Bản lĩnh trước thách thức, chủ động trong quyết sách
Nhiệm kỳ 2021 – 2026 của HĐND tỉnh Nghệ An bắt đầu trong một giai đoạn lịch sử đầy thử thách. Tình hình thế giới biến động nhanh, phức tạp, khó lường; trong nước và trong tỉnh, thuận lợi và khó khăn đan xen. Yêu cầu phục hồi, phát triển kinh tế – xã hội sau đại dịch Covid-19 đặt ra nhiều nhiệm vụ cấp bách, trong khi thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống Nhân dân.
Đặc biệt, trong năm 2025 và giai đoạn cuối nhiệm kỳ, tỉnh Nghệ An vừa phải tập trung thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, vừa triển khai nhiệm vụ rà soát, sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp theo chỉ đạo của Trung ương, với yêu cầu rất cao về chất lượng, tiến độ và sự đồng thuận xã hội. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu ngày càng cao trong khi nguồn lực còn hạn chế đã đặt ra không ít khó khăn, thách thức đối với hoạt động của cơ quan dân cử.
Trước bối cảnh đó, HĐND tỉnh Nghệ An đã thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, trí tuệ tập thể và tinh thần trách nhiệm cao trước Đảng, trước Nhân dân. HĐND tỉnh luôn bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy; chủ động phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các cơ quan liên quan; kịp thời xem xét, quyết định những vấn đề lớn, quan trọng, cấp bách của địa phương. Các quyết sách được ban hành trong nhiệm kỳ đã góp phần tạo lập hành lang pháp lý vững chắc, củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận trong hệ thống chính trị; qua đó hỗ trợ tỉnh Nghệ An từng bước vượt qua khó khăn, giữ vững ổn định chính trị – xã hội và duy trì đà phát triển trên các lĩnh vực.
Sau cuộc bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026, HĐND tỉnh Nghệ An Khóa XVIII có 83 đại biểu (giảm 8 đại biểu so với nhiệm kỳ trước). Mặc dù số lượng giảm, song chất lượng đại biểu tiếp tục được nâng lên cả về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và kinh nghiệm thực tiễn... Đội ngũ đại biểu HĐND tỉnh nhìn chung có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao, gắn bó mật thiết với cử tri và Nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Cùng với cơ cấu đại biểu, việc tăng cường đại biểu hoạt động chuyên trách tại Thường trực và các Ban HĐND tỉnh là một điểm mới quan trọng của nhiệm kỳ. Hầu hết các đại biểu chuyên trách đã trải qua nhiều vị trí công tác, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, quyết định và giám sát. Cơ cấu tổ chức của HĐND tỉnh với 4 Ban (Pháp chế; Kinh tế – Ngân sách; Văn hóa – Xã hội; Dân tộc) được kiện toàn, vận hành đồng bộ, phát huy tốt vai trò trong thẩm tra, giám sát và phản biện chính sách. Việc tổ chức các Tổ đại biểu HĐND tỉnh theo địa bàn đơn vị hành chính tiếp tục được duy trì, tăng cường mối liên hệ giữa đại biểu với cử tri, đưa hoạt động của HĐND ngày càng sát thực tiễn đời sống.
Chính từ nền tảng tổ chức được củng cố và cơ chế phối hợp ngày càng chặt chẽ, HĐND tỉnh có điều kiện nâng tầm chất lượng hoạt động trên tất cả các mặt công tác: từ chuẩn bị, tổ chức kỳ họp; ban hành nghị quyết; đến giám sát, chất vấn, giải trình và công tác dân nguyện... Đây cũng là tiền đề quan trọng để dấu ấn đổi mới của nhiệm kỳ được định hình rõ nét, nhất quán từ chủ trương đến hành động.
Đổi mới kỳ họp: từ “hội trường” đến “chuyển đổi số”
Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là sự đổi mới toàn diện trong công tác chuẩn bị và tổ chức các kỳ họp HĐND tỉnh. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh đã tổ chức 35 kỳ họp, trong đó có 25 kỳ họp chuyên đề, kịp thời quyết định nhiều vấn đề quan trọng, cấp bách liên quan đến quản lý đất đai, đầu tư các dự án trọng điểm, phát triển kinh tế – xã hội, sắp xếp tổ chức bộ máy và công tác cán bộ.
Công tác chuẩn bị kỳ họp ngày càng bài bản, khoa học và chặt chẽ. Sự phối hợp giữa Thường trực HĐND tỉnh với UBND tỉnh, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các cơ quan liên quan được tăng cường ngay từ khâu dự kiến chương trình, xây dựng báo cáo, dự thảo nghị quyết đến hoàn thiện hồ sơ trình kỳ họp. Các Ban HĐND tỉnh chủ động thẩm tra các báo cáo, dự thảo nghị quyết; nhiều Ban đã tổ chức khảo sát thực tế, phân công thành viên nghiên cứu sâu từng nội dung, qua đó nâng cao chất lượng thẩm tra, thể hiện rõ chính kiến và tính phản biện.
