Hành trình tri ân đậm nghĩa tình đồng đội của Ban Liên lạc Sư đoàn 320

Thăm hỏi và tri ân gia đình chính sách

Khởi đầu cho hành trình tri ân đồng đội và gửi nghĩa tình đến những người ở lại, các cựu chiến binh thuộc Ban Liên lạc Truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 khu vực Nghệ An - Hà Tĩnh đã có mặt tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Vinh để dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Trong không khí trang nghiêm, từng nén hương được thắp lên trước anh linh những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với những người lính năm xưa, đây không chỉ là nghi thức thường niên mà còn là dịp trở về gặp lại đồng đội bằng tất cả sự kính trọng và lòng biết ơn.

Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Vinh, được xây dựng từ năm 1991, hiện thuộc phường Vinh Hưng, là nơi yên nghỉ của hơn 1.200 anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới. Trong đó, có hơn 920 phần mộ đã xác định được danh tính. Nơi đây cũng có nhiều liệt sĩ của Sư đoàn 320 được gia đình và đồng đội tìm kiếm, quy tập về an nghỉ sau nhiều năm xa quê.

Theo thống kê, riêng trên địa bàn Nghệ An và Hà Tĩnh có hơn 1.200 cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn 320 đã anh dũng hy sinh ở nhiều chiến trường khác nhau. Đến nay vẫn còn không ít người chưa tìm được hài cốt, chưa thể trở về với đất mẹ. Như thế để thấy rằng nhiều người trong số họ đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ...

Sau lễ dâng hương, Ban Liên lạc tiếp tục chương trình thăm hỏi, tặng gần 300 suất quà cho các gia đình chính sách trên địa bàn Nghệ An.

Đoàn đã đến dâng hương tại gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Hiển (khối 11, phường Vinh Phú), hy sinh năm 1972 và liệt sĩ Hồ Văn Bang (khối 2, phường Trường Vinh), cũng hy sinh trong năm 1972 khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tại xóm Nam Tân, xã Vạn An, các cựu chiến binh xúc động đến thăm Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Tâm, năm nay 97 tuổi. Mẹ có hai người con trai đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước là liệt sĩ Nguyễn Văn Minh (hy sinh năm 1971) và liệt sĩ Nguyễn Quang Trung (hy sinh năm 1972). Những lời thăm hỏi, những món quà tuy không lớn nhưng là tình cảm chân thành của những người đồng đội dành cho gia đình đã hy sinh những người thân yêu nhất cho Tổ quốc

Đoàn cũng đến thăm, động viên ông Nguyễn Hữu Chất đang điều trị bệnh tại xóm Hồng Sơn, xã Vạn An; thắp hương tưởng nhớ ông Hồ Sỹ Tường tại xã Thiên Nhẫn. Đó là những người nhiều năm gắn bó với công tác tri ân, góp sức xây dựng các nhà bia ghi công, lưu dấu chiến công của Sư đoàn 320 tại nhiều chiến trường, góp phần gìn giữ ký ức về một thời hoa lửa cho các thế hệ hôm nay.

Hành trình vạn dặm tưởng nhớ đồng đội

Khép lại chuỗi hoạt động tri ân trên quê hương Nghệ An, Ban Liên lạc tiếp tục cuộc hành trình hàng nghìn cây số trở về chiến trường xưa Tây Nguyên. Hành trình đó không đơn thuần là một chuyến đi về nguồn. Với những người lính đã bước qua chiến tranh, mỗi điểm dừng chân đều là một miền ký ức, nơi còn in dấu những trận đánh ác liệt, những đồng đội đã nằm lại và cả một thời tuổi trẻ gửi trọn cho Tổ quốc.

Điểm dừng đầu tiên của đoàn là Di tích lịch sử Đình Cương - Eo Gió (Quảng Ngãi), nơi ghi dấu những trận chiến quyết liệt của Trung đoàn 52, Sư đoàn 320 trên chiến trường Quảng Ngãi năm 1974. Giữa không gian trầm mặc, các cựu chiến binh thành kính dâng hương, cùng nhau ôn lại những năm tháng chiến đấu gian khổ của đơn vị khi từ Tây Nguyên cơ động xuống chiến trường Khu V, góp phần tạo thế tiến công cho Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Rời Đình Cương - Eo Gió, đoàn đến Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Tơ để dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Ba Tơ là nơi yên nghỉ của nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trên chiến trường Khu V trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong số đó có không ít người lính từng sát cánh chiến đấu cùng Trung đoàn 52 và các đơn vị của Sư đoàn 320.

