Thực tiễn thời gian qua cho thấy, nhiều nội dung tham gia góp ý xây dựng chính sách, pháp luật của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An được hình thành từ chính hoạt động tiếp xúc cử tri, giám sát, khảo sát thực tế tại cơ sở. Qua những cuộc tiếp xúc cử tri, nhiều vấn đề phát sinh trong đời sống dân sinh, trong thực hiện thủ tục hành chính, trong quá trình tổ chức thi hành pháp luật đã được người dân phản ánh trực tiếp đến đại biểu Quốc hội. Từ đó, các đại biểu Quốc hội đã nghiên cứu, tổng hợp và tham gia ý kiến đối với các dự án luật theo hướng sát thực tế hơn, gần dân hơn và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, mặc dù Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An có nhiều đại biểu lần đầu trúng cử, song các đại biểu đã tích cực nghiên cứu, tham gia nhiều ý kiến đối với các dự án luật quan trọng liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân và yêu cầu quản lý nhà nước tại địa phương. Điều đáng chú ý là nhiều ý kiến tham gia xây dựng luật không chỉ xuất phát từ nghiên cứu lý luận mà còn được đúc kết từ thực tiễn giám sát, khảo sát và tâm tư, nguyện vọng chính đáng của cử tri tại địa phương. Ví dụ như đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, các đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đã đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người dân trong tiếp cận các dịch vụ pháp lý. Trong đó, các đại biểu đề nghị quan tâm mở rộng và nâng cao khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý đối với các nhóm yếu thế như trẻ em, người nghèo, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và các đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội. Hay như trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật công chứng, Luật Hộ tịch (sửa đổi), nhiều ý kiến của cử tri tại các cuộc tiếp xúc đã phản ánh những khó khăn trong thực hiện các thủ tục hộ tịch, công chứng, chứng thực; tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần, bổ sung nhiều loại giấy tờ, xác nhận thông tin qua nhiều khâu khác nhau khi thực hiện các giao dịch dân sự, đặc biệt đối với các giao dịch liên quan đến đất đai, tài sản hoặc xác nhận tình trạng hôn nhân. Có những trường hợp phát sinh vướng mắc do dữ liệu chưa được liên thông đồng bộ, dẫn đến việc giải quyết hồ sơ kéo dài, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Từ thực tiễn đó, các đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đã kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kết nối, khai thác và liên thông dữ liệu hộ tịch, dữ liệu dân cư và dữ liệu công chứng nhằm từng bước giảm giấy tờ, giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian đi lại cho người dân khi thực hiện các giao dịch dân sự. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng đơn giản hóa thủ tục, nâng cao tính minh bạch, thuận tiện và an toàn pháp lý, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và phục vụ người dân tốt hơn trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động giám sát, trong đó chú trọng đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật trên địa bàn. Thông qua hoạt động giám sát, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh không chỉ kịp thời phát hiện những hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật mà còn góp phần đánh giá tính khả thi, hiệu quả của chính sách sau khi được ban hành. Qua đó, nhiều kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật đã được đề xuất từ thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp, bảo đảm các quy định pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong thực tiễn quản lý và lợi ích của người dân.
Đồng thời, theo quy định Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, vai trò tham gia xây dựng pháp luật của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh được nâng cao ngay từ giai đoạn góp ý xây dựng chính sách. Nhận thức rõ yêu cầu đó, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đã đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng công tác tham gia ý kiến, đánh giá tác động chính sách ngay từ giai đoạn đầu của quá trình xây dựng luật, bảo đảm việc đánh giá được thực hiện thực chất, toàn diện, sát thực tiễn và tránh hình thức. Trong quá trình tham gia xây dựng chính sách, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh luôn quan tâm xem xét đầy đủ các tác động về kinh tế - xã hội, nguồn lực thực hiện, tính khả thi và mức độ phù hợp của chính sách đối với điều kiện thực tiễn ở địa phương. Đồng thời, chú trọng phản ánh kịp thời những khó khăn, bất cập phát sinh từ thực tiễn quản lý Nhà nước và đời sống Nhân dân để kiến nghị hoàn thiện chính sách ngay từ khâu soạn thảo. Việc nâng cao chất lượng đánh giá tác động chính sách không chỉ góp phần hạn chế tình trạng văn bản pháp luật vừa ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung mà còn góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Để nâng cao hơn nữa chất lượng tham gia xây dựng pháp luật của Đoàn đại biểu Quốc hội, bên cạnh yêu cầu đổi mới tư duy và nâng cao năng lực nghiên cứu, cần tiếp tục quan tâm hoàn thiện các điều kiện bảo đảm công tác tham mưu, phục vụ hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội ở địa phương. Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề lớn trong xây dựng chính sách pháp luật chỉ có thể được đánh giá đầy đủ khi được khảo sát trực tiếp tại cơ sở, tổ chức hội thảo, tọa đàm, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý và đối tượng chịu tác động của chính sách.Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần có các cơ chế, chính sách quan tâm hơn đến nguồn lực phục vụ hoạt động nghiên cứu, khảo sát thực tiễn, tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên sâu phục vụ công tác xây dựng pháp luật; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các quy định về chế độ, chính sách phục vụ hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội, nhất là cơ chế mời chuyên gia, nhà khoa học tham gia các Đoàn giám sát; chế độ, điều kiện bảo đảm đối với các thành viên tham gia hoạt động giám sát và cơ quan tham mưu, phục vụ. Qua đó, tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội và đội ngũ cán bộ, công chức Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh, cơ quan trực tiếp tham mưu, phục vụ hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội tại địa phương có thêm nguồn lực, điều kiện đi sâu nghiên cứu thực tiễn, nâng cao chất lượng công tác giám sát, kiến nghị chính sách và hoạt động lập pháp; đồng thời phát huy hiệu quả vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học trong việc cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn phục vụ hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội.
Có thể khẳng định rằng, mỗi cuộc tiếp xúc cử tri, mỗi cuộc giám sát hay khảo sát thực tế không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận ý kiến, kiến nghị của người dân, các cơ quan quản lý Nhà nước mà còn là quá trình chắt lọc thực tiễn phục vụ hoạt động xây dựng pháp luật. Khi tiếng nói, tâm tư và nguyện vọng chính đáng của cử tri; thực tiễn hoạt động quản lý Nhà nước tại địa phương được phản ánh đầy đủ vào hoạt động lập pháp, các đạo luật được ban hành sẽ gần dân hơn, khả thi hơn và thực sự đi vào cuộc sống. Đây cũng chính là yêu cầu và trách nhiệm đặt ra đối với hoạt động tham gia xây dựng pháp luật của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI./.