Công tác điều hành kỳ họp tiếp tục được đổi mới theo hướng dân chủ, khoa học và linh hoạt; rút ngắn thời gian trình bày báo cáo, dành nhiều thời gian cho thảo luận, tranh luận và xem xét vấn đề một cách thấu đáo. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động HĐND tỉnh là một điểm nhấn rõ nét: toàn bộ tài liệu kỳ họp được cập nhật trên phần mềm Họp HĐND; đại biểu sử dụng thiết bị điện tử để đăng ký phát biểu, thảo luận và biểu quyết, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả, tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan dân cử. Cùng với đó, công tác thông tin, tuyên truyền trước, trong và sau kỳ họp ngày càng được quan tâm; các phiên thảo luận, chất vấn và thông qua nghị quyết được truyền hình trực tiếp; duy trì đường dây điện thoại trực tuyến tiếp nhận ý kiến cử tri, tạo thêm kênh giám sát xã hội, làm sâu sắc hơn mối liên hệ giữa HĐND với cử tri và Nhân dân.
Trên nền tảng tổ chức kỳ họp ngày càng chuyên nghiệp, HĐND tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng quyết sách thông qua ban hành nghị quyết. Trong nhiệm kỳ, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành 592 nghị quyết, trong đó có 167 nghị quyết quy phạm pháp luật. Các nghị quyết được ban hành đúng thẩm quyền, đúng quy định pháp luật, sát với thực tiễn địa phương và có tính khả thi cao. Nhiều nghị quyết có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững quốc phòng – an ninh và trật tự, an toàn xã hội, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của địa phương.
Có thể kể đến các nghị quyết về chính sách đầu tư phát triển nông nghiệp, nông thôn; hỗ trợ giảm nghèo bền vững; ưu đãi, hỗ trợ thu hút đầu tư; giải tỏa vi phạm hành lang an toàn giao thông; sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy và biên chế; các cơ chế, chính sách đặc thù thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh... Công tác theo dõi, đôn đốc và giám sát việc thực hiện nghị quyết sau ban hành được Thường trực và các Ban HĐND tỉnh chú trọng, kịp thời kiến nghị điều chỉnh, bổ sung những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn.
Điểm đáng chú ý, cùng với yêu cầu “ban hành đúng”, HĐND tỉnh ngày càng coi trọng “ban hành trúng” và “ban hành để thực thi hiệu quả”. Điều này thể hiện rõ ở việc tăng cường phối hợp ngay từ giai đoạn soạn thảo, thẩm tra; làm rõ căn cứ pháp lý, đánh giá tác động chính sách, xác định nguồn lực thực hiện; đồng thời theo sát quá trình tổ chức triển khai của UBND tỉnh và các sở, ngành. Nhờ đó, nghị quyết không chỉ là sự thể hiện ý chí của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương mà còn thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển, bám sát yêu cầu thực tiễn và đáp ứng kỳ vọng của cử tri.
“Đeo bám” đến cùng vì niềm tin cử tri
Hoạt động giám sát tiếp tục là điểm nhấn nổi bật trong nhiệm kỳ 2021 – 2026. HĐND tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh và các Ban HĐND tỉnh đã tổ chức 31 cuộc giám sát chuyên đề, cùng với giám sát thường xuyên, giám sát tại kỳ họp, giải trình giữa hai kỳ họp và tăng cường tái giám sát đối với những nội dung thực hiện chưa đạt yêu cầu.
Nội dung giám sát được lựa chọn kỹ lưỡng, tập trung vào những vấn đề khó, phức tạp, nhạy cảm, tác động lớn đến phát triển kinh tế – xã hội và đời sống Nhân dân. Phương thức giám sát được đổi mới theo hướng đa dạng, linh hoạt, kết hợp giữa xem xét báo cáo với khảo sát thực tế, giám sát tại thực địa, nghiên cứu hồ sơ và thu thập thông tin đa chiều... Các kết luận giám sát chỉ rõ tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan; nhiều kết luận được cụ thể hóa bằng nghị quyết chuyên đề, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát.