Trước những hàng mộ trắng, không ai nói với nhau nhiều. Những nén hương lặng lẽ được thắp lên, những phút mặc niệm kéo dài như đưa các cựu chiến binh trở về với chiến trường năm nào. Với họ, Ba Tơ không chỉ là một địa danh lịch sử mà còn là nơi lưu giữ ký ức về những người đồng đội đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi.

Sáng 21/7/2026, hành trình tiếp tục đưa đoàn đến Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Kon Tum - nơi an nghỉ của hàng nghìn anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trên chiến trường Bắc Tây Nguyên và các địa bàn lân cận.

Trong số đó có hàng trăm cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320 đã ngã xuống trong Chiến dịch Xuân - Hè năm 1972, chiến dịch lịch sử thường được gọi là "Mùa hè đỏ lửa Bắc Tây Nguyên". Trước anh linh các liệt sĩ, các cựu chiến binh kính cẩn dâng hoa, dâng hương và dành phút mặc niệm để tưởng nhớ những đồng đội đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

Nghĩa trang hôm nay vẫn thường xuyên đón những đoàn thân nhân, cựu chiến binh và người dân từ khắp mọi miền đất nước trở về. Mỗi người mang theo một câu chuyện, một ký ức riêng nhưng đều gặp nhau ở lòng biết ơn đối với những người đã không tiếc máu xương vì Tổ quốc.

Rời nghĩa trang, đoàn đến dâng hương tại Di tích lịch sử quốc gia Ngục Kon Tum. Địa danh này được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1930, nơi đây từng là nhà tù giam giữ các chiến sĩ yêu nước và những người cộng sản. Chính trong chốn lao tù khắc nghiệt ấy đã diễn ra nhiều cuộc đấu tranh bất khuất của các tù chính trị, tiêu biểu là cuộc đấu tranh lưu huyết ngày 12/12/1931 và cuộc tuyệt thực ngày 16/12/1931. Tháng 9/1930, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Kon Tum cũng được thành lập ngay trong nhà ngục này, mở đầu cho phong trào cách mạng tại địa phương.

Điều khiến các cựu chiến binh trong đoàn đặc biệt xúc động là khi bước vào khu trưng bày, họ bắt gặp di ảnh Liệt sĩ Võ Trọng Ân, người con quê ở Nghệ An, một chiến sĩ cách mạng từng bị giam cầm tại Ngục Kon Tum. Hình ảnh ấy như nối liền mạch nguồn lịch sử giữa quê hương Nghệ An và vùng đất Tây Nguyên, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về những con người đã dành cả cuộc đời cho lý tưởng cách mạng.

Bước sang ngày 22/7/2026, đoàn tiếp tục ngày thứ ba của hành trình trở về chiến trường xưa. Từ sáng sớm, tại Nhà tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Sư đoàn 320, các cựu chiến binh cùng đại biểu đã trang trọng tổ chức lễ dâng hoa, dâng hương tưởng niệm hơn 14.000 cán bộ, chiến sĩ của Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 đã anh dũng hy sinh qua các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.

Trong không khí trang nghiêm, những mái đầu bạc lặng lẽ cúi xuống trước anh linh đồng đội. Có người từng trực tiếp chiến đấu bên nhau, có người chỉ biết tên đồng đội qua những trận đánh, nhưng tất cả đều chung một cảm xúc khi trở lại nơi ghi dấu truyền thống của đơn vị.

Sau lễ tưởng niệm, đoàn đến Di tích chiến thắng Chư Nghé - một căn cứ quân sự quan trọng của địch trước đây. Sau Hiệp định Paris, Chư Nghé được địch xây dựng thành một căn cứ quân sự quan trọng nhằm lấn chiếm vùng giải phóng, khống chế khu vực phía tây Pleiku. Chính tại vùng đất này, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320 đã cùng các lực lượng khác lập nên nhiều chiến công, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường Tây Nguyên.

Rời Chư Nghé, đoàn tiếp tục đến Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Đức Cơ. Giữa núi rừng biên giới lặng gió, những hàng mộ liệt sĩ nối dài nhắc nhở về sự khốc liệt của chiến tranh và sự hy sinh của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ trên chiến trường Tây Nguyên, trong đó có nhiều người lính Sư đoàn 320.

Điểm dừng chân tiếp theo của đoàn là Nhà bia Di tích chiến thắng Chư Bồ nơi ghi dấu trận đánh lịch sử ngày 18/1/1973. Tại đây, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320, được tăng cường bởi Trung đoàn 48 và các đơn vị binh chủng phối thuộc, đã tiến công tiêu diệt căn cứ Chư Bồ của địch, mở rộng vùng giải phóng và giữ vững hành lang chiến lược trên chiến trường Tây Nguyên.

