Sáng 19/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra ba dự án luật.
Sau đó, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại tổ. Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận và Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp Châu Thị Mỹ Phương điều hành phiên thảo luận.
Tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện quy định về đấu giá tài sản
Góp ý dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Khắc Thận - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh tập trung vào các quy định về thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề đấu giá, tiền đặt trước, trách nhiệm của người có tài sản đấu giá và xử lý những trường hợp đặc thù.
Về thẩm quyền cấp chứng chỉ hành nghề đấu giá, đại biểu Nguyễn Khắc Thận đề nghị nghiên cứu giao Giám đốc Sở Tư pháp thực hiện thay vì Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Theo đại biểu, Sở Tư pháp là cơ quan trực tiếp quản lý chuyên môn, tiếp nhận và thẩm định hồ sơ, nên việc giao thẩm quyền sẽ tăng tính chủ động, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.
Đối với tiền đặt trước, đại biểu kiến nghị nghiên cứu tỷ lệ linh hoạt theo giá trị tài sản, nhất là quyền sử dụng đất và đất thực hiện dự án đầu tư. Tài sản có giá trị càng lớn có thể được xem xét áp dụng tỷ lệ đặt trước phù hợp, nhằm giảm rào cản tài chính, thu hút thêm người tham gia, tăng tính cạnh tranh và bảo đảm công khai, minh bạch. Đồng thời, cần thống nhất nguyên tắc về tiền đặt trước giữa Luật Đấu giá tài sản và pháp luật chuyên ngành.
Đại biểu Nguyễn Khắc Thận cũng đề nghị quy định rõ thời điểm chuyển tiền đặt trước thành tiền đặt cọc hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính sau đấu giá, đặc biệt đối với quyền sử dụng đất. Việc xác định cụ thể thời hạn xử lý từng trường hợp sẽ hạn chế cách hiểu khác nhau, bảo đảm quyền lợi của người trúng đấu giá, kể cả đối với khoản lãi phát sinh nếu có.
Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm của người có tài sản đấu giá trong việc cung cấp thông tin trung thực, xác định tính hợp pháp của tài sản và bồi thường thiệt hại nếu vi phạm gây ảnh hưởng đến người tham gia.
Đối với trường hợp chỉ có một người tham gia hoặc một người trả giá hợp lệ bằng giá khởi điểm, nhất là trong đấu giá quyền sử dụng đất, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế xử lý phù hợp thực tiễn, đồng thời kiểm soát chặt chẽ nguy cơ thông đồng, dìm giá và thất thoát tài sản.
Cùng góp ý dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị không bổ sung quy định tại khoản 7 Điều 28 theo hướng mặc nhiên coi người tham gia phiên đấu giá đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm.
Theo đại biểu Chung, quy định này nhằm hạn chế tình trạng đăng ký tham gia nhưng không trả giá. Tuy nhiên, người tham gia có thể thay đổi quyết định khi không đủ khả năng tài chính hoặc điều kiện mua tài sản không còn phù hợp.
Việc mặc nhiên coi họ đã đồng ý trả giá có thể phát sinh vướng mắc về trách nhiệm và xử lý tiền đặt trước. Vì vậy, đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành.
Bảo đảm quyền lợi trẻ em trong quy định về nuôi con nuôi
Đối với dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh bày tỏ băn khoăn về quy định cấm ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi nhằm tránh làm đảo lộn quan hệ pháp lý trong gia đình.
Theo đại biểu, khi cha mẹ trẻ không may qua đời, ông bà có thể là người phù hợp nhất để trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cháu. Tuy nhiên, việc không được nhận cháu làm con nuôi có thể hạn chế khả năng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của cha mẹ nuôi.
Đại biểu cho rằng cần nghiên cứu hài hòa giữa việc duy trì trật tự pháp lý gia đình và bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Xem xét cho phép ông bà nhận cháu làm con nuôi trong những trường hợp nhất định, với điều kiện chặt chẽ phù hợp hoàn cảnh thực tế.
Góp ý về quan hệ pháp lý giữa cha mẹ đẻ và con sau khi được nhận nuôi, đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị làm rõ quyền thừa kế theo pháp luật.
Theo đại biểu Hiếu, khoản 2 Điều 26 của dự thảo quy định chấm dứt một số quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ đẻ và con, như chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, cấp dưỡng, đại diện theo pháp luật và quản lý tài sản, nhưng chưa làm rõ quan hệ thừa kế giữa hai bên.
Trong khi đó, các điều 651 và 653 Bộ luật Dân sự có quy định liên quan đến quyền thừa kế của con nuôi và quan hệ thừa kế với cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi. Điều này có thể phát sinh bất cập khi cha mẹ đẻ không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng nhưng vẫn có thể được hưởng di sản của người con qua đời không để lại di chúc.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu cũng lưu ý nguy cơ xung đột pháp luật khi trẻ em Việt Nam được nhận nuôi ở nước ngoài, nơi áp dụng mô hình nuôi con nuôi trọn vẹn, chấm dứt quan hệ pháp lý với gia đình gốc.
