Đồng chí Thái Thị An Chung, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh, làm Trưởng đoàn. Tham gia đoàn có các vị đại biểu Quốc hội tỉnh; đại diện Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh; Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng.
Nhận diện những điểm nghẽn từ thực tiễn triển khai dự án
Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Thái Thị An Chung nhấn mạnh, hoạt động khảo sát nhằm lắng nghe ý kiến từ thực tiễn triển khai chính sách, pháp luật, làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, làm cơ sở để Đoàn ĐBQH tỉnh nghiên cứu, tổng hợp kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu quản lý nhà nước và hoạt động của doanh nghiệp.
Theo báo cáo của doanh nghiệp, Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại Hùng Sơn đang triển khai các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại và nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh. Quá trình thực hiện các dự án còn gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, thực hiện thủ tục phát triển nhà ở xã hội và áp dụng các quy định pháp luật qua từng giai đoạn.
Theo doanh nghiệp, một số khó khăn xuất phát từ việc dữ liệu đất đai chưa đồng bộ; quá trình xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất còn kéo dài; giá đất làm căn cứ bồi thường chưa sát với giá thị trường; việc xử lý một số trường hợp lấn, chiếm đất chưa dứt điểm.
Từ thực tiễn này, doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu hoàn thiện các quy định về xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất; cơ chế phối hợp xử lý hồ sơ, tranh chấp và các trường hợp lấn, chiếm đất; chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất. Các quy định cần rõ ràng, thống nhất, hạn chế việc xác minh kéo dài, đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi và tính khả thi trong quá trình triển khai dự án.
Làm rõ nghĩa vụ tài chính, bảo đảm phù hợp với thực tế dự án
Một nội dung được doanh nghiệp quan tâm là việc xác định khoản tiền sử dụng đất bổ sung trong thời gian được gia hạn thực hiện dự án. Theo doanh nghiệp, cần rà soát, xác định diện tích thực tế còn thuộc phạm vi nhà đầu tư phải tiếp tục triển khai tại thời điểm gia hạn làm căn cứ tính khoản tiền sử dụng đất bổ sung; đồng thời xem xét không tính khoản tiền này đối với phần diện tích đã hoàn thành đầu tư hạ tầng và chuyển nhượng theo quy định.
Đối với dự án nhà ở xã hội, doanh nghiệp đề nghị hướng dẫn cụ thể việc xác định nghĩa vụ tài chính khi chuyển nhượng hoặc góp vốn đối với phần diện tích sàn kinh doanh dịch vụ, thương mại trong công trình nhà ở xã hội. Theo phản ánh, việc áp dụng quy định về miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với dự án nhà ở xã hội trong trường hợp chuyển nhượng, góp vốn phần diện tích kinh doanh thương mại cần có căn cứ và phương pháp xác định nghĩa vụ tài chính rõ ràng.
Các kiến nghị cho thấy yêu cầu hoàn thiện pháp luật không chỉ nằm ở từng lĩnh vực riêng lẻ mà còn ở sự đồng bộ giữa pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và các quy định hướng dẫn về nghĩa vụ tài chính, tránh chồng chéo hoặc thiếu rõ ràng gây khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng.
Gỡ vướng điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội, bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng
Đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), các ý kiến tập trung vào những khó khăn trong tiếp nhận, thẩm định hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội, nhất là việc xác định điều kiện thu nhập của người đăng ký.
Theo doanh nghiệp, cần nghiên cứu quy định rõ hơn về thời kỳ xác định thu nhập, giấy tờ chứng minh đối với người mới chuyển việc, người mới tham gia thị trường lao động và lao động tự do; đồng thời xem xét cách xác định tiêu chí người thu nhập thấp tại khu vực đô thị theo hướng thống nhất, thuận lợi trong thực hiện nhưng vẫn bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội.
Doanh nghiệp cũng phản ánh những khó khăn trong xử lý trường hợp người mua nhà ở xã hội vi phạm điều kiện thụ hưởng hoặc sử dụng hồ sơ không đúng quy định, dẫn đến hợp đồng bị vô hiệu. Việc hoàn trả những gì các bên đã nhận, xác định thiệt hại và trách nhiệm bồi thường trong những trường hợp này có thể phát sinh vướng mắc trên thực tế. Vì vậy, doanh nghiệp đề nghị nghiên cứu cơ chế xử lý rõ ràng hơn, vừa bảo đảm tính nghiêm minh của chính sách, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Về lĩnh vực này, Đoàn khảo sát cũng đề nghị doanh nghiệp làm rõ tình hình triển khai các dự án nhà ở xã hội theo từng hình thức bán, cho thuê và cho thuê mua; phân tích nguyên nhân lựa chọn từng hình thức, những khó khăn trong quá trình thực hiện và khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội.
Hoàn thiện quy định về kinh doanh bất động sản, giảm thủ tục trung gian
Đối với lĩnh vực kinh doanh bất động sản, các vấn đề doanh nghiệp phản ánh chủ yếu liên quan đến điều kiện triển khai dự án, thủ tục xác minh thông tin pháp lý và trách nhiệm của các bên khi chuyển nhượng dự án hoặc quyền sử dụng đất.
Theo doanh nghiệp, việc xác minh thông tin về tình trạng chấp hành pháp luật của doanh nghiệp cần được nghiên cứu theo hướng tăng cường khai thác, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, hạn chế xác minh thủ công qua nhiều địa phương, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.
Đối với việc chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản, doanh nghiệp đề nghị làm rõ điều kiện, trình tự, thời hạn giải quyết và trách nhiệm tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ liên quan của bên chuyển nhượng, bên nhận chuyển nhượng. Quy định cần tạo thuận lợi cho việc chuyển giao dự án khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo pháp luật, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của khách hàng, nghĩa vụ tài chính với Nhà nước và yêu cầu quản lý về quy hoạch, xây dựng.
Thực tiễn triển khai dự án cũng đặt ra yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư và người nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong trường hợp người dân được giao đất để tự xây dựng nhà ở nhưng chậm thực hiện theo quy hoạch. Theo doanh nghiệp, nội dung này cần được nghiên cứu đồng bộ với quy định về gia hạn tiến độ dự án, nghĩa vụ tài chính bổ sung và trách nhiệm của từng chủ thể, nhất là đối với các dự án triển khai qua nhiều giai đoạn.
Tổng hợp ý kiến thực tiễn, kiến nghị hoàn thiện chính sách
Kết luận buổi làm việc, đồng chí Thái Thị An Chung nhấn mạnh, việc khảo sát, lấy ý kiến doanh nghiệp là kênh thông tin quan trọng giúp Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đánh giá tác động của chính sách về từ thực tiễn, nhận diện những quy định còn vướng mắc, khó áp dụng, qua đó tổng hợp các kiến nghị có cơ sở, góp phần hoàn thiện các dự thảo luật theo hướng đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Theo đó, đồng chí đề nghị Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại Hùng Sơn tiếp tục rà soát, tổng hợp các kiến nghị, đề xuất về những bất cập phát sinh trong quá trình hoạt động của Công ty liên quan đến chính sách, pháp luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản để Đoàn nghiên cứu, tổng hợp.
Đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương, đồng chí đề nghị các sở, ngành liên quan tiếp tục quan tâm phối hợp với doanh nghiệp rà soát, làm rõ và xử lý theo quy định./.
