Bí thư Tỉnh ủy: Gỡ "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng chính là giải phóng nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng 2 con số

Chiều 16/7, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tổ chức hội nghị chuyên đề về đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với các dự án trên địa bàn tỉnh.

Các đồng chí: Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh; Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đồng chủ trì hội nghị.

Dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ban, ngành, địa phương liên quan.

Toàn tỉnh có 155 dự án chậm giải phóng mặt bằng

Khai mạc hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận nhấn mạnh, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ rất quan trọng, nút thắt lớn để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư trong và ngoài ngân sách. Ngay từ đầu năm, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 08 về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện công tác giải phóng mặt bằng phục vụ triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh.

Công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua đã có những kết quả nhất định, đặc biệt đối với các dự án, công trình trọng điểm. Tuy nhiên, trên bình diện chung, công tác này chưa có chuyển biến rõ nét, nhiều dự án giải phóng mặt bằng đang rất chậm, ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, mục tiêu phát triển của tỉnh.

Báo cáo tại hội nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đối với dự án đầu tư công, toàn tỉnh hiện có 30 dự án đang gặp khó khăn, vướng mắc về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, với tổng mức đầu tư hơn 37.562 tỷ đồng; ảnh hưởng đến hơn 5.691 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026.

Cụ thể, còn hơn 60 km đường, 120 ha đất tại các dự án giao thông và hạ tầng đô thị chưa hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng. Trong đó, có 24 dự án giao thông có tổng mức đầu tư khoảng 27.659 tỷ đồng trong năm 2025, chưa giải ngân khoảng 4.887 tỷ đồng theo kế hoạch vốn. Có 2 dự án hạ tầng đô thị chưa giải ngân khoảng 452 tỷ đồng kế hoạch vốn năm 2026.

Có 4 dự án thuộc lĩnh vực nông nghiệp, thủy lợi, văn hóa, du lịch còn gặp khó khăn về chuyển mục đích sử dụng rừng, đánh giá tác động môi trường và nguồn vốn giải phóng mặt bằng. Năm 2026 chưa giải ngân hơn 402.402 tỷ đồng theo vốn kế hoạch.

Đối với các dự án đầu tư ngoài ngân sách, trong tổng số 536 dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 411 dự án (đạt 76,6%), diện tích đất đã bàn giao là 27,6 triệu m² đất. 125 dự án đang thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, trong đó có 110 dự án chậm tiến độ so với cam kết, 23,7 triệu m² đất chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Việc thực hiện giải phóng mặt bằng theo hình thức doanh nghiệp tự thỏa thuận đang gặp nhiều khó khăn do phụ thuộc vào sự đồng thuận của 100% hộ dân. Mặc dù Nghị quyết 18-NQ/TW đã cho phép Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại khi đạt tỷ lệ đồng thuận từ 75% trở lên, nhưng việc áp dụng tại các địa phương còn chậm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giải phóng mặt bằng các dự án ngoài ngân sách trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều tồn tại, trở thành điểm nghẽn ảnh hưởng đến thu hút đầu tư và tiến độ triển khai dự án. Toàn tỉnh hiện có 140 dự án chậm giải phóng mặt bằng, gồm 30 dự án đầu tư công và 110 dự án ngoài ngân sách, trong đó nhiều dự án kéo dài trên 5 năm.

Công tác chuẩn bị quỹ đất, xây dựng khu tái định cư còn chậm, chưa bảo đảm nguyên tắc “tái định cư phải đi trước một bước”, làm ảnh hưởng tiến độ thực hiện dự án.

Một số chủ đầu tư chưa bố trí kịp thời kinh phí bồi thường; công tác tuyên truyền, đối thoại với người dân ở một số địa phương còn hình thức; năng lực của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế. Khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Nguyên nhân chủ yếu là một số địa phương chưa quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo; tổ chức thực hiện còn lúng túng, tâm lý sợ sai còn phổ biến.

