Khối lượng công việc còn lớn
P.V: Thưa ông Nguyễn Duy Nhật, xin ông thông tin về kết quả công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy trên địa bàn xã Kim Bảng ở thời điểm hiện tại?
Ông Nguyễn Duy Nhật: Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, đoạn qua địa bàn xã Kim Bảng có chiều dài 22,18 km. Trong đó, diện tích đất bị ảnh hưởng chủ yếu là đất lâm nghiệp với chiều dài 19,14 km; đất nông nghiệp 1,2 km, đất ở 1,12 km và đất sản xuất, kinh doanh 0,72 km.
Dự án ảnh hưởng trực tiếp đến 305 hộ dân, gồm 57 hộ bị ảnh hưởng đất ở, đất vườn, dự kiến khoảng 40 hộ phải bố trí tái định cư; 248 hộ bị ảnh hưởng đất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản; đồng thời, ảnh hưởng đến 50 ngôi mộ.
Với địa hình chủ yếu là đất lâm nghiệp, số lượng hộ dân, mồ mả cần di dời tương đối lớn, công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng trên địa bàn xã Kim Bảng đặt ra yêu cầu rất cao về sự phối hợp và tính thống nhất trong tổ chức thực hiện để đảm bảo tiến độ.
Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng tại xã Kim Bảng đã đạt một số kết quả: Cơ bản xác định, phân loại được các nhóm vướng mắc để từng bước hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời mồ mả. Một số hạng mục tái định cư, hạ tầng kỹ thuật đã được triển khai. Tuy nhiên, khối lượng mặt bằng chưa hoàn thành còn lớn, nhất là các trường hợp có nguồn gốc đất phức tạp, tài sản vi phạm, tranh chấp, mồ mả và các trường hợp chưa thống nhất phương án bồi thường.
Cụ thể, với đất nông nghiệp, đã chi trả 107/165 hộ, đạt 68,85%, đang công khai dự thảo phương án bồi thường đối với 53 hộ, còn 5 hộ đang hoàn thiện phương án.
Đối với đất lâm nghiệp, đã phê duyệt phương án 42/83 hộ, đạt 50,6%, đang công khai dự thảo phương án bồi thường đối với 30 hộ, còn 11 hộ đang lập phương án. Đối với đất ở và đất vườn, đã phê duyệt phương án 40/57 hộ, đạt 70%, đang công khai dự thảo phương án đền bù đối với 8 hộ, còn 9 hộ chưa hoàn thiện phương án. Việc tháo dỡ nhà cửa, bàn giao mặt bằng, hiện mới đạt 1/57 hộ.
Về mồ mả, UBND xã đã kiểm đếm, áp giá được 30/50 ngôi, hiện nay đã vận động được 8 hộ, với 11 ngôi mộ tự cất bốc về nghĩa trang gia đình. Đối với 19 ngôi mộ còn lại của 7 hộ, UBND xã đang xây dựng phương án bồi thường. Đồng thời, xã đang xây dựng phương án di dời 20 ngôi mộ vô chủ đến nghĩa trang mới.
Trong công tác xây dựng 2 khu tái định cư, sau khi phê duyệt phương án bồi thường và chi trả tiền cho 43/45 hộ gia đình, còn 2 hộ gia đình và 2 tổ chức đang lập phương án bồi thường, xã Kim Bảng đã lựa chọn được nhà thầu thi công. Hiện nay, nhà thầu đang tiến hành xây dựng 2 khu tái định cư.
Nguyên nhân khó khăn, vướng mắc đã được nhận diện
P.V: Vậy theo ông, đâu là những khó khăn, vướng mắc lớn nhất đang ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng tại xã Kim Bảng?
Ông Nguyễn Duy Nhật: Bám sát ngay từ đầu công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng trên địa bàn xã Kim Bảng, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã nhận diện, phân loại cụ thể 5 nhóm khó khăn, vướng mắc.
Thứ nhất, về xác định nguồn gốc và quá trình sử dụng đất. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, trên địa bàn xã Kim Bảng có tình trạng một số hộ cơi nới, lấn chiếm đất do UBND xã quản lý để sử dụng vào mục đích nông nghiệp; một số diện tích đất rừng sản xuất, đất trồng cây lâu năm có công trình nhà ở do người dân tự xây dựng. Bên cạnh đó, việc xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất, thời điểm tạo lập tài sản và xử lý vi phạm theo quy định còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ.
Thứ hai, vướng mắc trong xác định giá trị bồi thường đối với cây chè. Diện tích cây chè kinh doanh trên địa bàn xã Kim Bảng lớn, nhiều hộ đề nghị hỗ trợ giá trị cây chè sau khi thu hồi đất. Theo Sở Tài chính, trường hợp này thuộc diện bồi thường đối với cây lâu năm cho thu hoạch nhiều lần và xác định được chu kỳ thu hoạch theo khoản 2 Điều 103 Luật Đất đai. Mức bồi thường được xác định trên cơ sở sản lượng vườn cây chưa thu hoạch tương ứng với số năm còn lại của chu kỳ thu hoạch và đơn giá thị trường tại thời điểm lập phương án. Tuy nhiên, việc xác định năng suất, sản lượng còn lại và chu kỳ thu hoạch đối với cây chè hiện gặp khó khăn do chưa có hướng dẫn cụ thể, gây lúng túng trong quá trình xây dựng phương án bồi thường.
Thứ ba, việc kiểm kê, xác định giá trị tài sản tại Khu du lịch HDT có nhiều phức tạp. Tài sản trên đất đa dạng, nhiều hạng mục, không có hồ sơ thiết kế và không thuộc các hạng mục công trình được quy định tại Quyết định số 111/2025 của UBND tỉnh. Do đó, việc kiểm kê, xác định hiện trạng và giá trị tài sản phải thực hiện thận trọng, có trường hợp phải thuê đơn vị tư vấn, làm kéo dài thời gian hoàn thiện hồ sơ.
Thứ tư, điều kiện địa hình đã gây khó khăn cho công tác kiểm kê, kiểm đếm. Kim Bảng là địa bàn đồi núi, nhiều khu vực núi cao, độ dốc lớn, khoảng cách di chuyển xa, ảnh hưởng đáng kể đến việc tổ chức kiểm kê, kiểm đếm và xác định hiện trạng sử dụng đất, tài sản trên đất.
Thứ 5, phát sinh diện tích đất phục vụ bãi thải lớn. Diện tích đất phát sinh để làm bãi thải khoảng 208,1 ha, chủ yếu liên quan đến đất lâm nghiệp. Do đó, khối lượng đo đạc, xác định hiện trạng, kiểm đếm đất và tài sản trên đất lớn, phát sinh thêm đáng kể khối lượng công việc giải phóng mặt bằng so với phạm vi ban đầu, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án.
Tiếp tục đồng hành cùng địa phương cơ sở
P.V: Với 5 nhóm vướng mắc đã được nhận diện, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ có hướng tháo gỡ như thế nào trong thời gian tới, thưa ông?
Ông Nguyễn Duy Nhật: Trong quá trình triển khai Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đến tiến độ chung của dự án. Với tinh thần đồng hành, sát cơ sở, kịp thời tháo gỡ khó khăn, Sở thường xuyên phối hợp với các địa phương để nắm bắt tình hình, hướng dẫn và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh thuộc lĩnh vực đất đai.
Ngay từ đầu, Sở đã tổ chức hội nghị với 9 xã có dự án đi qua để trao đổi, hướng dẫn và thống nhất cách thức tổ chức thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Trên cơ sở đó, Sở ban hành Công văn số 3082/SNNMT-QLĐĐ ngày 24/3/2026, hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục và các nội dung cần lưu ý, giúp các địa phương có căn cứ triển khai thống nhất, đúng quy định.
Riêng với xã Kim Bảng, ngày 8/5/2026, lãnh đạo Sở đã chủ trì buổi làm việc trực tiếp với UBND xã. Tại buổi làm việc, đã rà soát, trao đổi và hướng dẫn địa phương tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, qua đó xác định rõ hướng xử lý và phương pháp tổ chức thực hiện.
Không chỉ hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, Sở còn thường xuyên tiếp nhận, nghiên cứu và trả lời các đề nghị của địa phương. Đến nay, Sở đã ban hành 8 văn bản hướng dẫn, giải đáp, trả lời UBND xã Kim Bảng đối với các nội dung còn khó khăn, vướng mắc liên quan đến lĩnh vực đất đai. Qua đó, những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện từng bước được nhận diện, phân loại và xử lý theo đúng quy định.
Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ với UBND xã Kim Bảng, tập trung hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời các vấn đề thuộc lĩnh vực đất đai; đồng thời hướng dẫn đối với những nội dung thuộc thẩm quyền, tổng hợp, tham mưu cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
Mục tiêu là không để những vướng mắc thuộc lĩnh vực đất đai trở thành “điểm nghẽn” của dự án, góp phần cùng địa phương đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, tạo mặt bằng sạch để triển khai thi công, bảo đảm tiến độ chung và đưa Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy về đích theo kế hoạch.
P.V: Cảm ơn ông về cuộc trao đổi!.