Thực tiễn hoạt động tại các Ban HĐND tỉnh cho thấy, tinh thần đổi mới trong giám sát ngày càng rõ nét và đi vào chiều sâu. Theo Phó Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND tỉnh Lục Thị Liên, nếu thẩm tra là “gác cổng” thì giám sát chính là “thước đo” uy tín của cơ quan dân cử. Với phương châm “đi tận nơi, nhìn tận mắt, nghe tiếng nói từ cơ sở”, trong nhiệm kỳ 2021 – 2026, Ban Văn hóa – Xã hội đã tập trung giám sát những vấn đề “nóng”, gai góc của đời sống xã hội; qua giám sát thực chất, nhiều kiến nghị quan trọng đã được tiếp thu, góp phần ban hành các chính sách nhân văn, sát thực tiễn, tạo tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân và củng cố niềm tin của cử tri đối với HĐND tỉnh.
Cùng với giám sát chuyên đề, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh được cử tri và Nhân dân đặc biệt quan tâm. Việc chuẩn bị nội dung chất vấn được thực hiện kỹ lưỡng, có khảo sát thực tế và phối hợp với các cơ quan báo chí xây dựng phóng sự phản ánh thực trạng vấn đề. Các phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thẳng thắn, đi thẳng vào trách nhiệm của người đứng đầu; sau chất vấn, Thường trực HĐND tỉnh ban hành kết luận, thường xuyên đôn đốc, theo dõi việc thực hiện các cam kết, qua đó nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu lực quản lý nhà nước.
Ở góc nhìn tổng thể, Trưởng phòng Lý luận chính trị và Lịch sử Đảng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phan Thị Minh Lý chia sẻ: nhiệm kỳ 2021 – 2026 của HĐND tỉnh diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nhiều khó khăn, thách thức. Giai đoạn đầu chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, giai đoạn cuối chịu áp lực lớn từ nhiệm vụ sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp... Trong bối cảnh đó, HĐND tỉnh vẫn đạt được nhiều kết quả tích cực, nổi bật là công tác xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm chất lượng, kịp thời, bám sát thực tiễn phát triển của Nghệ An; nhiều vấn đề “nóng” phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội đã được kịp thời xem xét, quyết định.
Cùng với đó, chủ trương, chính sách được giám sát thường xuyên, có trách nhiệm; chất lượng các kỳ họp ngày càng được nâng lên, phát huy dân chủ, minh bạch và vai trò phản biện của đại biểu, trong đó có việc truyền hình trực tiếp các phiên họp. "Trong quá trình đó, các Ban HĐND tỉnh giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thẩm tra kỹ lưỡng các báo cáo, dự thảo nghị quyết và văn bản quy phạm pháp luật trước khi trình ra HĐND, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng các Ban HĐND thực sự vững mạnh, lấy yếu tố con người làm then chốt, với đội ngũ đại biểu chuyên trách có trình độ, kỹ năng chuyên sâu và đại biểu kiêm nhiệm được lựa chọn bảo đảm chất lượng, năng lực thực tiễn", đại biểu HĐND tỉnh Phan Thị Minh Lý nhấn mạnh.
Một điểm đáng ghi nhận nữa là hoạt động giải trình tại phiên họp Thường trực HĐND tỉnh được tổ chức nền nếp, có chiều sâu, giúp làm rõ vấn đề, xác định trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Từ cơ chế “hỏi – đáp” sang cơ chế “làm rõ – cam kết – kiểm tra – tái giám sát”, hoạt động giám sát, giải trình ngày càng hướng tới mục tiêu giải quyết các vấn đề bức xúc của người dân, tháo gỡ điểm nghẽn và thúc đẩy hiệu lực quản trị địa phương.
Tinh thần “lấy dân làm gốc” tiếp tục được thể hiện rõ nét trong hoạt động TXCT, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong nhiệm kỳ, các đại biểu HĐND tỉnh đã tổ chức TXCT trước và sau các kỳ họp thường lệ với nhiều hình thức đa dạng, linh hoạt; mở rộng đối tượng, đi sâu vào những vấn đề cụ thể, thiết thực gắn với đời sống Nhân dân.
Đánh giá về hoạt động của HĐND tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2021 – 2026, Phó Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND phường Trường Vinh Trần Thị Khánh Linh cho rằng: điểm nổi bật của nhiệm kỳ này là tinh thần đổi mới rõ nét trong phương thức hoạt động và sự quan tâm ngày càng sát sao đối với đời sống Nhân dân, nhất là ở cơ sở. Các kỳ họp HĐND tỉnh được chuẩn bị bài bản, nội dung thảo luận ngày càng thực chất; hoạt động giám sát, chất vấn và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị cử tri đã tạo điều kiện để tiếng nói từ cơ sở được phản ánh đầy đủ hơn vào nghị trường. “Là một đại biểu trẻ, tham gia hoạt động HĐND nhiệm kỳ này giúp tôi học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý về kỹ năng giám sát, TXCT và trách nhiệm của người đại biểu dân cử. Điều quan trọng nhất là mỗi quyết sách ngày càng hướng nhiều hơn tới người dân, sát với nhu cầu thực tiễn ở địa phương”, đại biểu HĐND tỉnh Trần Thị Khánh Linh chia sẻ.