Đứng trước nhà bia, nhiều cựu chiến binh lặng người hồi lâu. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những hố bom ngày nào đã phủ màu xanh cây lá, nhưng trong ký ức của những người từng cầm súng, Chư Bồ vẫn là một trận đánh không thể nào quên. Mỗi tấc đất nơi đây đều thấm mồ hôi, máu và sự hy sinh của biết bao đồng đội.

Cũng trong ngày 22/7/2026, đoàn công tác do cựu chiến binh Lê Mạnh Hải, Trưởng Ban Liên lạc Truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 khu vực Nghệ An - Hà Tĩnh làm trưởng đoàn, đã trở về thăm đơn vị và phối hợp với Sư đoàn 320 tổ chức Lễ bàn giao, tiếp nhận kỷ vật chiến tranh. Điểm nhấn của buổi lễ là việc trao tặng hai hiện vật giàu giá trị lịch sử và tinh thần, được các cựu chiến binh gìn giữ suốt nhiều năm.

Kỷ vật đầu tiên là bức tranh Chủ tịch Hồ Chí Minh in trên lụa từ thời kháng chiến chống Mỹ. Trải qua năm tháng, hiện vật vẫn được lưu giữ cẩn thận như một biểu tượng của niềm tin và ý chí. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, hình ảnh Bác Hồ luôn là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm sức mạnh để cán bộ, chiến sĩ vượt qua gian khổ, kiên cường chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Kỷ vật thứ hai là bản phục dựng tờ "Lính Đồng Bằng", số báo đầu tiên của Đại đoàn 320 phát hành ngày 15/3/1951. Đây không chỉ là một tư liệu quý phản ánh những ngày đầu xây dựng và chiến đấu của Đại đoàn Đồng Bằng, mà còn ghi lại những dấu mốc đầu tiên của công tác tuyên huấn, báo chí trong đơn vị. Kỷ vật này do cựu chiến binh Phạm Ngọc Triển, nguyên cán bộ Ban Tuyên huấn Sư đoàn 320 thời kỳ kháng chiến chống Mỹ dày công sưu tầm, phục dựng từ nhiều nguồn tư liệu. Ông thực hiện 2 bản, 1 bản lưu giữ làm kỷ niệm, bản còn lại gửi tặng Đảng ủy, Chỉ huy Sư đoàn 320 để trưng bày tại Phòng Truyền thống của đơn vị.

Lễ bàn giao diễn ra trong không khí ấm áp, xúc động. Những kỷ vật được trao đi không đơn thuần là hiện vật của một thời chiến tranh, mà còn gửi gắm trong đó ký ức, niềm tự hào và trách nhiệm của các thế hệ đi trước đối với đơn vị mà họ đã dành trọn tuổi thanh xuân. Đây cũng sẽ là những tư liệu quý, góp phần bồi đắp truyền thống, giáo dục lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ hôm nay.

Hành trình tri ân vẫn chưa khép lại. Theo kế hoạch, ngày 23/7, đoàn sẽ tiếp tục đến Ayun Pa, lần theo Đường số 7 - tuyến đường gắn liền với Chiến dịch giải phóng Tây Nguyên mùa Xuân năm 1975 - để tưởng niệm những cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320 đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trong cuộc truy kích quân địch rút chạy khỏi Tây Nguyên.

Ngày 24/7, đoàn sẽ trở lại Sa Thầy, dâng hương tại hai điểm cao 1049 và 1015, những địa danh đã đi vào lịch sử của Sư đoàn 320 trong Chiến dịch Xuân - Hè năm 1972. Giữa núi rừng Tây Nguyên, nơi từng rung chuyển bởi bom đạn, vẫn còn đó biết bao người lính mãi mãi nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ.

Từ Đức Cơ đến Chư Bồ, từ Ayun Pa, Đường số 7 đến Sa Thầy và những điểm cao 1049, 1015, hành trình của các cựu chiến binh không chỉ là chuyến trở về những chiến trường năm xưa. Đó còn là cuộc trở về với ký ức của một thế hệ đã đi qua chiến tranh, trở về với tình đồng chí, đồng đội và những lời hẹn chưa bao giờ cũ.

Mỗi nén hương được thắp lên là một lời tri ân gửi tới những người đã ngã xuống. Mỗi bước chân trở lại chiến trường xưa là một lần những người lính năm ấy được trở về với đồng đội, với ký ức và với chính tuổi trẻ của mình. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng nghĩa tình đồng đội thì chưa bao giờ phai nhạt. Đồng đội vẫn nhớ nhau, Nhân dân vẫn nhớ và Tổ quốc mãi mãi khắc ghi sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ.