Những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý và bảo vệ rừng cơ sở
Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, cấp ủy, chính quyền hai xã đã tích cực quán triệt, triển khai các chủ trương, chính sách về đất đai, lâm nghiệp. Địa phương đẩy mạnh tuyên truyền Luật Đất đai, Luật Lâm nghiệp và các chính sách hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân. Các tranh chấp, lấn chiếm đất rừng cơ bản được chú trọng hòa giải, xử lý kịp thời từ cơ sở.
Tại xã Tam Hợp, tổng diện tích đất lâm nghiệp 6.908,63ha; diện tích đất có rừng 4.600,92 ha; diện tích rừng tự nhiên 997,52 ha; diện tích rừng trồng đã thành rừng và diện tích rừng trồng chưa thành rừng 5.841,44 ha; độ che phủ rừng đạt 50,03%. Xã đã giao đất, giao rừng cho 8 cộng đồng với tổng diện tích 526,34 ha (trong đó có 522,08 ha rừng tự nhiên được quản lý, khoanh nuôi). Giai đoạn vừa qua, xã đã chi trả 417,664 triệu đồng hỗ trợ 8 tổ cộng đồng bảo vệ rừng và tiếp tục giải ngân 313,248 triệu đồng trong năm 2025; đồng thời bố trí 330 triệu đồng hỗ trợ cấp nước sinh hoạt cho hộ nghèo tại các xóm đặc biệt khó khăn. Nhờ đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu keo với 5 cơ sở chế biến và 3 điểm thu mua ổn định, đời sống của nhiều hộ dân từng bước được cải thiện.
Tại xã Nghĩa Lâm, tổng diện tích đất lâm nghiệp đạt 3.574,85 ha, độ che phủ rừng đạt 17,38%. Sau sáp nhập địa giới hành chính (tháng 6/2026), xã hiện còn 13 xóm (giảm 13 xóm so với trước). Công tác tuần tra, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) được lực lượng nòng cốt cơ sở duy trì nghiêm túc. Giai đoạn 2021–2025, xã đã tổ chức 6 đợt tuyên truyền Luật Lâm nghiệp cho trên 420 lượt người tham dự, cấp phát hơn 500 tài liệu, tờ rơi hướng dẫn kỹ thuật và chính sách lâm nghiệp.
Thẳng thắn chỉ rõ bất cập và áp lực sinh kế
Bên cạnh kết quả đạt được, Đoàn giám sát đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế đang đặt ra tại hai địa phương:
Thứ nhất, đối với xã Tam Hợp: Nhu cầu đất sản xuất nông - lâm nghiệp của đồng bào dân tộc Thái, Thổ là rất lớn, tạo áp lực xâm lấn không nhỏ lên diện tích rừng tự nhiên để trồng keo nguyên liệu. Đáng chú ý, trong cả giai đoạn 2021–2025, địa phương chưa hình thành được mô hình sinh kế lâm nghiệp bền vững nào (như trồng cây dược liệu, trồng rừng gỗ lớn hay khai thác kinh tế dưới tán rừng). Địa phương cũng đang rơi vào tình trạng "không có quỹ đất" để bố trí, triển khai Nghị quyết số 32/2024/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số.
Đoàn giám sát đề nghị xã Tam Hợp khẩn trương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn rà soát lại toàn bộ 1.610,29 ha đất lâm nghiệp do Lâm trường Đồng Hợp đang quản lý trên địa bàn; bóc tách cụ thể các diện tích chồng lấn hoặc sử dụng kém hiệu quả để tham mưu UBND tỉnh xem xét thu hồi, bàn giao về địa phương nhằm tạo quỹ đất sản xuất cho Nhân dân.
Thứ hai, đối với xã Nghĩa Lâm: Đời sống của người dân ở một số xóm sau sáp nhập còn gặp nhiều khó khăn, thu nhập thấp và phụ thuộc lớn vào tài nguyên rừng. Công tác tổng hợp, số hóa và quản lý dữ liệu giao đất, giao rừng, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cũng như chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng còn chậm, thiếu dứt điểm. Đoàn yêu cầu UBND xã Nghĩa Lâm khẩn trương rà soát lại toàn bộ hồ sơ địa chính lâm nghiệp, kịp thời bổ sung báo cáo và các phụ lục thống kê gửi Ban Dân tộc HĐND tỉnh theo đúng quy định.
Phải để đồng bào "sống được và làm giàu từ rừng"
Phát biểu kết luận tại các buổi làm việc, đồng chí Lô Thị Kim Ngân - Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh ghi nhận tinh thần trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền hai xã; đồng thời nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: "Mục tiêu cốt lõi của việc giao đất, giao rừng không chỉ dừng lại ở bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, mà quan trọng hơn là phải giải được bài toán sinh kế bền vững, giúp đồng bào dân tộc thiểu số 'sống được và vươn lên làm giàu từ rừng'."
Đoàn giám sát ghi nhận các đề xuất, kiến nghị của hai xã liên quan đến việc nâng mức hỗ trợ khoán bảo vệ rừng, cấp kinh phí hoạt động cho Ban Chỉ đạo PCCCR cấp xã, cũng như cơ chế đào tạo và chính sách bảo hiểm cho đội ngũ cán bộ lâm nghiệp cơ sở. Các ý kiến này sẽ được Ban Dân tộc tổng hợp đầy đủ để báo cáo Thường trực HĐND tỉnh, trình HĐND tỉnh và kiến nghị UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan nghiên cứu, tháo gỡ, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong thời gian tới./.