Bên cạnh đó, nguồn lực cho công tác quản lý đất đai còn hạn chế, hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai chưa hoàn thiện; một số chủ đầu tư năng lực tài chính yếu, thiếu chủ động trong đàm phán, thỏa thuận và triển khai dự án.

Tại hội nghị, lãnh đạo các địa phương, sở, ngành đã báo cáo kết quả triển khai; nêu lên những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; đề xuất các giải pháp.

Các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy đã cho ý kiến và đề nghị nâng cao ý thức, trách nhiệm của người đứng đầu và hệ thống chính trị tại địa phương; xây dựng tiến độ cụ thể trong giải phóng mặt bằng cho từng dự án.

Gỡ "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng chính là giải phóng nguồn lực

Kết luận hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận một lần nữa khẳng định, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Giải phóng mặt bằng không chỉ là giải quyết một điểm nghẽn, một quy trình thủ tục để triển khai thực hiện dự án, công trình, mà quan trọng hơn là giải phóng nguồn lực, tạo điều kiện thu hút đầu tư, giải quyết việc làm, thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.

Nếu giải phóng mặt bằng tốt, cứ thêm 1 ha mặt bằng sẽ đóng góp vào sự phát triển bao nhiêu, tạo ra việc làm như thế nào, đóng góp thu ngân sách thế nào? Nêu vấn đề trên, Bí thư Tỉnh ủy cho rằng, khi mặt bằng giải phóng chậm sẽ làm mất cơ hội của nhà đầu tư, mất cơ hội của Nhà nước.

Trong 30 dự án đầu tư công đang chậm giải phóng mặt bằng 60 km đường, 120 ha đất thì tính toán sơ bộ sẽ gây ra nguy cơ không giải ngân được khoảng 6.000 tỷ. Trong 125 dự án đầu tư ngoài ngân sách, còn 23,7 triệu m² đất chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng thì sẽ gây ách tắc trên 15.000 tỷ đồng nguồn vốn.

Phân tích thêm các nguyên nhân tồn tại, hạn chế, Bí thư Tỉnh ủy cho rằng, các địa phương chưa nhận thức hết được trách nhiệm của mình, chủ yếu nêu khó khăn. Công tác phối hợp giữa địa phương và các ngành có lúc cũng chưa tốt, chưa rõ trách nhiệm.

Vì vậy, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận yêu cầu các ngành, đặc biệt là các địa phương phải xác định rõ trách nhiệm. Trước hết đối với các xã, phường, phải xác định công tác giải phóng mặt bằng là trách nhiệm, là nghĩa vụ của cấp ủy, chính quyền nơi có dự án, không thể thoái thác, không được né tránh, không được chờ đợi, mà phải chủ động, tự giác thực hiện với tinh thần cao nhất, quyết liệt nhất.

"Dứt khoát trong quý III, năm 2026, các địa phương phải hoàn thành cơ bản xong công tác giải phóng mặt bằng đất nông nghiệp. Muốn vậy, các xã phải xây dựng kế hoạch rõ ràng, xác định trách nhiệm, phân công nhiệm vụ cụ thể và có đường găng tiến độ", Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận nêu rõ và cho biết, kết quả này sẽ là tiêu chí để kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân để tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ trong giải phóng mặt bằng.

Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, Sở Tài chính bố trí nguồn lực để giải quyết những vướng mắc, khó khăn cho các địa phương. Đảng ủy Công an tỉnh chủ động nắm bắt tình hình, hỗ trợ, tư vấn pháp luật cho các địa phương trong giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đẩy mạnh công tác tuyên truyền, dân vận để huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tạo sự đồng thuận, thống nhất, ủng hộ trong nhân dân. Các chủ đầu tư phối hợp chặt chẽ, đồng hành, chia sẻ khó khăn với địa phương.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận tin tưởng, khi tháo gỡ được nút thắt này, đẩy nhanh được tiến độ giải phóng mặt bằng của các dự án thì sẽ thúc đẩy tăng trưởng cho tỉnh.