Chiều 20/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại tổ về các dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Luật Điện lực và một số luật trong lĩnh vực thể dục, thể thao, du lịch, thư viện, điện ảnh, di sản văn hóa, quảng cáo, báo chí.
Hoàn thiện cơ chế kiểm soát xuất xứ hàng hóa
Thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Hoàng Minh Hiếu - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tập trung vào các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hóa.
Theo đại biểu, xuất xứ hàng hóa là vấn đề có liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất, nhập khẩu và bảo vệ doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh các quốc gia tăng cường áp dụng các biện pháp thuế quan đối với hàng hóa có dấu hiệu gian lận xuất xứ.
Do đó, việc sửa đổi luật cần hướng tới ba yêu cầu: Xác định đúng xuất xứ thực tế của hàng hóa xuất khẩu; phát hiện, xử lý việc lợi dụng quá cảnh, chuyển tải, gia công, lắp ráp để gian lận xuất xứ, né tránh các biện pháp thương mại; đồng thời nâng cao năng lực kiểm tra, truy xuất chuỗi cung ứng và chia sẻ thông tin với các nước.
Về phân cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho rằng, việc giao thêm nhiệm vụ cho UBND cấp tỉnh là phù hợp, nhưng dự thảo cần quy định rõ hơn trách nhiệm của các bộ trong việc xác định, công bố những loại hàng hóa thuộc thẩm quyền của địa phương và những loại vẫn thuộc thẩm quyền cấp bộ.
Theo đại biểu, nếu không phân định rõ, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục. Việc công bố rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp biết nơi thực hiện ngay từ đầu, qua đó giảm thời gian và chi phí.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý đối với trường hợp doanh nghiệp đủ điều kiện và được tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo các điều ước quốc tế. Dự thảo đã có cơ chế cho phép doanh nghiệp tự chứng nhận nhưng cần xác định rõ cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận, chấp thuận để quy định này có thể triển khai thuận lợi trên thực tế.
Đối với hoạt động kiểm tra, xác minh xuất xứ, đại biểu Hoàng Minh Hiếu đánh giá việc bổ sung cơ chế xác minh là cần thiết, bởi chỉ kiểm tra tính hợp lệ của chứng nhận chưa chắc xác định được bản chất xuất xứ của hàng hóa.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị dự thảo quy định cụ thể hơn về điều kiện tiến hành xác minh, theo hướng dựa trên quản lý rủi ro. Việc xác minh có thể được thực hiện khi xuất hiện dấu hiệu rủi ro từ dữ liệu của cơ quan nhà nước, dấu hiệu vi phạm do cơ quan có thẩm quyền cung cấp hoặc thông tin từ cơ quan nước ngoài trong quá trình trao đổi, phối hợp.
Một vấn đề được đại biểu Hoàng Minh Hiếu đặc biệt lưu ý là tránh kiểm tra trùng lặp giữa các cơ quan. Trong trường hợp cơ quan Hải quan đã kiểm tra xuất xứ của doanh nghiệp nhưng sau đó cơ quan quản lý khác tiếp tục kiểm tra cùng nội dung, doanh nghiệp có thể phải chịu nhiều lần kiểm tra, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đồng thời sử dụng kết quả kiểm tra trước đó để phục vụ các lần kiểm tra tiếp theo, qua đó hạn chế kiểm tra trùng lặp. Cùng với đó, cần bảo đảm việc xác minh không làm gián đoạn hoạt động bình thường của doanh nghiệp.
Liên quan hoạt động gia công cho thương nhân nước ngoài, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho rằng, cần kiểm soát nguy cơ lợi dụng gia công, lắp ráp để gian lận xuất xứ. Việc gia công không đương nhiên làm thay đổi xuất xứ; cần xem xét mức độ thay đổi bản chất của sản phẩm để xác định có đủ điều kiện xác nhận xuất xứ Việt Nam hay không.
Đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Hồ sơ dự án luật được cơ quan chủ trì soạn thảo chuẩn bị công phu, nghiêm túc; quá trình xây dựng đã tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, cơ quan thẩm định và cơ quan thẩm tra.
Theo đại biểu, dự thảo cơ bản kế thừa được những quy định còn phù hợp của Luật Điện lực hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung những quy định còn vướng mắc nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển năng lượng, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng trong ngắn hạn cũng như dài hạn.
Theo đại biểu Lương Đình Hưng, dự thảo đã bổ sung các cơ chế, chính sách nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho điện gió ngoài khơi, đồng thời gắn hoạt động phát triển nguồn điện này với yêu cầu quốc phòng, an ninh.
Các quy định mới liên quan đến quản lý, giám sát dự án, khai thác và chia sẻ hạ tầng, thông tin, dữ liệu giữa điện gió ngoài khơi với các ngành có liên quan. Những quy định này góp phần bảo đảm sự phát triển của ngành điện gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển đảo, lợi ích quốc gia, dân tộc và bảo đảm an ninh năng lượng.
Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, đại biểu Lương Đình Hưng cũng bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết ban hành luật. Nội dung sửa đổi theo hướng bãi bỏ, đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phù hợp với yêu cầu cải cách hiện nay.
Theo đại biểu, dự thảo đã rà soát nhiều nhóm quy định trong Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó có việc bãi bỏ một số thủ tục, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân cấp một số nhiệm vụ cho địa phương.