Trong nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã tiếp nhận 1.099 ý kiến, kiến nghị của cử tri; công tác tổng hợp, phân loại, theo dõi và giám sát việc giải quyết được thực hiện chặt chẽ, khoa học, với tỷ lệ giải quyết đạt 90,4%. Chất lượng trả lời và giải quyết kiến nghị cử tri ngày càng được nâng lên, nhiều vấn đề tồn tại kéo dài đã được xem xét, tháo gỡ.
Thực tiễn từ cơ sở cho thấy, nhiều cử tri đánh giá tích cực những chuyển biến trong công tác tiếp nhận, theo dõi và giải quyết kiến nghị của HĐND tỉnh thời gian qua. Việc tăng cường giám sát, theo dõi, đôn đốc thường xuyên kết quả giải quyết đã giúp nhiều kiến nghị tồn đọng được xem xét nghiêm túc, có lộ trình xử lý rõ ràng, qua đó thể hiện tinh thần lắng nghe và trách nhiệm của cơ quan dân cử đối với ý kiến, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.
Công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo được Thường trực HĐND tỉnh đặc biệt quan tâm. Trong nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã tiếp nhận 1.463 đơn thư của công dân; việc phân loại, chuyển đơn, theo dõi và đôn đốc giải quyết được thực hiện nghiêm túc, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, góp phần giải quyết nhiều vụ việc phức tạp, tạo chuyển biến rõ nét và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền địa phương.
Từ thực tiễn hoạt động ở cơ sở, đại biểu HĐND tỉnh Trình Văn Nhã – Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Đồng cho rằng: Điểm nổi bật xuyên suốt nhiệm kỳ là tinh thần đổi mới mạnh mẽ, sát thực tiễn và hướng về cơ sở. Các quyết sách, hoạt động giám sát và công tác dân nguyện của HĐND tỉnh ngày càng bám sát đời sống Nhân dân, kịp thời tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn địa phương, nhất là ở cơ sở; qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử, tạo sự đồng thuận và củng cố niềm tin của cử tri.
Trong suốt nhiệm kỳ, mối quan hệ phối hợp giữa HĐND tỉnh với UBND tỉnh, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Đoàn ĐBQH tỉnh và các cơ quan liên quan được duy trì chặt chẽ, nhịp nhàng. Sự phối hợp đồng bộ trong hệ thống chính trị là nền tảng quan trọng để HĐND tỉnh thực hiện hiệu quả vai trò, chức năng, nhiệm vụ. Những dấu ấn đó càng có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh toàn tỉnh đồng thời phải thực hiện nhiều nhiệm vụ lớn, phức tạp. Chính sự quyết liệt trong giám sát, sự thẳng thắn trong chất vấn và sự kiên trì trong công tác dân nguyện đã góp phần làm rõ vai trò của HĐND tỉnh như một “điểm tựa” để Nhân dân gửi gắm niềm tin.
Nền tảng vững chắc cho nhiệm kỳ mới
Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể rút ra bài học xuyên suốt là: càng trong khó khăn, càng phải tăng cường dân chủ, kỷ cương và hiệu quả; càng nhiều thách thức, càng cần bám sát thực tiễn và lấy người dân làm trung tâm của mọi quyết sách. Những kết quả đạt được không chỉ là thước đo của một nhiệm kỳ đổi mới, mà còn là nền tảng quan trọng để HĐND tỉnh bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo.
Trên cơ sở đó, HĐND tỉnh xác định mục tiêu xuyên suốt của nhiệm kỳ 2026 – 2031 là tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, bảo đảm HĐND thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh đổi mới toàn diện, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế nhanh và bền vững, đồng thời hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nhiệm vụ đặt ra đối với HĐND tỉnh ngày càng cao và toàn diện hơn.
Để thực hiện mục tiêu đó, trong nhiệm kỳ tới, HĐND tỉnh tiếp tục bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng trong tổ chức và hoạt động; đổi mới phương thức hoạt động của Thường trực, các Ban, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND; nâng cao chất lượng kỳ họp và nghị quyết; tăng cường giám sát, tái giám sát và giải trình; đổi mới công tác dân nguyện; đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; đồng thời quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ đại biểu và cán bộ tham mưu, giúp việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
Với nền tảng đã được tạo lập, cùng quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của cả hệ thống chính trị, HĐND tỉnh Nghệ An bước vào nhiệm kỳ 2026 – 2031 với niềm tin vững chắc, tiếp tục đổi mới, hành động quyết liệt, đáp ứng kỳ vọng của cử tri và Nhân dân, góp phần xây dựng Nghệ An phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
