MƯỜI HAI NGÀY Ở SYDNEY

Bài 1: Nơi mùa xuân đến sớm

Theo Kế hoạch của Ban Chỉ đạo các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nước ngoài, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi làm trưởng đoàn đã có 12 ngày học tập tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS), bang New South Wales (NSW), Australia. Khoá học tập trung nghiên cứu về quản trị công hiện đại theo kết quả; mô hình điều phối phát triển vùng và quản lý phát triển bền vững. Những giờ học trên giảng đường, những cuộc trao đổi với các chuyên gia, những chuyến đi thực tế và cả những quan sát trong đời sống thường ngày đã gợi mở những liên tưởng về công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng chính quyền và quản trị địa phương, nhất là trong những lĩnh vực mình đang phụ trách.

Tháng Chín, Sydney bắt đầu vào mùa xuân. Cái lạnh vẫn còn trong buổi sáng sớm, nhưng nắng đã trong trẻo hơn; cây cối bắt đầu xanh non, hoa nở trên nhiều tuyến phố, công viên, trên nhiều khu nhà ở yên bình. Sydney mùa xuân mang một vẻ đẹp rất riêng. Đó là vẻ đẹp của một thành phố hiện đại hòa mình giữa thiên nhiên. Những tòa nhà cao tầng, hệ thống giao thông, đường phố, công viên, bến cảng, mặt nước và những khoảng cây xanh đan xen tạo nên một không gian đô thị vừa năng động vừa có độ mở.

Sáng sớm ra phố, bắt gặp người dân đi bộ, đạp xe hay ngồi sưởi nắng giữa những thảm cỏ xanh nơi công viên nhỏ, thấp thoáng những chú sóc và chim rừng không lạ bóng người. Cảm giác người dân ở thành phố này đang từng ngày tận hưởng một không gian sống trong lành và có phần chậm rãi.

Đáng chú ý là cảm giác về trật tự và sự vận hành. Thành phố gây ấn tượng không chỉ từ những công trình lớn mà còn bởi vô số chi tiết nhỏ: giao thông, không gian công cộng, biển báo, vệ sinh môi trường, cây xanh, phương tiện công cộng, cách người dân tuân thủ các quy định. Đằng sau vẻ bình thường ấy là một hệ thống quản trị được bền bỉ xây dựng trong thời gian dài. Sydney vì thế gợi mở một cách nhìn khác về phát triển. Ở đó không chỉ là những tòa nhà cao tầng hiện đại, những con đường nhiều làn xe, những chỉ số về tăng trưởng kinh tế, mà còn là khả năng làm cho mỗi ngày của người dân diễn ra thuận tiện, an toàn, văn minh và yên bình.

Nước Úc có lịch sử phát triển khá đặc biệt. Đây là vùng đất có lịch sử hàng chục nghìn năm của các cộng đồng Thổ dân Australia, trước khi người châu Âu đặt chân tới vào thế kỷ XVIII. Năm 1788, Anh bắt đầu thiết lập thuộc địa tại đây. Từ một hệ thống thuộc địa, nước Úc từng bước hình thành các nền kinh tế nông nghiệp, khai khoáng và công nghiệp, thu hút mạnh mẽ người nhập cư từ nhiều nơi trên thế giới. Năm 1901, sáu thuộc địa liên bang thành Commonwealth of Australia, đặt nền móng cho một quốc gia liên bang hiện đại. Sau Thế chiến II, Úc đẩy mạnh công nghiệp hóa, đô thị hóa và hội nhập quốc tế, từng bước chuyển sang nền kinh tế dựa nhiều hơn vào dịch vụ, tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hiện nay, nước Úc là một quốc gia đa văn hóa, có nền kinh tế phát triển và chất lượng sống cao, đồng thời vẫn đang tìm cách dung hòa giữa phát triển kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường.

NSW có diện tích 801.150 km², chiếm 10,4% tổng diện tích toàn nước Úc; là bang lâu đời và đông dân nhất Australia với khoảng 8,6 triệu dân, với Sydney là thủ phủ. NSW cũng là nền kinh tế bang lớn nhất Australia, với cơ cấu kinh tế đa dạng và đặc biệt dựa nhiều vào khu vực dịch vụ. Một đặc điểm nổi bật khác của bang là tính đa dạng văn hóa: bên cạnh tiếng Anh, nhiều ngôn ngữ như tiếng Ả Rập, tiếng Trung Quốc, tiếng Hy Lạp và tiếng Việt cùng hiện diện trong đời sống hằng ngày. Theo Điều tra dân số Australia năm 2021, có gần 98.000 người tại NSW được sinh ra ở Việt Nam; trên toàn Australia con số này gần 258.000 người. Nếu tính theo nguồn gốc dân tộc, Australia có khoảng 334.800 người khai báo có gốc Việt và NSW có hơn 124.000 người - bang có cộng đồng gốc Việt đông nhất cả nước. Cộng đồng người Việt hiện diện khá rõ trong đời sống Sydney, đặc biệt tại các khu vực phía Tây và Tây Nam thành phố như Cabramatta, Bankstown, Fairfield.

