Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và cụ thể hóa trong Đề án Nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An xác định chuyển đổi số là khâu đột phá nhằm đổi mới phương thức làm việc, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND và các cơ quan của HĐND các cấp.
Yêu cầu thực tiễn và định hướng từ Nghị quyết số 57-NQ/TW
Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) tại tỉnh Nghệ An đặt ra những yêu cầu mới đối với tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước ở địa phương. Việc không còn cấp trung gian đòi hỏi quy trình triển khai nhiệm vụ, trao đổi thông tin và giám sát giữa cấp tỉnh và cấp xã phải bảo đảm tính liên thông, kịp thời và chính xác. Cùng với đó, khối lượng nhiệm vụ gia tăng khi thực hiện phân cấp, phân quyền đòi hỏi HĐND các cấp phải nâng cao năng lực quyết định các vấn đề quan trọng và thực hiện hiệu quả chức năng giám sát theo quy định của pháp luật.
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Quán triệt sâu sắc định hướng của Trung ương và chỉ đạo của Tỉnh ủy, Thường trực HĐND tỉnh xác định chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan dân cử không dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ thông tin đơn thuần hay số hóa văn bản hành chính, mà là giải pháp đột phá nhằm thay đổi phương thức quản trị, điều hành và quy trình nghiệp vụ của cơ quan dân cử.
Thực tiễn cho thấy, việc xây dựng hệ thống dữ liệu số tập trung, liên thông giữa HĐND tỉnh và HĐND cấp xã là điều kiện bắt buộc để bảo đảm thông tin hoạt động được cập nhật hai chiều liên tục. Dữ liệu số giúp Thường trực HĐND tỉnh nắm bắt chính xác hoạt động của HĐND cấp cơ sở và tình hình thực thi chính sách tại cơ sở; đồng thời hỗ trợ HĐND cấp xã khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu pháp lý, nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền cũng như thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên.
Đề án Nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031: Đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cho công tác chuyển đổi số của HĐND hai cấp
Nhằm hiện thực hóa chủ trương chuyển đổi số, ngay từ đầu nhiệm kỳ, HĐND tỉnh Nghệ An Khóa XIX đã thông qua Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 08/6/2026 ban hành Đề án “Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp tỉnh Nghệ An, nhiệm kỳ 2026 - 2031”. Đề án xác định rõ quan điểm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND cấp tỉnh và cấp xã theo hướng đồng bộ, liên thông; lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy đại biểu làm trung tâm, lấy hiệu quả giám sát và phục vụ cử tri làm mục tiêu; bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc số của tỉnh, Khung kiến trúc số tổng thể quốc gia và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan của Quốc hội.
Đề án đã đặt ra hệ thống các mục tiêu định lượng cụ thể cho từng giai đoạn đối với HĐND hai cấp:
Đối với HĐND cấp tỉnh, 100% các kỳ họp tiếp tục ứng dụng hệ thống quản lý “kỳ họp thông minh”; 100% các kỳ họp chuyên đề (trừ nội dung công tác nhân sự) được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Trong năm 2026, HĐND tỉnh tập trung xây dựng, tích hợp trợ lý ảo AI vào hệ thống “kỳ họp thông minh” và Hệ thống theo dõi, giải quyết công việc để hỗ trợ đại biểu trong công tác thẩm tra, tra cứu, phân tích dữ liệu và tổng hợp ý kiến thảo luận. Phấn đấu đến hết năm 2027, 100% đại biểu HĐND cấp tỉnh sử dụng thành thạo trợ lý ảo AI.
Về quản lý và khai thác dữ liệu, Đề án bảo đảm 100% dữ liệu cập nhật đạt tiêu chuẩn “đúng - đủ - kịp thời”. Hệ thống dữ liệu về kiến nghị cử tri, đơn thư khiếu nại, tố cáo, kết quả giám sát và Nghị quyết của HĐND tỉnh được đồng bộ, liên thông với phần mềm Dân nguyện của Quốc hội. Đồng thời, 100% đại biểu HĐND tỉnh được lập hồ sơ thông tin và kết quả hoạt động trên hệ thống số. Về công tác thông tin, tuyên truyền, Trang thông tin điện tử dbndnghean.vn được định hướng phát triển thành Trang thông tin và dữ liệu số về hoạt động dân cử hai cấp, phấn đấu đạt 200.000 đến 235.000 lượt truy cập/ngày vào năm 2031.
Đối với HĐND cấp xã, Đề án phấn đấu đến hết năm 2027 có tối thiểu 70% đại biểu HĐND cấp xã sử dụng thành thạo trợ lý ảo AI. Đến hết năm 2028, 100% HĐND cấp xã hoàn thành việc cập nhật đầy đủ thông tin, dữ liệu về kiến nghị cử tri, đơn thư, kiến nghị sau giám sát và Nghị quyết HĐND lên hệ thống liên thông. Đồng thời, 100% kế hoạch và báo cáo kết quả giám sát của Thường trực và các Ban HĐND cấp xã được công khai trên môi trường mạng theo quy định.
Để triển khai thực hiện các mục tiêu đề ra, Đề án xác định 6 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm xây dựng hệ sinh thái số phục vụ hoạt động của HĐND các cấp:
Thứ nhất, xây dựng cơ sở dữ liệu về kết quả thực hiện Nghị quyết, hoạt động giám sát, chất vấn và giải trình, bảo đảm theo dõi xuyên suốt quá trình thực hiện các cam kết, kết luận sau giám sát.
Thứ hai, hoàn thiện cơ sở dữ liệu dân nguyện, mã hóa và phân loại kiến nghị cử tri, đơn thư của công dân; liên thông quy trình xử lý giữa HĐND và UBND cùng cấp; tích hợp công cụ đo lường mức độ hài lòng của người dân đối với kết quả giải quyết.
Thứ ba, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu quản lý đại biểu HĐND hai cấp, tự động hóa việc cập nhật, thống kê kết quả hoạt động của từng đại biểu trong nhiệm kỳ.
Thứ tư, nâng cấp hạ tầng kỳ họp số, mở rộng ứng dụng phần mềm “Kỳ họp không giấy”, “Kỳ họp thông minh” và cung cấp các công cụ trợ lý số hỗ trợ đại biểu trong nghiên cứu tài liệu.
Thứ năm, lập Kho dữ liệu dùng chung và Thư viện số tập trung, lưu trữ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo thẩm tra và tài liệu nghiệp vụ để đại biểu HĐND hai cấp khai thác trực tuyến.
Thứ sáu, tăng cường công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức và đại biểu HĐND các cấp.
Để tổ chức thực hiện Đề án hiệu quả, Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành Quyết định phân công nhiệm vụ triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp và thực hiện Đề án Nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Quyết định kèm theo Phụ lục phân công chi tiết, xác định rõ trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, các Tổ đại biểu HĐND tỉnh và Thường trực HĐND cấp xã. Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh được giao nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc và định kỳ tham mưu đánh giá kết quả thực hiện.
Song song với đó, ngày 08/6/2026, Thường trực HĐND tỉnh ban hành Quyết định số 03/QĐ-HĐND.TT thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số HĐND tỉnh do đồng chí Dương Đình Chỉnh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh làm Trưởng Ban. Ngày 23/7/2026, Ban Chỉ đạo đã ban hành Quy chế làm việc và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên.
Chuyển biến ngay từ kỳ họp thường lệ đầu tiên của HĐND tỉnh khóa XIX và lan tỏa xuống cấp xã
Việc triển khai các giải pháp chuyển đổi số đã mang lại những kết quả cụ thể trong hoạt động của HĐND tỉnh ngay từ đầu nhiệm kỳ. Tại Kỳ họp thứ 4 (Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026) HĐND tỉnh khóa XIX diễn ra vào tháng 7/2026, HĐND tỉnh đã vận hành hiệu quả mô hình “Kỳ họp thông minh”. 100% đại biểu HĐND tỉnh đã khai thác, nghiên cứu 25 báo cáo, tờ trình và biểu quyết thông qua 22 Nghị quyết trên thiết bị điện tử.
Ở cấp xã, mô hình chuyển đổi số bước đầu được triển khai thực hiện. Tiên phong như HĐND xã Quỳnh Lưu đã ứng dụng thành công phần mềm kỳ họp không giấy tờ tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2026; đồng thời thông qua Nghị quyết ban hành Đề án nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND xã nhiệm kỳ 2026 - 2031, trong đó xác định các mục tiêu ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với thực tiễn địa phương.
Nhằm mở rộng việc ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ tại cấp cơ sở, ngày 26/6/2026, Thường trực HĐND tỉnh đã ban hành Công văn số 190/HĐND.TT về việc phối hợp triển khai thí điểm các giải pháp chuyển đổi số trong hoạt động HĐND cấp xã. Theo đó, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh phối hợp với đơn vị tư vấn khảo sát, cài đặt và hướng dẫn vận hành thử nghiệm Phần mềm Họp không giấy tờ và Hệ thống theo dõi, giải quyết công việc tại 21 xã, phường (gồm các xã, phường: Trường Vinh, Cửa Lò, Hưng Nguyên, Vạn An, Đại Đồng, Đô Lương, Vĩnh Tường, Con Cuông, Tương Dương, Mường Xén, Đông Lộc, Diễn Châu, Quỳnh Sơn, Tân Mai, Thái Hòa, Nghĩa Khánh, Tân Kỳ, Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Quế Phong, Yên Thành). Việc thí điểm giúp đánh giá hạ tầng kỹ thuật, quy trình vận hành trước khi triển khai nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo ngày 04/8/2026, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc đề cao trách nhiệm, triển khai các nhiệm vụ theo đúng tiến độ; bảo đảm ứng dụng công nghệ thông tin đi vào chiều sâu, thiết thực, nâng cao chất lượng công tác tham mưu, thẩm tra, giám sát và đáp ứng yêu cầu hoạt động của HĐND hai cấp; khẩn trương xây dựng tiến độ thực hiện chi tiết từ nay đến tháng 12/2026; yêu cầu đơn vị tư vấn bố trí nhóm kỹ thuật ổn định, chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng giải pháp, hạ tầng, xử lý dữ liệu trùng lặp và an toàn thông tin; đồng thời phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp cho Thường trực HĐND 21 xã, phường trong quá trình vận hành thí điểm các hệ thống phần mềm.
Cùng với việc triển khai các phần mềm dùng chung, hiện nay, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh đang chuẩn bị kế hoạch hướng dẫn, hỗ trợ HĐND các xã, phường kết nối và khai thác dữ liệu chuyên ngành thông qua phần mềm Thư viện số của Ban. Việc chia sẻ dữ liệu thuộc lĩnh vực văn hóa - xã hội giúp HĐND cấp xã tiếp cận kịp thời hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chính sách an sinh xã hội, y tế, giáo dục, làm cơ sở nâng cao chất lượng công tác thẩm tra và giám sát tại địa phương.
Có thể khẳng định, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND các cấp tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2026 - 2031 là giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn và định hướng của Trung ương. Với việc ban hành Đề án, Quyết định phân công nhiệm vụ và thành lập Ban chỉ đạo, Tổ giúp việc về chuyển đổi số, Thường trực HĐND tỉnh đang từng bước hoàn thiện hạ tầng số, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới./.
