Xác định rõ trách nhiệm, tiến độ, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai, khoáng sản

Qua xem xét báo cáo, khảo sát thực tế, trực tiếp làm việc với một số địa phương và qua phiên chất vấn tại Kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh khóa XIX về công tác quản lý nhà nước về đất đai, nhất là việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và công tác quản lý nhà nước về khoáng sản, có thể thấy vấn đề này đang đặt ra nhiều yêu cầu cấp thiết; hiệu lực, hiệu quả quản lý ở một số nội dung cần tiếp tục được nâng cao. Chủ trì phiên chất vấn đã kết luận vấn đề này với các nội dung cụ thể, yêu cầu đối với UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các sở, ngành, địa phương liên quan.

 Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, sự chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh, công tác quản lý nhà nước về đất đai, nhất là việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và công tác quản lý nhà nước về khoáng sản đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai thực hiện và đạt nhiều kết quả tích cực. Hệ thống văn bản quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai năm 2024 được ban hành kịp thời. Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai được đẩy mạnh. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, chuyển đổi số, quản lý quỹ đất, khai thác nguồn lực đất đai và quản lý hoạt động khoáng sản từng bước đi vào nền nếp.

Công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ cấp Giấy chứng nhận lần đầu đối với các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đạt mức cao; nhiều hồ sơ tồn đọng kéo dài đã được rà soát, phân loại và từng bước được giải quyết; việc cấp đổi, đăng ký biến động đất đai được thực hiện với tỷ lệ giải quyết cao. Qua khảo sát cho thấy, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới cách làm, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Công tác quản lý nhà nước về khoáng sản tiếp tục được tăng cường. Việc triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản, cấp phép khai thác, đăng ký khối lượng khoáng sản, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm được quan tâm thực hiện; góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài nguyên, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

 Đã từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên khoáng sản; cải thiện môi trường đầu tư, khai thác hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, qua phiên chất vấn, báo cáo của các cơ quan chức năng và kết quả khảo sát thực tế cho thấy công tác quản lý nhà nước về đất đai và khoáng sản vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần sớm được khắc phục.

Đối với lĩnh vực đất đai: việc xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa chính ở một số địa phương còn chậm, chưa đồng bộ. Số lượng hồ sơ tồn đọng về đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn lớn, nhất là các trường hợp có nguồn gốc sử dụng đất phức tạp, giao đất không đúng thẩm quyền, đất không có giấy tờ hợp lệ và đất có vi phạm. Việc giải quyết thủ tục hành chính về đất đai ở một số nơi còn kéo dài; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và xử lý các dự án chậm đưa đất vào sử dụng vẫn còn những khó khăn. Năng lực thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác đất đai ở một số địa phương còn chưa đáp ứng yêu cầu; khối lượng công việc lớn trong khi nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan và chính quyền địa phương trong triển khai thực hiện nhiệm vụ có nơi, có lúc chưa thật sự chặt chẽ, đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Đối với lĩnh vực khoáng sản: công tác quản lý nhà nước về khoáng sản đã được tăng cường, nhưng ở một số địa bàn vẫn còn xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép; việc quản lý sản lượng khai thác, nguồn gốc khoáng sản, thực hiện nghĩa vụ tài chính và bảo vệ môi trường có mặt chưa chặt chẽ. Tình trạng các phương tiện vận chuyển khoáng sản quá tải gây ảnh hưởng đến kết cấu hạ tầng giao thông và môi trường chưa được khắc phục triệt để. Công tác phối hợp, kiểm tra, giám sát giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương còn có những khó khăn, vướng mắc; trong một số thời điểm chưa thật sự thường xuyên, hiệu quả.

Những tồn tại nêu trên xuất phát từ một số nguyên nhân, trong đó, có nguyên nhân chủ quan, như: công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số nơi chưa quyết liệt; việc phối hợp giữa các sở, ngành, giữa một số sở ngành với địa phương chưa đồng bộ; một bộ phận cán bộ còn tâm lý e ngại trách nhiệm trong xử lý hồ sơ; việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai có nơi còn chậm; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát có lúc, có nơi chưa thường xuyên, chưa kịp thời.

Đồng tình với các nhóm giải pháp mà Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã báo cáo, giải trình; HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh cần tăng cường chỉ đạo các cấp các ngành thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp sau:

Thứ nhất, tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm Luật Đất đai năm 2024, Luật Địa chất và Khoáng sản cùng các văn bản hướng dẫn thi hành; kịp thời rà soát, hoàn thiện các quy định thuộc thẩm quyền của tỉnh, đồng thời kiến nghị Trung ương sửa đổi, bổ sung những quy định còn bất cập nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Thứ hai, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai và khoáng sản theo hướng công khai, minh bạch. Đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, khoáng sản và kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia; mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực đất đai; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm để phục vụ. Phát huy tối đa nguồn lực đất đai phục vụ phát triển nhưng phải bảo đảm có quy hoạch, hiệu quả, tiết kiệm; hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng, an ninh; tuyệt đối không để thất thoát tài sản, tài nguyên của Nhà nước.

 Thứ ba, tập trung giải quyết dứt điểm các hồ sơ đất đai đang tồn đọng, kéo dài; xác định rõ lộ trình, thời hạn, trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương; không để phát sinh thêm hồ sơ tồn đọng mới. Tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho chính quyền cơ sở; nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng trả hồ sơ nhiều lần.

Thứ tư, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm công khai, minh bạch trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm của quốc gia và của tỉnh. Thực hiện tốt công tác đối thoại, tuyên truyền, vận động, giải quyết kịp thời các kiến nghị, khiếu nại chính đáng của người dân ngay từ cơ sở.

Thứ 5, tăng cường quản lý nhà nước về khoáng sản từ quy hoạch, cấp phép, thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ đến đóng cửa mỏ và hoàn nguyên môi trường. Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý, sử dụng đất đai và hoạt động khoáng sản; kiên quyết chấm dứt tình trạng khai thác trái phép, khai thác ngoài phạm vi, vượt công suất khai thác được cấp phép, mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc; thực hiện nghiêm việc lắp đặt hệ thống giám sát theo quy định để kiểm soát sản lượng khai thác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép kéo dài hoặc buông lỏng quản lý đất đai trên địa bàn mà không kịp thời phát hiện, xử lý.

Thứ 6, khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bố trí đủ nguồn nhân lực, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý đất đai, khoáng sản, nhất là ở cấp xã; rà soát phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp, các ngành; tăng cường phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực trong thực thi công vụ về quản lý đất đai, khoáng sản.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng tiết kiệm, hợp lý và bền vững nguồn lực tài nguyên đất đai, khoáng sản là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời rất cần sự đồng hành, chấp hành nghiêm pháp luật của các tổ chức, doanh nghiệp và mỗi người dân.

HĐND tỉnh giao UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu HĐND tỉnh và kết luận tại phiên chất vấn này; xây dựng kế hoạch, xác định rõ tiến độ, thời hạn và trách nhiệm thực hiện đối với từng nhiệm vụ; báo cáo kết quả với Thường trực HĐND tỉnh theo quy định để phục vụ công tác giám sát.

Thường trực HĐND tỉnh, các Ban HĐND tỉnh, các Tổ đại biểu, đại biểu HĐND tỉnh và đề nghị cử tri, Nhân dân tăng cường giám sát việc thực hiện các nội dung đã cam kết, bảo đảm các kết luận sau chất vấn được thực hiện thực chất, tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý nhà nước về đất đai và khoáng sản.