
