Đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành phiên thảo luận.
Bố trí đủ vốn đầu tư công sát tiến độ
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Thái Thị An Chung - Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh, nêu ý kiến, tập trung vào tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và phương án phân bổ vốn năm 2027.
Đại biểu Thái Thị An Chung ghi nhận những nỗ lực của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong chỉ đạo, điều hành, tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Theo báo cáo của Chính phủ, đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 62,9% kế hoạch, cao hơn cùng kỳ các năm trước cả về số tiền và tỷ lệ.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, vẫn còn 3 vấn đề cần quan tâm. Thứ nhất, tiến độ giải ngân dù được cải thiện nhưng chưa đáp ứng yêu cầu, khi còn 37,1% kế hoạch vốn chưa được giải ngân. Thứ hai, giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn, nhất là với các dự án giao thông quy mô lớn. Thứ ba, cần đánh giá đầu tư công không chỉ bằng tỷ lệ giải ngân mà phải xem xét khả năng hoàn thành dự án, đưa công trình vào khai thác và hiệu quả đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.
Năm 2027, dự kiến ngân sách Trung ương bố trí 690.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, tăng 260.000 tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Theo đại biểu, quy mô vốn tăng lớn càng đòi hỏi việc lựa chọn thứ tự ưu tiên, phân bổ nguồn lực phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.
Đối với Nghệ An, đại biểu Thái Thị An Chung kiến nghị Chính phủ quan tâm bố trí đủ nguồn lực cho các dự án quan trọng.
Với Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy dài khoảng 60 km, tổng mức đầu tư sơ bộ gần 23.940 tỷ đồng, đại biểu cho biết, Nghệ An đang tập trung đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phấn đấu bàn giao toàn bộ mặt bằng trong tháng 10/2026. Dự án ảnh hưởng đến 3.057 hộ dân, diện tích đất phải thu hồi khoảng 636 ha.
Theo phương án ban đầu, kinh phí giải phóng mặt bằng được thống nhất bố trí theo nguyên tắc 50 - 50%, trong đó, ngân sách tỉnh và ngân sách Trung ương mỗi bên 1.400 tỷ đồng. Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp với Nghệ An rà soát, cân đối và bố trí kịp thời 1.400 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương cho công tác giải phóng mặt bằng, góp phần bảo đảm tiến độ dự án.
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua Nghệ An, dự kiến năm 2027 được bố trí hơn 2.634 tỷ đồng cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, theo tiến độ hiện nay, đến quý IV/2027 mới có thể xác định xong phương án hướng tuyến và vị trí các công trình chính.
Đại biểu cho rằng, khả năng thực hiện, giải ngân thực tế của Nghệ An trong năm 2027 chỉ khoảng 480 tỷ đồng. Vì vậy, đề nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh mức vốn giao theo tiến độ thực tế, tránh tình trạng giao vốn lớn nhưng không có khả năng giải ngân, gây ứ đọng và lãng phí nguồn lực.
Liên quan đến thu hút đầu tư ngoài ngân sách, đại biểu đề cập Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập công suất 1.500 MW, tổng vốn đầu tư gần 2,2 tỷ USD, dự kiến vận hành cuối năm 2030.
Đại biểu Thái Thị An Chung kiến nghị Chính phủ sớm sửa đổi các quy định liên quan sau khi Luật Điện lực sửa đổi được thông qua; đồng thời, chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với bên mua điện và nhà đầu tư tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán điện, tạo điều kiện thu xếp vốn và triển khai dự án đúng tiến độ.
Tăng trưởng phải đi cùng chất lượng và hiệu quả
Đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cơ bản đồng tình với báo cáo của Chính phủ, đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, toàn diện và tinh thần cầu thị khi thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Theo đại biểu, tăng trưởng kinh tế không chỉ phụ thuộc vào hoạt động sản xuất, kinh doanh mà là kết quả tổng hòa của nhiều lĩnh vực, trong đó có văn hóa, xã hội, an sinh, giáo dục, quốc phòng và an ninh. Tăng trưởng phải gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, không đánh đổi an sinh xã hội để chạy theo tốc độ tăng trưởng.
Đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị Chính phủ xây dựng các kịch bản điều hành kinh tế vĩ mô trước những biến động về giá dầu, tỷ giá, lãi suất, thương mại quốc tế; phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Về đầu tư công, đại biểu cho rằng, giải ngân không phải mục tiêu cuối cùng. Quan trọng hơn là hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Chính phủ cần tiếp tục rà soát các dự án lớn sử dụng vốn Nhà nước nhưng chậm triển khai, kéo dài nhiều năm hoặc hiệu quả chưa đạt yêu cầu để có giải pháp xử lý.
Đại biểu Trần Đức Thuận cũng đề nghị Chính phủ quan tâm điều tiết thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, tránh tình trạng lúc quá nóng, lúc quá trầm lắng; đồng thời, nghiên cứu chính sách đất đai theo hướng hài hòa hơn, hạn chế những khoảng cách quá lớn về nghĩa vụ tài chính giữa các nhóm đối tượng chỉ cách nhau về thời điểm.
Về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng lưỡng dụng, vừa phục vụ quốc phòng, vừa tạo động lực cho các ngành kinh tế khác.
Nâng năng lực nội sinh, thu hẹp khoảng cách vùng, miền
Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn, Sở Khoa học và Công nghệ tập trung phân tích chất lượng tăng trưởng, năng lực nội sinh của nền kinh tế, hiệu quả đầu tư khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và vấn đề phát triển bao trùm.
Đại biểu Tú cho biết, 9 tháng năm 2026, xuất khẩu tăng 24,5% nhưng nhập khẩu tăng tới 36,7%, khiến cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu khoảng 19,42 tỷ USD. Khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu lớn, trong khi tỷ lệ nội địa hóa của một số ngành công nghiệp chủ lực còn thấp.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở khoa học của mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2027, lượng hóa cụ thể từng động lực tăng trưởng, nhất là đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp, hiệu quả sử dụng vốn, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đồng thời, cần nâng cao năng lực nội sinh và giá trị gia tăng của doanh nghiệp Việt Nam, quan tâm tỷ lệ giá trị được giữ lại trong nước, mức độ nội địa hóa và sự tham gia thực chất của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng.
Đối với thu hút FDI, đại biểu đề nghị không chỉ đánh giá dựa trên quy mô vốn đăng ký mà cần xem xét hiệu quả liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.
Về khoa học - công nghệ, đại biểu cho rằng, điểm nghẽn hiện nay không hẳn nằm ở thiếu nguồn lực mà ở khả năng hấp thụ vốn và năng lực ứng dụng của doanh nghiệp. Do đó, cần chuyển mạnh từ quản lý nhiệm vụ theo dự toán và tiến độ giải ngân sang đánh giá bằng sản phẩm đầu ra, số công nghệ được chuyển giao, kết quả thương mại hóa, số doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, mức tiết kiệm chi phí và giá trị gia tăng tạo ra.
Đại biểu cũng đề nghị hình thành các chương trình khoa học - công nghệ cấp quốc gia và cấp vùng gắn trực tiếp với những bài toán phát triển kinh tế của từng địa phương. Đối với Bắc Trung Bộ, cần tập trung nghiên cứu, phát triển kinh tế biển, cảng biển, logistics, du lịch biển, đảo, năng lượng tái tạo và công nghiệp vật liệu.
Đối với khu vực miền núi, cần phát triển kinh tế dưới tán rừng, khai thác giá trị dược liệu và hệ sinh thái rừng; đồng thời, phát huy tri thức bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số để tạo sinh kế bền vững.
Về phát triển bao trùm, đại biểu đề nghị kế hoạch năm 2027 quan tâm hơn đến các chỉ tiêu về chất lượng cuộc sống, việc làm, giáo dục, y tế và giảm nghèo bền vững; có cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp cho vùng khó khăn, không chỉ dựa vào khả năng cân đối ngân sách của địa phương.
Đối với Nghệ An và khu vực Bắc Trung Bộ, đại biểu kiến nghị tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối miền núi, cửa khẩu với cảng biển, đồng thời, phát triển kinh tế rừng, qua đó, tạo động lực tăng trưởng mới và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền.
