Theo Tờ trình của UBND tỉnh, việc ban hành nghị quyết nhằm cụ thể hóa các quy định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách Trung ương, làm cơ sở để tổ chức triển khai thống nhất các Chương trình mục tiêu quốc gia trong giai đoạn mới.
Nghệ An là địa phương có vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng hơn 13.700 km², chiếm khoảng 83% diện tích toàn tỉnh; dân số khu vực này gần 1,2 triệu người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số hơn 491 nghìn người.
Địa bàn rộng, nhiều xã miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, nhu cầu đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội lớn, vì vậy, việc xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.
Qua thẩm tra, Ban Dân tộc HĐND tỉnh thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị quyết và đánh giá hồ sơ, trình tự xây dựng dự thảo cơ bản bảo đảm đúng quy định của pháp luật. Dự thảo cũng bám sát các nguyên tắc, tiêu chí, định mức do Trung ương ban hành.
Tuy nhiên, Ban Dân tộc HĐND tỉnh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung để bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Trong đó, đề nghị điều chỉnh tên nghị quyết để thể hiện rõ phạm vi áp dụng không chỉ trong giai đoạn 2026 – 2030 mà còn làm căn cứ phân bổ nguồn vốn hằng năm.
Đối với các tiêu chí phân bổ vốn, Ban Dân tộc HĐND tỉnh đề nghị bổ sung các tiêu chí về diện tích tự nhiên, quy mô dân số, số lượng thôn, bản của từng xã nhằm phản ánh đầy đủ đặc thù của các địa phương miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân tán, chi phí đầu tư và tổ chức thực hiện chương trình cao hơn. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung hệ số ưu tiên đối với các thôn đặc biệt khó khăn có diện tích lớn, nhiều cụm dân cư cách xa trung tâm và các xã được hình thành sau sắp xếp đơn vị hành chính có quy mô quản lý tăng đáng kể.
Ban Dân tộc HĐND tỉnh cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của các sở, ngành trong việc thực hiện các nội dung, dự án thuộc chương trình; quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn các xã được hỗ trợ xây dựng nông thôn mới; nghiên cứu tăng tỷ lệ nguồn vốn phân bổ trực tiếp cho cấp xã nhằm phát huy tính chủ động của địa phương trong tổ chức thực hiện và đẩy nhanh tiến độ giải ngân.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra kiến nghị bổ sung quy định giao Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội tham gia giám sát việc phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn vốn, góp phần bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Các ý kiến thẩm tra sẽ được UBND tỉnh tiếp thu, hoàn thiện dự thảo nghị quyết trước khi trình HĐND tỉnh xem xét, quyết định tại kỳ họp thứ 3, HĐND tỉnh khóa XIX.
Việc ban hành nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng để phân bổ nguồn vốn ngân sách Trung ương đúng đối tượng, đúng trọng tâm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Nghệ An trong giai đoạn 2026 – 2030.
