Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra các dự án luật.
Sau đó, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và việc triển khai Nghị quyết số 206.
Đồng chí Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An điều hành thảo luận tổ.
Siết kỷ luật xây dựng, ban hành pháp luật
Góp ý dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án TAND tỉnh cho rằng, cần bảo đảm tính ổn định, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật, nhất là trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Về Điều 34 của dự thảo luật, đại biểu phản ánh quy định gửi hồ sơ dự án luật và báo cáo thẩm tra đến đại biểu Quốc hội chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp chưa được thực hiện nghiêm. Có trường hợp tài liệu được gửi sát phiên thảo luận, thậm chí vào tối hôm trước phiên họp sáng hôm sau, khiến đại biểu thiếu thời gian nghiên cứu.
Vì vậy, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đề nghị nâng cao trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, bảo đảm tiến độ gửi hồ sơ. Đồng thời, cần quy định bắt buộc thảo luận dự án luật tại tổ trước khi thảo luận tại hội trường, tạo điều kiện để đại biểu phân tích những vấn đề còn ý kiến khác nhau và chuẩn bị tốt hơn cho phiên họp toàn thể.
Đối với cơ chế ban hành văn bản điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ việc giao Chính phủ ban hành nghị định điều chỉnh quy định trong văn bản của Quốc hội do Chính phủ trình.
Theo đại biểu, giá trị pháp lý của luật không phụ thuộc vào cơ quan trình dự án. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế để Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện thẩm quyền phù hợp, đồng thời quy định rõ điều kiện và giới hạn áp dụng.
Về hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu đề nghị nghiên cứu cho phép HĐND cấp tỉnh quyết định áp dụng đối với nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền nếu mang lại lợi ích hoặc điều kiện thuận lợi hơn cho đối tượng thụ hưởng.
Việc áp dụng phải bảo đảm chặt chẽ, không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý bất lợi hoặc ảnh hưởng quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Đối với quy định về hướng dẫn áp dụng pháp luật, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu kiến nghị cho phép cơ quan có thẩm quyền chủ động ban hành văn bản hướng dẫn khi phát hiện vướng mắc hoặc cách hiểu, áp dụng chưa thống nhất, thay vì chỉ thực hiện khi có kiến nghị.
Làm rõ trách nhiệm khi chậm gửi hồ sơ dự án luật
Góp ý cùng dự án luật, Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh đề nghị cân nhắc quy định về giá trị chi phối, định hướng của một số bộ luật đối với các văn bản luật khác.
Theo đại biểu, Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất. Vì vậy, cần làm rõ cơ sở lý luận, tính hợp hiến và tiêu chí xác định các bộ luật có vai trò nền tảng, tránh cách hiểu rằng chúng có vị trí pháp lý cao hơn các luật khác.
Đối với cơ chế ban hành văn bản điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, đại biểu đề nghị đánh giá đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn, tác động và cơ chế kiểm soát trước khi bổ sung vào luật.
Đại biểu Trần Nhật Minh cũng nhấn mạnh cần quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo và người đứng đầu khi chậm gửi hồ sơ hoặc không bảo đảm tiến độ, chất lượng. Tình trạng này gây khó khăn cho đại biểu Quốc hội, nhất là ở địa phương, trong nghiên cứu chính sách và tham vấn các cơ quan, chuyên gia.
Về lấy ý kiến đối với hồ sơ chính sách và dự thảo luật, đại biểu phản ánh có trường hợp thời gian phản hồi quá ngắn, dù quy định đề cập thời hạn 15 ngày. Đại biểu đề nghị siết trách nhiệm bảo đảm thời gian lấy ý kiến theo quy định tại Điều 27 và Điều 29 của dự thảo luật.
Đồng thời, đại biểu Trần Nhật Minh kiến nghị nghiên cứu quy định theo hướng nếu hết 15 ngày kể từ khi nhận được đề nghị mà cơ quan, tổ chức, cá nhân không trả lời thì được xem là đồng ý với hồ sơ chính sách hoặc nội dung lấy ý kiến. Tuy nhiên, đề xuất này cần được đánh giá kỹ để không ảnh hưởng chất lượng chính sách và quyền lợi của các đối tượng chịu tác động.
Theo đại biểu, việc quy định rõ trách nhiệm và thời hạn không chỉ hạn chế tình trạng chậm trễ mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình xây dựng pháp luật. Các cơ quan cần phối hợp chặt chẽ, bảo đảm việc lấy ý kiến thực chất, tạo điều kiện để những đối tượng chịu tác động trực tiếp tham gia đóng góp.
Bảo vệ quyền lợi người được huy động khi trưng dụng tài sản
Góp ý dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh đề nghị bổ sung chính sách bảo hộ tính mạng, sức khỏe của người được huy động vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng. Người bị tai nạn, bị thương hoặc tử vong trong thời gian thực hiện nhiệm vụ cần được hưởng chế độ theo quy định pháp luật.
Về công khai thông tin, đại biểu cho rằng chỉ công khai loại và số lượng tài sản là chưa đầy đủ. Cần xem xét bổ sung thông tin về quyền sở hữu, tình trạng pháp lý, đặc điểm kinh tế - kỹ thuật, quá trình sử dụng, mức độ hao mòn và các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị tài sản.
Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung, hình thức, trách nhiệm và thời hạn công khai nhằm bảo đảm minh bạch, thuận lợi cho việc kiểm tra, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện.
Đối với trường hợp chủ sở hữu vắng mặt, bị tuyên bố mất tích hoặc đã chết, đại biểu đề nghị rà soát quy định về trưng mua, trưng dụng để thống nhất với Bộ luật Dân sự; đồng thời làm rõ người có quyền nhận tiền thanh toán, nhận lại tài sản hoặc nhận bồi thường thiệt hại.
Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung quyền khiếu nại, tố cáo và quyền được thông báo đầy đủ về lý do, căn cứ pháp lý, nội dung, phạm vi huy động đối với người được huy động. Cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền chỉ được giao nhiệm vụ vận hành, điều khiển tài sản theo quyết định huy động, không giao thêm công việc ngoài phạm vi đã xác định.
Theo đại biểu, việc quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên sẽ hạn chế tranh chấp, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người được huy động và chủ sở hữu tài sản. Những nội dung này cần được xem xét đồng bộ với quy định về thanh toán, hoàn trả và bồi thường, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
