Sáng 7/11, Quốc hội họp toàn thể tại hội trường, biểu quyết thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và thảo luận một số nội dung quan trọng khác.
Dự phiên họp, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An có đồng chí Nguyễn Khắc Thận - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; cùng các đại biểu trong đoàn.
Sửa đổi toàn diện để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế
Theo đại biểu Lương Đình Hưng, việc sửa đổi toàn diện Luật Thỏa thuận quốc tế là cần thiết, khi dự thảo Luật sửa đổi 48/52 điều, chiếm 92,3% số điều của Luật hiện hành.
Qua nghiên cứu, đại biểu đánh giá dự thảo Luật đã kịp thời thể chế hóa đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng được xác định tại Văn kiện Đại hội XIV, Nghị quyết số 59-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Chỉ thị số 56-CT/TW của Ban Bí thư và Quy định số 392-QĐ/TW của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại.
Đáng chú ý, dự thảo Luật thể hiện sự chuyển biến từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo, phát triển; đồng thời hướng tới khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình thi hành Luật, nhất là trong bối cảnh số lượng thỏa thuận quốc tế (TTQT) được ký kết ngày càng tăng.
Đại biểu Lương Đình Hưng dẫn chứng, từ tháng 7/2021 đến hết năm 2025, có hơn 1.470 thỏa thuận quốc tế do các cơ quan Trung ương, cấp tỉnh và các tổ chức ký kết; gần 900 thỏa thuận quốc tế do các đơn vị trực thuộc ký kết.
Đại biểu nhất trí cao với các quy định của dự thảo Luật, nhất là chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, mở rộng thẩm quyền ký kết TTQT đến cấp xã và cấp đơn vị. Tuy nhiên, việc mở rộng chủ thể ký kết cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát kỹ các quy định nhằm bảo đảm nguyên tắc: “Phân cấp nhưng không buông lỏng; giao quyền nhưng phải kiểm soát được quyền lực”.
Yêu cầu này càng quan trọng đối với những thỏa thuận quốc tế liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc chứa đựng nội dung liên ngành, phức tạp, nhạy cảm.
Xác định thỏa thuận quốc tế phải căn cứ vào bản chất, không chỉ tên gọi
Góp ý về phạm vi điều chỉnh và giải thích từ ngữ tại Điều 1, Điều 2 dự thảo Luật, đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng, đây là những quy định có ý nghĩa nền tảng, quyết định việc nhận diện, phân loại chính xác văn bản nào thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật và phải tuân thủ trình tự, thủ tục tương ứng.
Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì thẩm tra và cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng việc xác định một văn bản có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không phải căn cứ đồng thời vào chủ thể, mục đích, nội dung cam kết, bản chất và hệ quả pháp lý, không phụ thuộc đơn thuần vào tên gọi của văn bản.
Đối với văn bản có tính chất hỗn hợp hoặc những vấn đề phát sinh trong quá trình đàm phán mang bản chất điều ước quốc tế, cần có cơ chế tách nội dung hoặc dừng thực hiện theo quy định của Luật Thỏa thuận quốc tế để chuyển sang thực hiện trình tự, thủ tục theo Luật Điều ước quốc tế.
Theo đại biểu Lương Đình Hưng, nếu chỉ căn cứ vào tên gọi mà không xem xét đầy đủ nội dung cam kết, bản chất và hệ quả pháp lý, quá trình triển khai Luật có thể phát sinh nhiều cách hiểu, cách áp dụng khác nhau.
Điều này tiềm ẩn nguy cơ ký kết thỏa thuận quốc tế sai thẩm quyền, sai trình tự, thủ tục, thậm chí làm phát sinh trách nhiệm pháp lý của quốc gia.
Rủi ro càng lớn đối với những văn bản hợp tác quốc tế có tính chất liên ngành, nhạy cảm, phức tạp hoặc có khả năng tác động đến chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc, quân sự, quốc phòng và an ninh.
Bổ sung cơ chế xử lý khẩn cấp khi chấm dứt, rút khỏi thỏa thuận quốc tế
Đối với quy định về thủ tục rút gọn chấm dứt, rút khỏi, tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế tại Điều 35, đại biểu Lương Đình Hưng đánh giá đây là cơ chế cần thiết trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường.
Thực tiễn cho thấy các tình huống liên quan đến quân sự, quốc phòng, an ninh có thể xảy ra bất ngờ, tiềm ẩn nguy cơ xâm hại hoặc tác động nghiêm trọng đến lợi ích quốc gia, dân tộc cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và công dân.
Dự thảo Luật hiện quy định trường hợp vi phạm nguyên tắc tại Điều 3 hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích của Việt Nam thì cơ quan, người có thẩm quyền được quyết định chấm dứt hiệu lực, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thực hiện TTQT mà không phải xin ý kiến cơ quan, tổ chức liên quan.
Tuy nhiên, đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng, quy định này vẫn chưa làm rõ các căn cứ, tiêu chí để xác định thế nào là trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích của Việt Nam; đồng thời chưa dự liệu đầy đủ những tình huống khẩn cấp có thể phát sinh trong thực tiễn.
Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các tiêu chí, căn cứ cụ thể để áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong việc chấm dứt, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thực hiện TTQT. Đặc biệt, cần quy định rõ các trường hợp khẩn cấp cần xử lý ngay do yêu cầu về quốc phòng, an ninh, cứu trợ khẩn cấp, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh.
Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp có thẩm quyền sau khi quyết định chấm dứt, rút khỏi hoặc tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế; đồng thời bảo đảm việc cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu theo quy định của Luật.
Theo đại biểu Lương Đình Hưng, việc hoàn thiện những quy định này sẽ góp phần bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong xử lý các tình huống cấp bách, đồng thời duy trì kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm giải trình trong hoạt động ký kết, thực hiện thỏa thuận quốc tế.
