Chiều ngày 19/10, Thường trực HĐND tỉnh tiến hành tổ chức phiên giải trình về việc sắp xếp và nâng cao năng lực y tế cơ sở trên địa bàn tỉnh.
Chủ trì phiên giải trình có các đồng chí: Dương Đình Chỉnh - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; Nguyễn Như Khôi - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh.
Dự phiên giải trình có đồng chí Thái Văn Thành - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; các Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh, lãnh đạo các Ban HĐND tỉnh; đại diện các sở, ngành: Y tế, Nội vụ, Tài chính, Bảo hiểm xã hội Khu vực VII; cùng lãnh đạo các địa phương: Trường Vinh, Tân Mai, Yên Trung, Hữu Kiệm, Châu Bình.
Tại phiên giải trình, các câu hỏi cơ bản đúng trọng tâm, rõ ràng, tranh luận mang tính xây dựng để làm rõ vấn đề, không khí trách nhiệm, sôi nổi, thẳng thắn. Lãnh đạo UBND tỉnh, Giám đốc Sở Y tế và lãnh đạo các sở, ngành giải trình với tinh thần cầu thị, bước đầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp và lộ trình khắc phục.
Trên cơ sở báo cáo và diễn biến phiên giải trình, thay mặt chủ trì, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đã kết luận, chỉ rõ 6 nhóm vấn đề lớn còn tồn tại và yêu cầu UBND tỉnh chỉ đạo thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, có thời hạn và trách nhiệm cụ thể.
Y tế cơ sở là nền tảng của hệ thống y tế
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh nhấn mạnh: y tế cơ sở là nền tảng của hệ thống y tế, nơi trực tiếp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe ban đầu cho Nhân dân. Từ vai trò đó, Thường trực HĐND tỉnh chia sẻ với áp lực rất lớn của ngành Y tế và các địa phương, bởi nhiệm vụ sắp xếp phải thực hiện đồng thời với vận hành chính quyền 02 cấp và sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, trên địa bàn rộng, địa hình miền núi phức tạp, dân cư phân tán. Chính vì vậy, Thường trực HĐND tỉnh ghi nhận và đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh cùng nỗ lực của ngành Y tế và các địa phương, với một số kết quả nổi bật.
Về tổ chức bộ máy, UBND tỉnh và Sở Y tế đã bám sát chủ trương của Trung ương, kịp thời tham mưu, ban hành Quyết định số 3934/QĐ-UBND phê duyệt Đề án sắp xếp các đơn vị sự nghiệp y tế và Quyết định số 2149/QĐ-SYT giao quyền tự chủ tài chính giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với đó, ngành Y tế chủ động kiện toàn mạng lưới 1.850 nhân viên y tế thôn, bản, cộng tác viên dân số (đạt 91,3%).
Về đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, Dự án đầu tư mạng lưới y tế cơ sở 2021 - 2025 (288 tỷ đồng) đã hoàn thành thi công 59/62 trạm, bàn giao đưa vào sử dụng 46 trạm, giải ngân đạt 88,5% kế hoạch vốn đã bố trí. Song song đó, gói thiết bị chuyên môn đã được bàn giao cho 64 trạm y tế xã.
Về chuyên môn kỹ thuật, ngành duy trì hiệu quả chuyển giao kỹ thuật theo mô hình bệnh viện vệ tinh, đào tạo “cầm tay chỉ việc”, hội chẩn từ xa (Telehealth); kiểm soát tốt y tế dự phòng, triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và tiêm chủng ngoại trạm tại các xã vùng cao. Nhờ vậy, chỉ số hài lòng chung của người dân đối với dịch vụ y tế 6 tháng đầu năm 2026 đạt 93,59%.
Về chuyển đổi số, 100% bệnh viện, trung tâm y tế có giường bệnh triển khai bệnh án điện tử; 100% cơ sở khám chữa bệnh BHYT tiếp đón bằng thẻ Căn cước và ứng dụng VNeID; 99,78% cơ sở đã kết nối vào Hệ thống đơn thuốc quốc gia.