Từ đó, đại biểu Hiếu đề xuất nghiên cứu hai mô hình nuôi con nuôi: trọn vẹn và đơn giản. Mô hình trọn vẹn áp dụng với trường hợp cần xây dựng gia đình thay thế; mô hình đơn giản phù hợp với việc nhận con nuôi trong gia đình, như ông bà, cô, chú, bác nhận cháu làm con nuôi, khi các mối quan hệ gia đình vẫn cần được duy trì.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu kiến nghị sửa đổi đồng bộ Luật Nuôi con nuôi và Bộ luật Dân sự, bảo đảm quyền lợi trẻ em, phù hợp văn hóa Việt Nam và thông lệ quốc tế.
Cùng dự án luật này, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án TAND tỉnh đề nghị rà soát điều kiện nhận con nuôi, đối tượng trẻ em được nhận nuôi và việc chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi.
Về điều kiện nhận con nuôi, đại biểu cho rằng cần cân nhắc quy định không cho phép người đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ hoặc án treo nhận con nuôi trong mọi trường hợp. Theo đại biểu Thu, cần xem xét tính chất, mức độ vi phạm, bởi một số hành vi phạm tội do vô ý, như vi phạm giao thông, không nhất thiết phản ánh tư cách đạo đức hoặc khả năng chăm sóc trẻ.
Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu cũng đề nghị rà soát quy định về đối tượng trẻ em được nhận nuôi để tránh bỏ sót nhóm từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, bảo đảm thống nhất về độ tuổi và hoàn cảnh được nhận nuôi.
Đối với quy định bắt buộc chấm dứt việc nuôi con nuôi khi cha mẹ nuôi mắc bệnh hiểm nghèo, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ. Không phải trường hợp nào mắc bệnh cũng khiến cha mẹ mất khả năng chăm sóc trẻ. Nếu gia đình vẫn bảo đảm điều kiện sống và sự phát triển của con nuôi thì không nên mặc nhiên buộc chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi.
Làm rõ cơ chế huy động luật sư tham gia các dự án lớn
Góp ý dự án Luật Luật sư (sửa đổi), đại biểu Vũ Thị Lan Anh - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội đánh giá, dự thảo có nhiều nội dung mới nhằm phát triển nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.
Về quy định tổ chức hành nghề luật sư tham gia thẩm định pháp lý các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công và dự án có tác động lớn đến kinh tế - xã hội, đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi, tính chất hoạt động, phân biệt với hoạt động thẩm định của cơ quan nhà nước và xác định đây là dịch vụ pháp lý độc lập.
Đại biểu Vũ Thị Lan Anh kiến nghị quy định cụ thể cơ chế lựa chọn, huy động tổ chức hành nghề luật sư, phương thức đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ, nguồn kinh phí chi trả và tiêu chuẩn chuyên môn. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế bảo mật thông tin, kiểm soát xung đột lợi ích, nhất là đối với các dự án quy mô lớn và vụ việc quan trọng.
Về phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động luật sư, đại biểu Lan Anh cơ bản đồng tình với định hướng giao thêm thẩm quyền cho Sở Tư pháp và chính quyền cấp tỉnh. Tuy nhiên, việc phân cấp phải gắn với bảo đảm nhân lực, kinh phí, hạ tầng thông tin và cơ chế kiểm tra, giám sát, giải trình, tránh tình trạng áp dụng pháp luật thiếu thống nhất giữa các địa phương.
Đối với quy định về vốn góp của thành viên không phải là luật sư trong tổ chức hành nghề luật sư, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ vì có thể ảnh hưởng đến tính độc lập nghề nghiệp và nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng. Những vấn đề quan trọng này cần được quy định rõ trong luật.
Cùng ý kiến về dự án luật này, đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh tập trung góp ý 3 nhóm vấn đề nhằm hoàn thiện quy định về hành nghề luật sư.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu cho rằng cụm từ “người thân của luật sư” tại Điều 6 chưa xác định rõ phạm vi đối tượng được bảo vệ. Đại biểu đề nghị nghiên cứu thay bằng thuật ngữ “thân nhân”, đồng thời quy định cụ thể để tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng.
Bên cạnh đó, cần bổ sung cơ chế xử lý hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư, xác định rõ cơ quan có thẩm quyền, trách nhiệm xử lý, quyền kiến nghị của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư, cùng các chế tài tương ứng.
Về thẩm quyền cấp, cấp lại, thu hồi và đình chỉ chứng chỉ hành nghề luật sư, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị quy định trực tiếp trong luật thay vì giao Chính phủ quy định toàn bộ, nhằm bảo đảm tính ổn định và thống nhất với pháp luật về bổ trợ tư pháp.
Đồng thời, cần làm rõ thẩm quyền cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép hành nghề của luật sư nước ngoài tại Việt Nam và giấy đăng ký hoạt động của các tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng đại diện.
Đối với quy định cho phép tổ chức hành nghề luật sư tham gia thẩm định pháp lý dự án và góp ý trong các vụ việc có khả năng phát sinh tranh chấp liên quan đến cơ quan nhà nước, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị làm rõ khái niệm “thẩm định pháp lý”, bảo đảm thống nhất với pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công.
Đồng thời, cần xác định rõ đây là quyền hay nghĩa vụ của tổ chức hành nghề luật sư, làm rõ bản chất cung cấp dịch vụ pháp lý theo từng vụ việc để bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.
Phạm Bằng - Tuấn Tài
