Khởi nguồn quyền lực của Nhân dân
- Thưa Trung tướng, các diễn văn tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên đều khẳng định đây là mốc son mở đầu nền dân chủ cách mạng, xác lập nguyên lý quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân. Từ góc nhìn của một ĐBQH hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Trung tướng đánh giá như thế nào về ý nghĩa xuyên suốt của cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đối với nền tảng chính trị - pháp lý của Nhà nước Việt Nam trong suốt 80 năm qua?
- Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 là một sự kiện có ý nghĩa lịch sử đặc biệt trọng đại, không chỉ mở ra kỷ nguyên mới của nền dân chủ cách mạng Việt Nam, mà còn đặt nền móng chính trị – pháp lý vững chắc cho sự ra đời và phát triển của Nhà nước ta.
Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, quyền lực Nhà nước được xác lập một cách chính danh, trực tiếp từ Nhân dân thông qua chế độ bầu cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Từ dấu mốc này, nguyên lý “tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân” không chỉ được khẳng định về mặt chính trị, mà còn được hiến định, từng bước thể chế hóa và hiện thực hóa trong suốt tiến trình xây dựng Nhà nước Việt Nam.
Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam được tổ chức trọng thể, quy mô cấp quốc gia tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội; các ĐBQH qua các thời kỳ; cùng đông đảo đồng bào, chiến sĩ và bạn bè quốc tế.
Sự kiện có ý nghĩa chính trị – lịch sử sâu sắc, không chỉ ôn lại mốc son khai sinh nền dân chủ cách mạng Việt Nam, mà còn khẳng định quyết tâm của Quốc hội trong việc tiếp nối, phát huy truyền thống 80 năm, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Trung tướng TRẦN ĐỨC THUẬN
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại
Ở góc độ quốc phòng, an ninh và đối ngoại, ý nghĩa xuyên suốt của Tổng tuyển cử năm 1946 thể hiện rất rõ ở việc Quốc hội, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, được hình thành từ ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Chính điều đó đã tạo cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc để tổ chức, huy động và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập non trẻ, đấu tranh giải phóng dân tộc, cũng như trong các cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia về sau.
Tính chính danh, hợp hiến, hợp pháp của Nhà nước ra đời từ cuộc Tổng tuyển cử đã giúp Việt Nam khẳng định tư cách pháp lý trên trường quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè, đối tác, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước trong những thời điểm khó khăn, thử thách nhất.
Trải qua 80 năm, tinh thần của Tổng tuyển cử năm 1946 vẫn là giá trị cốt lõi chi phối mọi hoạt động của Quốc hội và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: luôn lấy Nhân dân làm trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu của mọi quyết sách, kể cả trong những lĩnh vực đặc thù như quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
- Trong chặng đường 80 năm xây dựng và trưởng thành của Quốc hội Việt Nam, theo Trung tướng, đâu là những dấu ấn nổi bật đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia?
- Có thể khẳng định rằng, trong suốt 80 năm qua, Quốc hội Việt Nam đã để lại những dấu ấn rất đậm nét, toàn diện và nhất quán đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Trước hết, Quốc hội đã xây dựng và không ngừng hoàn thiện khuôn khổ hiến định, pháp lý về quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013 và các lần sửa đổi, bổ sung, Quốc hội luôn khẳng định rõ: bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ là lợi ích tối cao, lâu dài của quốc gia, dân tộc. Trên cơ sở đó, Quốc hội đã thể chế hóa nhất quán đường lối quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển.
Thứ hai, Quốc hội đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới quốc gia và các lợi ích chiến lược của đất nước.
Thông qua hoạt động giám sát tối cao, Quốc hội cũng đã góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Đặc biệt, ngoại giao nghị viện ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong tổng thể đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Quốc hội Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia các diễn đàn nghị viện khu vực và quốc tế, mở rộng quan hệ hợp tác, xây dựng lòng tin, qua đó tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với lập trường chính đáng của Việt Nam, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Đổi mới quyết sách để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa
- Trước những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình khu vực và thế giới hiện nay, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa ngày càng đặt ra rõ nét. Từ thực tiễn hoạt động, theo Trung tướng, đâu là những nội dung trọng tâm Quốc hội cần tiếp tục đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả các quyết sách về quốc phòng, an ninh và đối ngoại trong giai đoạn mới?
- Bối cảnh mới đòi hỏi Quốc hội phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy và phương thức hoạt động, nhất là trong việc quyết định các vấn đề hệ trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Thứ nhất, cần đổi mới tư duy lập pháp theo hướng chủ động, chiến lược, đi trước một bước về thể chế. Hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực này phải bảo đảm tính ổn định, nguyên tắc, đồng thời có đủ độ linh hoạt để thích ứng với những biến động nhanh, phức tạp và khó lường của tình hình khu vực, thế giới; bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ Tổ quốc với việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.
Thứ hai, Quốc hội cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước trên cơ sở thông tin đầy đủ, phân tích khoa học và tham vấn rộng rãi. Ý kiến của cử tri, Nhân dân, các chuyên gia, nhà khoa học và lực lượng thực thi ở cơ sở cần được coi trọng, để mọi quyết sách đều xuất phát từ thực tiễn và phục vụ lợi ích lâu dài của quốc gia, dân tộc.
Thứ ba, cần phát huy hơn nữa vai trò của ngoại giao nghị viện, gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh; chủ động tham gia xây dựng, định hình các khuôn khổ, chuẩn mực hợp tác quốc tế phù hợp, qua đó góp phần phòng ngừa xung đột, giảm thiểu rủi ro, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước.
- Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội Khóa XVI, trên nền tảng truyền thống 80 năm Quốc hội Việt Nam, Trung tướng kỳ vọng như thế nào về vai trò, bản lĩnh và trách nhiệm của mỗi ĐBQH, đặc biệt là các đại biểu hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại?
- Trước thềm bầu cử Quốc hội khóa XVI, kỳ vọng của cử tri và Nhân dân đối với mỗi ĐBQH là rất lớn.
Trước hết, mỗi đại biểu cần thực sự là người đại diện trung thành cho ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân; có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết. Đối với các đại biểu hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại, yêu cầu đó càng cao, đòi hỏi sự tỉnh táo, khách quan, nhạy bén và tinh thần trách nhiệm rất lớn trước những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Bên cạnh đó, ĐBQH cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, tư duy chiến lược và năng lực dự báo; chủ động tham gia xây dựng chính sách, đóng góp những ý kiến có chất lượng, trách nhiệm, vì lợi ích chung; kiên định mục tiêu bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia, đồng thời góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.
Quan trọng hơn cả, mỗi đại biểu phải luôn giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của Nhân dân, để xứng đáng với niềm tin mà Nhân dân đã trao gửi thông qua lá phiếu- tinh thần dân chủ đã được khởi nguồn từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử năm 1946 và tiếp tục được vun đắp cho hôm nay và những chặng đường tiếp theo.
- Xin trân trọng cảm ơn Trung tướng!