Sáu vấn đề lớn cần lưu ý
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, qua giải trình và báo cáo thẩm tra của Ban Văn hóa - Xã hội, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh chỉ ra việc sắp xếp và năng lực của hệ thống y tế cơ sở vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế.
Thứ nhất là tiến độ sắp xếp chậm. Sau hơn 14 tháng vận hành chính quyền 02 cấp, Đề án sắp xếp 457 Trạm Y tế thành 130 Trạm Y tế vẫn ở giai đoạn dự thảo xin ý kiến. Đáng chú ý, chưa có tiêu chí định lượng để duy trì các điểm trạm phụ ở vùng sâu, vùng xa; chưa có phương án xử lý trụ sở, cơ sở vật chất dôi dư sau sáp nhập, nguy cơ bỏ hoang, lãng phí tài sản công. Việc sáp nhập Bệnh viện Da liễu cũng chưa hoàn thành theo Đề án, trong khi tình trạng nợ lương người lao động chưa có phương án giải quyết.
Thứ hai là đầu tư nhỏ giọt, thiếu đồng bộ. Còn 16 trạm chưa bàn giao, trong đó 13 trạm thi công xong từ lâu nhưng chưa đưa vào sử dụng, và nguồn vốn còn thiếu 27,94 tỷ đồng. Toàn tỉnh có 189 trạm xuống cấp (41,36%), 305 trạm thiếu trang thiết bị chẩn đoán cơ bản (66,74%). Trong khi đó, kinh phí mua sắm năm 2026 chỉ 15,594 tỷ đồng, bình quân khoảng 51 triệu đồng mỗi trạm.
Thứ ba là nhân lực thiếu hụt, thiếu ổn định. Còn 93 trạm (20,4%) chưa có bác sĩ cơ hữu; 9 tháng đầu năm, tuyến cơ sở có 43 người thôi việc, chiếm 63,2% số thôi việc toàn ngành, trong đó có 13 bác sĩ. Đáng nói, Nghị quyết số 157/2014/NQ-HĐND về thu hút, đãi ngộ đã áp dụng 12 năm nhưng vẫn chậm được thay thế.
Thứ tư là năng lực cung ứng dịch vụ còn hạn chế. Khám chữa bệnh BHYT tại trạm chỉ chiếm 13,4% tổng lượt khám toàn tỉnh; việc quản lý bệnh không lây nhiễm còn thấp, với hen phế quản/COPD đạt 12,8%, tiểu đường 36,1% so với số ca phát hiện.
Thứ năm là bất cập về tự chủ tài chính và thanh toán BHYT. Có 12/20 Trung tâm Y tế khu vực miền núi được giao tự chủ nhóm 3 dù phụ thuộc trên 82% vào BHYT, chưa sát thực tế. Cùng với đó, hơn 73 tỷ đồng chi phí khám chữa bệnh BHYT bị từ chối thanh toán kéo dài.
Thứ sáu là chuyển đổi số chưa thực chất. Khoảng 13 phần mềm chuyên ngành chưa liên thông, gây trùng lặp dữ liệu và tăng áp lực hành chính cho cán bộ cơ sở.
6 nhóm nhiệm vụ
Từ những tồn tại trên, để tạo chuyển biến ngay sau phiên giải trình, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Dương Đình Chỉnh đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo quyết liệt 6 nhóm nhiệm vụ.
Trước hết, sớm hoàn thành và phê duyệt Đề án sắp xếp 457 Trạm Y tế thành 130 Trạm Y tế cấp xã, trong đó đánh giá kỹ việc duy trì các điểm trạm phụ phù hợp với đặc điểm từng địa phương, bảo đảm thuận lợi trong chăm sóc sức khỏe cho người dân. Mặt khác, rà soát, lập phương án điều chuyển, chuyển đổi công năng hoặc xử lý tài sản công dôi dư sau sáp nhập theo đúng quy định, không để bỏ hoang, xuống cấp, lãng phí.
