Sáng 31/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường tiếp tục thảo luận về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công cùng một số nội dung quan trọng khác.
Dự phiên thảo luận, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An có Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Khắc Thận; cùng các ĐBQH trong đoàn.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Thái Thị An Chung - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An kiến nghị 3 vấn đề liên quan đến phương án phân bổ dự toán ngân sách Trung ương năm 2027.
Thứ nhất, đại biểu Thái Thị An Chung kiến nghị Chính phủ xem xét, thống nhất phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2027 cho chương trình mục tiêu quốc gia sau hợp nhất, thay vì tiếp tục phân bổ vốn theo từng chương trình riêng lẻ.
Theo đại biểu, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 46 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035. Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 387 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện chương trình.
Vì vậy, đại biểu đề nghị không tiếp tục phân bổ vốn theo từng chương trình riêng lẻ triển khai sau như chương trình quốc gia về phát triển văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhằm tạo sự chủ động, linh hoạt cho địa phương trong điều phối nguồn lực tổng thể.
Thứ hai, đại biểu Chung đề nghị rà soát việc bố trí vốn cho dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam đoạn qua các địa phương, trong đó có tỉnh Nghệ An.
Theo báo cáo của Chính phủ và phụ lục kèm theo, năm 2027 dự án dự kiến được bố trí 48.000 tỷ đồng, riêng đoạn qua tỉnh Nghệ An được bố trí 2.634 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo báo cáo của Ban Quản lý dự án Thăng Long, phải đến quý IV/2027 dự án mới xác định xong phương án hướng tuyến và vị trí của các công trình chính.
Khi đó, các địa phương mới có cơ sở để phê duyệt các dự án thành phần phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Với tiến độ như trên, khả năng thực hiện và giải ngân vốn thực tế trong năm 2027 của Nghệ An ước khoảng 480 tỷ đồng.
Từ thực tế này, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Quốc hội, Chính phủ rà soát, điều chỉnh việc phân bổ vốn cho dự án theo tiến độ thực tế triển khai dự án tổng thể, đối với đoạn qua tỉnh Nghệ An cũng như các địa phương khác. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm khả năng thực hiện, giải ngân và hiệu quả sử dụng nguồn lực, tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.
Thứ ba, đại biểu Thái Thị An Chung kiến nghị bố trí vốn ngân sách Trung ương để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 225 ngày 11/12/2025, với tổng chiều dài 60 km, đi qua 9 xã của Nghệ An.
Dự án được chia thành 10 dự án thành phần, gồm một dự án xây lắp và chín dự án giải phóng mặt bằng. UBND tỉnh Nghệ An được giao làm chủ đầu tư, với tiến độ thực hiện trong giai đoạn 2025–2029.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án là 23.940 tỷ đồng. Nguồn vốn ngân sách Nhà nước được bố trí từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2024, ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030.
Đến nay, dự án đã được bố trí 4.435 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương 3.880 tỷ đồng và ngân sách địa phương 555,9 tỷ đồng. Tính đến thời điểm hiện tại, dự án đã giải ngân 86,45% kế hoạch vốn được giao và dự kiến hoàn thành 100% khi kết thúc năm tài chính 2026. Theo phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2027, dự án được bố trí 7.600 tỷ đồng sau khi giảm trừ tiết kiệm 5%.
Liên quan đến phương án vốn cho công tác giải phóng mặt bằng, tại Tờ trình số 1059 ngày 14/11/2025 của Chính phủ trình Quốc hội khóa XV đã đề xuất cụ thể nguồn vốn để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, ổn định cuộc sống và sản xuất của 3.075 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án, đồng thời bảo đảm tiến độ chung của cao tốc Vinh - Thanh Thủy.
Trong điều kiện ngân sách tỉnh Nghệ An còn khó khăn, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Chính phủ quan tâm bố trí bổ sung 1.411 tỷ đồng vốn giải phóng mặt bằng từ nguồn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030.
Phạm Bằng - Tuấn Tài
