Chiều 2/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Luật sư (sửa đổi) và dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Dự phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An có đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; cùng các ĐBQH trong đoàn.
Đề xuất sát hạch kiến thức pháp luật Việt Nam
Theo đại biểu Trần Nhật Minh, điểm b khoản 2 Điều 16 dự thảo quy định luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam được tư vấn pháp luật Việt Nam trong trường hợp có bằng cử nhân luật của Việt Nam và đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện đối với luật sư Việt Nam theo quy định.
Quy định này nhằm bảo đảm luật sư nước ngoài khi tư vấn pháp luật Việt Nam có trình độ chuyên môn và năng lực nghề nghiệp tương đương luật sư Việt Nam. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng có điểm chưa phù hợp liên quan đến điều kiện đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư.
Cụ thể, theo dự thảo kỳ thi quốc gia về luật sư chỉ dành cho công dân Việt Nam chưa phải là luật sư để được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Trong khi đó, luật sư nước ngoài được xác định là người có giấy tờ xác nhận tư cách hành nghề luật sư còn hiệu lực do cơ quan, tổ chức nước ngoài cấp.
Như vậy, đại biểu Trần Nhật Minh cho rằng, luật sư nước ngoài về cơ bản đã có tư cách hành nghề luật sư tại nước ngoài và không thuộc nhóm đối tượng tham dự kỳ thi quốc gia về luật sư tại Việt Nam. Do đó, việc yêu cầu đối tượng này phải đáp ứng điều kiện đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư là khó khả thi.
Đại biểu cũng cho rằng, quy định tại khoản 3 Điều 2 và khoản 2 Điều 16 có dấu hiệu chồng chéo về điều kiện hành nghề. Một mặt, luật sư nước ngoài phải đáp ứng các điều kiện để được cấp giấy phép hành nghề luật sư tại Việt Nam.
Mặt khác, khi muốn tư vấn pháp luật Việt Nam lại phải đáp ứng thêm các tiêu chuẩn, điều kiện áp dụng đối với luật sư Việt Nam. Cách quy định này có thể làm giảm ý nghĩa của cơ chế cấp Giấy phép hành nghề dành riêng cho luật sư nước ngoài.
Từ những bất cập trên, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu theo hướng chỉ yêu cầu luật sư nước ngoài đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 13; đồng thời bổ sung điều kiện về năng lực hiểu biết pháp luật Việt Nam. Theo đó, luật sư nước ngoài có thể được tư vấn pháp luật Việt Nam nếu có bằng cử nhân luật của Việt Nam hoặc vượt qua kỳ sát hạch về năng lực hiểu biết pháp luật Việt Nam.
Đại biểu đề nghị sửa điểm b khoản 2 Điều 16 theo hướng: “Tư vấn pháp luật Việt Nam trong trường hợp có bằng cử nhân luật của Việt Nam hoặc vượt qua kỳ sát hạch về năng lực hiểu biết pháp luật Việt Nam”. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và nội dung kỳ sát hạch đối với luật sư nước ngoài; những nội dung này có thể giao Chính phủ quy định chi tiết.
Làm rõ giới hạn tư vấn pháp luật Việt Nam
Nội dung thứ 2 được đại biểu Trần Nhật Minh đề cập là phạm vi hành nghề của luật sư nước ngoài làm việc tại tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam.
Theo đại biểu, so với dự thảo trình kỳ họp, dự thảo lần này đã bổ sung quy định hạn chế việc luật sư nước ngoài và luật sư Việt Nam làm việc tại tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam thực hiện một số dịch vụ liên quan đến pháp luật Việt Nam.
Trong đó, các đối tượng này không được thực hiện dịch vụ về giấy tờ pháp lý, công chứng liên quan tới pháp luật Việt Nam hoặc tham gia tố tụng với tư cách người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trước Tòa án Việt Nam, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 16.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nội dung bổ sung vẫn chưa đầy đủ và có thể dẫn đến cách hiểu thiếu thống nhất giữa các điều khoản của dự thảo Luật. Cụ thể, điểm b khoản 5 Điều 24 quy định tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam được cử luật sư Việt Nam trong tổ chức mình tư vấn pháp luật Việt Nam, nhưng không quy định quyền này đối với luật sư nước ngoài.
Theo đại biểu, điều này có thể dẫn đến cách hiểu rằng phạm vi hạn chế đối với luật sư nước ngoài chỉ áp dụng đối với các dịch vụ về giấy tờ pháp lý, công chứng và hoạt động tố tụng, trong khi chưa thể hiện rõ việc hạn chế tư vấn pháp luật Việt Nam.
Quy định này cũng có thể tạo ra sự thiếu thống nhất với điểm b khoản 5 Điều 24 về quyền tư vấn pháp luật Việt Nam của luật sư Việt Nam làm việc tại tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài.
Để bảo đảm tính thống nhất, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị nghiên cứu bổ sung rõ giới hạn về tư vấn pháp luật Việt Nam đối với luật sư nước ngoài làm việc tại tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam.
Đồng thời, đề nghị không đưa đối tượng “luật sư Việt Nam” vào quy định tại điểm b khoản 2 Điều 16, bởi điều khoản này chỉ điều chỉnh phạm vi hành nghề của luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam.
Đối với luật sư Việt Nam trong trường hợp này, đại biểu cho rằng đã có quy định tại điểm d khoản 2 Điều 24. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị viết lại quy định theo hướng: “Luật sư nước ngoài làm việc tại tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam không được thực hiện việc tư vấn pháp luật Việt Nam và các dịch vụ về giấy tờ pháp lý, công chứng liên quan tới pháp luật Việt Nam hoặc tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trước Tòa án Việt Nam, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 của Điều này”.
Theo đại biểu Trần Nhật Minh, việc rà soát, chỉnh sửa theo hướng này sẽ góp phần phân định rõ điều kiện hành nghề, phạm vi cung cấp dịch vụ của luật sư nước ngoài, đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định trong dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi).
Phạm Bằng - Phan Hậu
