Là giáo viên hơn 30 năm giảng dạy qua nhiều chương trình và sách giáo khoa khác nhau, thầy giáo Trần Trung Hiếu, giáo viên môn Lịch sử, Trường trung học phổ thông Chuyên Phan Bội Châu (tỉnh Nghệ An) cho rằng, sử dụng thống nhất 1 bộ sách giáo khoa là một sự thay đổi lớn, cần thiết, phù hợp thực tiễn trong quá trình triển khai chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
Lâu nay, mỗi địa phương, mỗi ngôi trường trong từng địa phương đều sử dụng mỗi bộ sách giáo khoa khác nhau trong 3 bộ sách giáo khoa mà Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép. Tuy nhiên, khi triển khai thực hiện đã nảy sinh một số bất cập, thiếu sự thống nhất và gây nên tình trạng lãng phí.
Xét về hình thức là 3 bộ sách giáo khoa, nhưng bản chất vẫn là 1 bộ sách và các tác giả biên soạn của mỗi bộ đều phải bám vào cấu trúc và nội dung cốt lõi của chương trình. Các bộ sách chỉ khác nhau tên gọi, cách đưa các dữ liệu, hình ảnh minh họa cho kênh chữ và những câu hỏi cuối mục, cuối bài. Vì vậy, một bộ sách thống nhất thay cho 3 bộ sách là một sự điều chỉnh khoa học và đáp ứng tình hình thực tiễn dạy học phổ thông hiện nay.
Thầy giáo Trần Trung Hiếu cho biết: "Ngay sau khi kết thúc năm học 2025-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức tập huấn cho cán bộ, giáo viên cốt cán chia thành nhiều khu vực, nhiều đợt. Từ tập huấn chung, Sở Giáo dục và Đào tạo các địa phương tiếp tục tập huấn cho các nhà trường ở nhiều cấp học về sách giáo khoa mới. Tôi cho rằng, đó là việc làm bình thường và cũng không có gì khó khăn, phức tạp vì giáo viên phổ thông đã quen và làm chủ về nội dung sách giáo khoa trong những năm gần đây. Vấn đề thứ hai, gọi là sách giáo khoa mới nhưng không có nội dung nào mới, không có nhiều thay đổi so với các bộ sách giáo khoa hiện hành. Sách giáo khoa mới chỉ là 1 bộ sách được rút gọn và thống nhất từ 3 bộ sách và trở thành duy nhất 1 bộ để đưa vào sử dụng từ năm học 2026-2027. Chương trình mới là quan trọng, cốt lõi và mang tính chất pháp lệnh. Sách giáo khoa chỉ là tài liệu tham khảo. Do đó, trong quá trình giảng dạy, giáo viên phổ thông vẫn có thể tham khảo những tri thức khoa học từ các tài liệu khác. Có thể khẳng định, ngay cả với học sinh khối 12 vẫn không có gì ảnh hưởng để học và ôn thi tốt nghiệp trung học phổ thông".
Phó Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam Đặng Thanh Hải cho biết, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã chuẩn bị mọi mặt về tập huấn giáo viên, đấu thầu, in, phát hành sách giáo khoa.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã tổ chức đấu thầu rộng rãi; in, phát hành hơn 200 triệu bản sách giáo khoa với đầy đủ các môn học cho các lớp, cấp học, kể cả các chuyên đề tự chọn. Đồng thời, triển khai xây dựng phương án in bổ sung sách giáo khoa dự phòng nếu xảy ra thiên tai, lũ lụt và biến động dân cư, tăng số học sinh cục bộ từng địa phương, nhằm bảo đảm đủ sách giáo khoa. Trước ngày 15/8/2026, sẽ có đầy đủ sách giáo khoa các môn học theo nhu cầu.
Hiện nay, công tác tập huấn giáo viên sử dụng bộ sách giáo khoa nói trên được triển khai theo đúng tiến độ. Theo kế hoạch, mỗi sách giáo khoa cho một môn học hoặc hoạt động giáo dục ở một lớp được tập huấn trong 2 đợt, đợt 1 vào tháng 6 và đợt 2 vào tháng 7/2026. Giáo viên ở các địa phương có thể chọn tham gia tập huấn trong đợt 1 hoặc đợt 2. Kế hoạch triển khai như vậy nhằm bảo đảm tất cả giáo viên đều được tập huấn để dạy học theo bộ sách giáo khoa thống nhất.
Từ những năm học trước, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã tổ chức tập huấn sử dụng bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” cho cả giáo viên đang dạy theo bộ sách này và giáo viên sử dụng các bộ sách giáo khoa khác (tỷ lệ giáo viên sử dụng bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” là cao nhất). Vì vậy, số giáo viên cần làm quen với bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất toàn quốc như một bộ sách hoàn toàn mới thực tế không nhiều như nhiều người vẫn hình dung.
Dù sử dụng bộ sách giáo khoa nào thì giáo viên vẫn tổ chức dạy học và đánh giá kết quả học tập của học sinh trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Vì vậy, lần tập huấn này không nhằm thay đổi cách tiếp cận dạy học mà chủ yếu giúp giáo viên khai thác hiệu quả bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất toàn quốc trên nền tảng những yêu cầu của chương trình.
Báo cáo viên cho các đợt tập huấn năm nay chủ yếu là Tổng Chủ biên, Chủ biên và tác giả của bộ sách giáo khoa thống nhất. Vì vậy, các giáo viên tham gia tập huấn có cơ hội được trao đổi trực tiếp với những người biên soạn sách, nhờ đó hiểu rõ hơn quan điểm biên soạn, mục tiêu, cấu trúc và dụng ý sư phạm của sách và của từng bài học. Thay vì chỉ giới thiệu nội dung sách, các báo cáo viên dành nhiều thời gian trao đổi về những băn khoăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chương trình và sách giáo khoa mới. Nhiều tình huống cụ thể trong thực tiễn dạy học cũng được đưa ra để cùng thảo luận, qua đó đáp ứng sát hơn nhu cầu của giáo viên. Bên cạnh đó, nhiều báo cáo viên còn phân tích sâu hơn về tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, giúp giáo viên sử dụng sách giáo khoa đúng định hướng đổi mới.
Ngoài chất lượng, phụ huynh cũng rất quan tâm đến giá sách giáo khoa và khả năng tiếp cận của học sinh, nhất là ở vùng khó khăn. Đại diện Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết đã nỗ lực tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để tiếp tục giảm giá sách giáo khoa, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Giá sách giáo khoa phục vụ năm học 2026-2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm bình quân 13,3% so với giá sách giáo khoa của năm học trước.
Bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” được sử dụng rộng rãi những năm qua và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh. Việc sử dụng thống nhất toàn quốc sẽ tiếp tục là tài liệu dạy học có chất lượng cao, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo...
Quý Tùng - Quỳnh Nguyễn
