Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao chất lượng thẩm tra của các Ban HĐND. Trong kỷ nguyên của Nghị quyết 57-NQ/TW, việc Chi bộ chủ động đưa công nghệ "NotebookLM" vào quy trình tham mưu không chỉ là một bước tiến về kỹ thuật, mà còn là sự đổi mới tư duy mạnh mẽ, giúp các Ban của HĐND chuyển đổi số bằng hành động cụ thể thực hiện hiệu quả vai trò "bộ lọc" sắc bén trong quá trình tham mưu cho mọi quyết sách của HĐND.
Đổi mới sáng tạo là yêu cầu tiên quyết hiện nay
Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Chi bộ Công tác HĐND tỉnh đã xác định: Chuyển đổi số phải bắt đầu từ trong suy nghĩ và hành động của mỗi đảng viên tham mưu. Không dừng lại ở việc học tập nghị quyết trên văn bản, Chi bộ đã cụ thể hóa bằng chuyên đề: “Nâng cao hiệu quả công tác thẩm tra trong bối cảnh thực hiện chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo – ứng dụng NotebookLM” – chuyên đề do Ban Văn hóa – Xã hội đăng ký thực hiện.
Chuyên đề đã đặt ra bối cảnh, thực trạng và các giải pháp cần cho bài toán thực tế đầy áp lực: Khối lượng thông tin khổng lồ từ các dự thảo nghị quyết, tờ trình, báo cáo đánh giá tác động và hàng loạt văn bản pháp luật liên quan phải xử lý trong một thời gian không nhiều trước mỗi kỳ họp. Nếu chỉ dựa vào phương pháp thủ công, việc bỏ sót chi tiết hoặc khó phát hiện các điểm mâu thuẫn hệ thống là điều khó tránh khỏi. Từ đó sự lựa chọn đối với 1 công cụ tin cậy của trí tuệ nhân tạo (AI) đã được đề cập tại chuyên đề này.
NotebookLM: "Kho tri thức đóng" – Trợ lý tin cậy trong tham mưu
Trong buổi thảo luận chuyên đề, các đảng viên đã cùng phân tích lợi thế của NotebookLM. Khác với những AI phổ thông thường dựa trên dữ liệu mạng internet không kiểm chứng, NotebookLM hoạt động theo nguyên tắc "Kho tri thức đóng". Nó chỉ trả lời dựa trên những hồ sơ pháp lý, số liệu thực tế mà người dùng tải lên.
Đặc biệt, tính năng "Thẻ nguồn" (Citations) được coi là "vũ khí" mới của đại biểu. Mỗi nhận định AI đưa ra đều kèm theo chỉ dẫn chính xác: thông tin này nằm ở trang nào, dòng nào của tài liệu gốc. Điều này loại bỏ hoàn toàn sự nghi ngại về tính chính xác và tạo "lá chắn" tự tin cho đại biểu khi thực hiện quyền phản biện trên nghị trường.
Quy trình thẩm tra "3 giai đoạn" trên nền tảng số
Từ nội dung sinh hoạt chi bộ, một quy trình thẩm tra hiện đại đã được định hình rõ nét qua 3 bước:
- Xây dựng “Não bộ số” (Quản trị dữ liệu): Dữ liệu được nạp theo mô hình "Kiềng 3 chân": Khung pháp lý; Dữ liệu thực tiễn địa phương và Hồ sơ trình của UBND. Việc thiết lập các "Notebook" riêng biệt cho từng lĩnh vực (Kinh tế, Pháp chế, Văn hóa - Xã hội) giúp AI trở thành một chuyên gia thực thụ trong mảng đó.
- Thực thi thẩm tra “phân tầng”: Sử dụng các bộ câu lệnh (Prompt) có ngữ cảnh cụ thể để AI thực hiện các nhiệm vụ:
Rà soát kỹ thuật: Đối chiếu hồ sơ với các quy định về thể thức, kiểm tra logic số liệu giữa Tờ trình và Dự thảo.
Phân tích chuyên sâu: AI có khả năng quét nhanh và so sánh: "Mức hỗ trợ an sinh xã hội này có trùng lặp nguồn vốn giữa các Chương trình MTQG không?" hoặc "Có điểm nào quy định vượt thẩm quyền cấp tỉnh so với Luật Tổ chức chính quyền địa phương?".
- Phân tích tác động và xuất bản báo cáo: Sử dụng tính năng Notebook Guide để phác thảo "khung xương" báo cáo thẩm tra. AI giúp tổng hợp các luận điểm về tính hợp pháp, tính cần thiết và những điểm mâu thuẫn cần giải trình, từ đó giúp các Ban HĐND có một bản báo cáo sắc sảo, đầy đủ bằng chứng thực tế.
Làm chủ AI: Bản lĩnh của người sử dụng, người đảng viên
Một trong những nội dung được đề cập thảo luận tại Chi bộ với một thống nhất quan trọng: AI không thay thế con người. AI giúp chúng ta đọc nhanh hơn, xử lý số liệu chính xác hơn, nhưng không thể thay thế được tư duy chính trị, sự nhạy cảm thực tiễn và trách nhiệm trước cử tri của người đại biểu.
Nguyên tắc "3 không" khi ứng dụng AI cũng được quán triệt:
- Không nạp tài liệu MẬT lên hệ thống.
- Không phó mặc kết quả cho AI mà thiếu sự kiểm chứng của con người.
- Không dùng AI để làm thay tư duy phản biện thực tế.
Đột phá tư duy, khẳng định vị thế
Việc Chi bộ Công tác HĐND chủ động nghiên cứu và đưa AI vào quy trình thẩm tra là minh chứng rõ nét cho tinh thần tiên phong, "dám nghĩ, dám làm" trong chuyển đổi số. Đây không đơn thuần là việc áp dụng một công cụ công nghệ mới, mà là bước ngoặt trong tư duy làm việc chuyên nghiệp. Sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo sẽ giúp các cơ quan tham mưu biến những con số, dữ liệu khô khan thành những lập luận sắc bén, khách quan, trong mỗi quyết sách được ban hành.
Khi công nghệ trở thành "mệnh lệnh" từ thực tiễn
Phát biểu chỉ đạo tại buổi sinh hoạt chuyên đề, đồng chí Nguyễn Nam Đình – Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh nhấn mạnh: Trong kỷ nguyên của Nghị quyết 57-NQ/TW, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách thông minh và có chọn lọc không còn là lựa chọn, mà đã trở thành "mệnh lệnh" phổ quát từ thực tiễn. Đây chính là công cụ hỗ trợ đắc lực để đổi mới quản trị, giúp bộ máy tham mưu giải phóng sức lao động, trở nên nhạy bén hơn và đạt hiệu suất tối ưu. Đồng chí lưu ý, vấn đề cốt lõi là cần có sự đầu tư công phu hơn nữa trong thực hành và lựa chọn các công cụ AI phù hợp nhất với đặc thù hoạt động của HĐND.
Đánh giá cao tính thực tiễn của chuyên đề, kết luận buổi sinh hoạt đồng chí Cao Tiến Trung Bí thư Chi bộ công tác HĐND khẳng định sự chuẩn bị công phu của Ban Văn hóa - Xã hội đã mở ra hướng đi mới mang tính tiên phong, đột phá trong công tác Đảng. Trên cơ sở đó, đồng chí Bí thư Chi bộ đã giao nhiệm vụ cho các đảng viên tiếp tục nghiên cứu sâu, đóng góp ý kiến để hoàn thiện quy trình ứng dụng vào thực tiễn hoạt động trong thời gian tới.
|
