Thay thế Luật năm 2013, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 tiếp tục kế thừa quy định về Ngày Pháp luật. Nghị định số 28/2013/NĐ-CP ngày 04/4/2013 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã dành trọn Chương II quy định về nội dung, hình thức, trách nhiệm tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam. Theo đó, hằng năm, trên cơ sở hướng dẫn về nội dung, hình thức tổ chức của Bộ Tư pháp, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến cơ sở có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức Ngày Pháp luật cho cán bộ, hội viên, đoàn viên, người dân của cơ quan, đơn vị, địa phương mình.
Từ năm 2013 đến nay, cùng với cả nước, tỉnh Nghệ An tổ chức sôi nổi Ngày Pháp luật, cao điểm là tháng 10 và tháng 11 hằng năm. Nhiều địa phương có những cách làm hay, phù hợp đặc thù vùng miền, thu hút đông đảo cán bộ, người dân tham gia. Nhiều mô hình đóng vai trò nòng cốt, chủ công trong tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật như mô hình “Câu lạc bộ pháp luật” tại cơ sở, mô hình “Bản tin tư pháp” phát trên loa truyền thanh xã, mô hình “Trợ giúp pháp lý lưu động”...
Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 gắn với sự kiện đặc biệt. Trong thời gian diễn ra kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng ngày 06/11, tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Quốc hội đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (09/11/1946 - 09/11/2026). Đây chính là nguồn gốc của Ngày Pháp luật Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên thế giới, các nước cũng lấy ngày thông qua, ban hành bản Hiến pháp đầu tiên làm Ngày Pháp luật. Bởi vậy, ngoài tên gọi Ngày Pháp luật, nhiều nước còn gọi ngày này là Ngày Hiến pháp.
Hiện nay, cả nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Ba mũi đột phá chiến lược đã được xác định là thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng, tạo nền tảng cho tăng trưởng. Trong 3 mũi đột phá chiến lược đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới đã khẳng định: công tác xây dựng và thi hành pháp luật là đột phá của đột phá, là nhiệm vụ trọng tâm của tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Như vậy, đồng thời với công tác xây dựng pháp luật, công tác thi hành pháp luật có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Song, là điểm nghẽn đã được nhận diện, Nghị quyết số 66-NQ/TW thẳng thắn chỉ rõ: tổ chức thực thi pháp luật vẫn là khâu yếu. Để giải quyết được điểm nghẽn này, để pháp luật được thực thi nghiêm minh cần nhiều giải pháp đồng bộ. Bên cạnh yêu cầu xây dựng, hoàn thiện thể chế, chế tài, cơ chế phát hiện, xử lý hành vi vi phạm một cách kịp thời, nghiêm minh thì ý thức thượng tôn pháp luật của mỗi cá nhân, tổ chức có vai trò cốt yếu. Bởi vậy, ý nghĩa của Ngày Pháp luật càng trở nên sâu sắc, cần thiết.
Không chỉ sôi nổi trong những đợt cao điểm, tinh thần “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” phải trở thành kim chỉ nam trong ý thức và hành động của mỗi cá thể trong xã hội. Để đạt được mục tiêu này, công tác tuyên truyền về pháp luật cần tiếp tục được đổi mới, đa dạng. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời với các hình thức trực quan sinh động, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, tạo điều kiện để người dân, tổ chức, doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật một cách thuận tiện, kịp thời, dễ hiểu, dễ thực hiện. Nội dung tuyên truyền cần gắn với nhu cầu thực tế của người dân, chú trọng những lĩnh vực gần gũi với đời sống như đất đai, môi trường, chính sách an sinh xã hội, an toàn giao thông,vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng chống tội phạm, cải cách thủ tục hành chính...
Đối với cán bộ, công chức, viên chức cần chủ động thường xuyên cập nhật kiến thức pháp luật, nhất là trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thực hiện nhiệm vụ đúng thẩm quyền, đúng quy định; nêu cao tinh thần gương mẫu, trách nhiệm trong thực thi công vụ; phát huy tinh thần, ý thức phục vụ Nhân dân.
Từ trong mỗi gia đình, nhà trường, khu dân cư, doanh nghiệp, đơn vị, ý thức tìm hiểu, chấp hành pháp luật cần luôn được bồi đắp để hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết số 66-NQ/TW đã đề ra: thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mỗi chủ thể trong xã hội.
Về chính sách, nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ ban hành Thông tư thay thế Thông tư số 56/2023/TT-BTC ngày 18/8/2023 quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí đảm bảo cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chuẩn tiếp cận pháp luật và hòa giải cơ sở. Trên cơ sở đó, Hội đồng nhân dân tỉnh cũng sẽ ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 12/2024/NQ-H ĐND ngày 11/7/2024 về mức chi thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chuẩn tiếp cận pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Nghệ An để phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Như phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên: sự kiện này là dịp để nhìn lại chặng đường lập hiến của đất nước; khẳng định những giá trị lịch sử, chính trị, pháp lý có ý nghĩa sâu sắc. Từ mốc son lịch sử, ngày 09/11 đã được thể chế hóa thành Ngày Pháp luật Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nhìn lại để thêm trân quý, thêm tự hào về những thành tựu của cha ông đi trước và không ngừng củng cố, hoàn thiện nền tảng pháp lý vững chắc xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, cuộc sống của Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc./.
