Qua khảo sát, có thể thấy rõ cơ chế tự chủ đã mang lại chuyển biến tích cực, nhưng đồng thời cũng bộc lộ những khó khăn về tài chính và nhân lực.
Nhiều dấu ấn trong thực hiện cơ chế tự chủ
Theo báo cáo của Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa tỉnh, đây là đơn vị y tế duy nhất của tỉnh đạt mức tự chủ Nhóm 1 - tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư. Giai đoạn 2023 - 2025, tổng nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp của bệnh viện đạt 3.726,493 tỷ đồng, chiếm 99% tổng nguồn tài chính của đơn vị; ngân sách nhà nước cấp chỉ chiếm 1%.
Riêng 8 tháng đầu năm 2026, tổng nguồn thu đạt 1.149 tỷ đồng, trong đó 265,5 tỷ đồng được dành tái đầu tư trang thiết bị, hạ tầng - minh chứng cho hiệu quả của cơ chế tự chủ tại đơn vị có quy mô lớn, thương hiệu mạnh. Bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu như ghép thận từ người hiến chết não, phẫu thuật tim hở, thụ tinh trong ống nghiệm, can thiệp mạch, mổ robot, ECMO...
Trong khi đó, Bệnh viện Ung Bướu Nghệ An - đơn vị tự chủ Nhóm 2, với mức tự bảo đảm chi thường xuyên đạt 129% năm 2025 - cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực về chuyên môn. 8 tháng đầu năm 2026, bệnh viện thực hiện hơn 113.000 lượt khám, điều trị nội trú cho gần 41.000 lượt người bệnh, tăng 14% so với cùng ktỷ lệỳ; mức độ hài lòng của người bệnh đạt trên 99%. Đơn vị đã ứng dụng kỹ thuật đốt sóng cao tần (RFA) điều trị u gan, u tuyến giáp và đang hoàn thiện hệ thống PET/CT, Cyclotron, dự kiến vận hành trong quý IV/2026, hướng tới mục tiêu trở thành bệnh viện hạng đặc biệt với quy mô 2.000 giường bệnh vào năm 2030.
Khó khăn bài toán nhân lực y tế
Bên cạnh những kết quả đạt được, cả hai bệnh viện đều thẳng thắn nhìn nhận khó khăn lớn nhất hiện nay là bảo đảm đủ nhân lực theo định mức. Tính đến 31/8/2026, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa tỉnh có 1.960 người làm việc nhưng vẫn chưa đủ so với nhu cầu, dù đã nhiều lần tổ chức tuyển dụng; tỷ lệ tuyển dụng 8 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 72,16% do khan hiếm ứng viên, đặc biệt ở các vị trí điều dưỡng, hộ sinh. Hiện nay, bệnh viện còn thiếu khoảng 450 điều dưỡng, kỹ thuật viên. Đặc biệt, mặc dù là đơn vị tự chủ nhóm I, nhưng công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng y bác sĩ, Bệnh viện vẫn chưa hoàn toàn được chủ động thực hiện, quy trình thực hiện vẫn phải xin ý kiến Sở Y tế trước khi thực hiện.
Tại Bệnh viện Ung Bướu, tổng số cán bộ, viên chức, người lao động là 1.351 người, tỷ lệ bác sĩ có trình độ sau đại học đạt 40% - một con số ấn tượng đối với lĩnh vực chuyên khoa sâu như ung bướu. Tuy nhiên, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị chưa tuyển dụng viên chức mới, trong khi các vị trí như cử nhân điều dưỡng, kỹ sư y sinh rất khó tuyển.
Cả hai bệnh viện cùng chung nhận định: cơ chế tự chủ giúp đơn vị chủ động hơn trong tuyển dụng, bố trí nhân lực, nhưng thu nhập và chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh so với khối y tế tư nhân, khiến việc thu hút và giữ chân bác sĩ giỏi, trình độ chuyên sâu gặp nhiều khó khăn.
Vướng mắc trong cơ cấu giá dịch vụ và thanh toán BHYT
Một điểm chung được cả hai đơn vị phản ánh là giá dịch vụ khám, chữa bệnh hiện chưa được tính đúng, tính đủ các yếu tố chi phí. Theo Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa tỉnh, từ khi chuyển sang tự chủ Nhóm 1, đơn vị không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ đầu tư trang thiết bị, sửa chữa cơ sở hạ tầng, nhưng giá dịch vụ hiện hành lại chưa có sự khác biệt so với các đơn vị Nhóm 2, Nhóm 3.
Bệnh viện cũng nêu vướng mắc trong việc đưa quỹ tiền thưởng (bắt buộc trích 10% quỹ lương theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP) vào cơ cấu giá dịch vụ BHYT, cùng với việc điều chỉnh giá dịch vụ chưa theo kịp mức lương cơ sở mới và chế độ phụ cấp đặc thù ngành y áp dụng từ giữa năm 2026.
Bệnh viện Ung Bướu Nghệ An cũng gặp khó khăn tương tự về giá dịch vụ, đồng thời phản ánh thêm những vướng mắc đặc thù của lĩnh vực ung bướu: nhu cầu sử dụng thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch tăng nhanh, trong khi nhiều loại chưa được BHYT chi trả; kết quả đấu thầu thuốc đàm phán giá cấp quốc gia thường chậm so với kế hoạch 1-3 năm; việc liên thông dữ liệu cận lâm sàng giữa các cơ sở khám, chữa bệnh còn chưa đồng bộ. Cả hai đơn vị đều cho rằng số dự toán chi khám, chữa bệnh BHYT được giao hằng năm thấp hơn nhu cầu thực tế, tạo áp lực lớn trong cân đối thu - chi.
Kiến nghị nhiều giải pháp đồng bộ
Từ thực tiễn trên, hai bệnh viện kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành phương án giá dịch vụ khám, chữa bệnh theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí; các sở, ngành ưu tiên giao dự toán chi khám, chữa bệnh BHYT phù hợp hơn cho bệnh viện tự chủ Nhóm 1, bệnh viện tuyến cuối; có chính sách đãi ngộ đặc thù để thu hút, giữ chân bác sĩ giỏi; ưu tiên bố trí vốn đầu tư công cho trang thiết bị y tế hiện đại. Riêng Bệnh viện Ung Bướu kiến nghị tỉnh xem xét điều chỉnh quy hoạch, nâng quy mô giường bệnh, định hướng phát triển đơn vị đạt tiêu chuẩn bệnh viện hạng đặc biệt.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Chu Đức Thái ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của hai bệnh viện trong công tác khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe Nhân dân thời gian qua. Về cơ chế tự chủ tài chính, Trưởng Ban đề nghị hai đơn vị tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc chi trả lương, phụ cấp đặc thù ngành y hiện nay, bảo đảm đúng quy định và tương xứng với đóng góp của đội ngũ y, bác sĩ.
Về nguồn nhân lực, Trưởng Ban nhấn mạnh cần tiếp tục quan tâm chế độ, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ y, bác sĩ; tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ y tế được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn. Cùng với đó, cần xây dựng chính sách tuyển dụng gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chủ động phối hợp với các trường đại học Y để đặt hàng đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực kế cận đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của hai bệnh viện./.
.jpg?md5=YNKmE-JhPavOKK5iGnM3JQ&expires=1790180592)