Về đầu tư, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh đề nghị khẩn trương hoàn thành thủ tục nghiệm thu, bàn giao đưa vào phục vụ Nhân dân 13 trạm y tế đã thi công xong ngay trong năm 2026. Cùng với đó, cân đối bố trí đủ 27,94 tỷ đồng còn thiếu trong kế hoạch đầu tư công năm 2027 để quyết toán dứt điểm Dự án Mạng lưới y tế cơ sở 2021 - 2025.
Tiếp tục xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ kéo dài, trong đó hoàn thành và đưa vào sử dụng Trung tâm Y tế thị xã Hoàng Mai trong năm 2026. Về trang thiết bị, hoàn thành mua sắm gói 15,594 tỷ đồng năm 2026, ưu tiên máy siêu âm, xét nghiệm cho các trạm đã có cán bộ đủ điều kiện vận hành; kiên quyết điều chuyển thiết bị chưa khai thác sang nơi có nhu cầu.
Để các trạm có người vận hành, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cũng đề nghị xây dựng phương án bảo đảm số lượng bác sĩ ở tuyến cơ sở theo yêu cầu của Trung ương. Trong đó, xem xét điều động, biệt phái hoặc luân phiên bác sĩ tuyến tỉnh, bệnh viện khu vực về công tác tại các trạm thiếu bác sĩ. Mặt khác, có kế hoạch tuyển dụng đủ chỉ tiêu biên chế còn thiếu tại các đơn vị tự chủ nhóm 3, nhóm 4 và kiện toàn đủ 176 nhân viên y tế thôn, bản còn thiếu.
Về nâng cao năng lực dịch vụ, đề nghị kịp thời ban hành danh mục dịch vụ kỹ thuật tại trạm y tế theo thẩm quyền. Tiếp tục rà soát từng trạm thiếu thuốc BHYT, hướng dẫn hoặc tổ chức tốt việc đấu thầu thuốc. Đồng thời, đẩy nhanh tiêm chủng bằng việc thành lập các tổ tiêm chủng lưu động ở xã vùng cao, vùng biên giới; rà soát đối tượng, tiêm bù, tiêm vét cho 100% trẻ dưới 1 tuổi và phụ nữ mang thai, bảo đảm bao phủ trên 95%, kiên quyết không để xảy ra “khoảng trống miễn dịch” làm bùng phát dịch bệnh.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cũng đề nghị rà soát, điều chỉnh dự kiến chi khám chữa bệnh BHYT năm 2026 của Trạm Y tế, bảo đảm dự kiến chi năm 2027 cho tuyến xã không thấp hơn năm 2026. Cùng với đó, thành lập Tổ công tác liên ngành giải quyết dứt điểm vướng mắc trong thẩm định, thanh quyết toán kinh phí BHYT.
Về chuyển đổi số, đề nghị có phương án cụ thể, giải pháp rõ ràng để đạt chỉ tiêu 100% bệnh án điện tử tại trạm y tế cấp xã. Đồng thời, xem xét bố trí cán bộ chuyên môn công nghệ thông tin tại Sở Y tế và các Trung tâm Y tế khu vực; xây dựng lộ trình kỹ thuật liên thông triệt để khoảng 13 phần mềm chuyên môn cục bộ; nâng tỷ lệ kê đơn thuốc điện tử thực tế và phấn đấu Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID đạt trên 40% dân số.
Thường trực HĐND tỉnh giao UBND tỉnh khẩn trương ban hành kế hoạch thực hiện kết luận phiên giải trình, phân công rõ cơ quan chủ trì, lộ trình, mốc thời gian và báo cáo kết quả tại phiên giải trình tiếp theo. Về phía HĐND tỉnh, giao Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh chủ trì, phối hợp với các Ban HĐND tỉnh, các Tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh theo dõi, đôn đốc, thường xuyên khảo sát thực tế và giám sát chặt chẽ việc thực hiện kết luận giải trình, báo cáo Thường trực HĐND tỉnh theo quy định. Ngoài ra, đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị – xã hội tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiêm chủng phòng dịch; đồng thời phối hợp giám sát việc thực hiện các cam kết của UBND tỉnh và các ngành.