Dễ nhận thấy nhất là sự tự tin hòa nhập của người Việt vào cộng đồng đa văn hóa nơi đây. Gặp một số doanh nghiệp người Việt tại bang NSW, được biết hàng năm doanh nghiệp của họ đóng thuế đầy đủ cho chính quyền bang với con số đáng kể. Một giáo sư UTS cho biết: Những năm gần đây, số người Việt làm việc chuyên môn tại các văn phòng hành chính, các tập đoàn công nghệ, cơ sở giáo dục hay doanh nghiệp bất động sản ngày càng nhiều hơn. Cộng đồng người Việt ở đây đa phần có ý thức tuân thủ pháp luật nước sở tại. Họ không chỉ duy trì ngôn ngữ, văn hóa, ẩm thực và những phong tục truyền thống mà còn ngày càng tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế, giáo dục và xã hội của Sydney.

Giữa thành phố Sydney, nghe tiếng Việt trong một nhà hàng, bắt gặp những cửa hàng Việt Nam hay gặp những gia đình người Việt đưa con đi học; xa hơn trung tâm thành phố chừng vài chục ki-lô-mét về phía tây là khu dân cư người Việt hòa giữa không gian rộng lớn của bang NSW, tất cả đều mang lại cảm giác gần gũi. Quê hương, với điều kiện hội nhập ngày nay, không chỉ nằm trong một địa giới hành chính. Quê hương còn được mang theo trong ký ức, trong ngôn ngữ, trong văn hóa, trong cách mỗi người đóng góp cho nơi mình đang sống và cả trong cách mỗi người luôn hướng về Tổ quốc với tấm lòng đau đáu của người con đất Việt.

UTS nằm ngay trung tâm Sydney, gần ga trung tâm Central và trong một khu vực tập trung nhiều cơ sở giáo dục, văn hóa, sáng tạo và công nghệ. Được thành lập năm 1988 trên nền Viện Công nghệ New South Wales, UTS mang khẩu hiệu "Nghĩ - Thay đổi - Làm" và hiện xếp thứ 9 tại Australia, thứ 87 thế giới theo Bảng xếp hạng QS năm 2026. UTS được tổ chức theo không gian mở, như một khu phố đại học. Ở đó, hoạt động dạy học của trường, sinh hoạt, giải trí của sinh viên gắn liền với không gian của thành phố, với đời sống kinh tế - xã hội và với các tổ chức, doanh nghiệp bên ngoài trường.

Môi trường học tập tại UTS để lại ấn tượng rõ nét về cách tiếp cận giáo dục gắn với thực tiễn. Người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn được đặt trong những vấn đề thực tế, được trao đổi, thảo luận và tìm cách giải quyết vấn đề. Phần lớn các chuyên đề được trình bày qua nghiên cứu tình huống có thật, kèm số liệu cụ thể, kể cả những tình huống chưa thành công. Những chuyên đề vì thế không dừng lại ở những khái niệm lý thuyết, mà luôn đặt chúng trong những câu hỏi của đời sống: chính quyền tạo ra giá trị gì cho người dân; làm thế nào để một vùng phát triển cân bằng hơn; nguồn lực được sử dụng ra sao; một chính sách có thực sự tạo ra thay đổi hay không; và làm thế nào để những quyết định hôm nay không tạo thêm gánh nặng cho các thế hệ mai sau?

Một chi tiết đáng chú ý là đội ngũ giảng dạy. Nhiều báo cáo viên không thuần túy là nhà nghiên cứu mà từng giữ trọng trách trong bộ máy nhà nước: Giám đốc Viện Chính sách công và Quản trị từng là Tổng Giám đốc một sở của bang và Thứ trưởng thường trực một bộ của Liên bang; nhiều chuyên gia khác từng là giám đốc cấp sở. Điều đó lý giải vì sao nội dung bài giảng luôn bám sát thực tiễn quản lý.

Được biết, UTS hiện có hơn 51.000 sinh viên, trong đó khoảng 15.000 sinh viên quốc tế. Cơ cấu sinh viên đa dạng về quốc tịch, ngôn ngữ và nền tảng văn hóa từ hơn 100 nước; 43% sinh viên của trường sinh ra ngoài Australia và trường có trên 280.000 cựu sinh viên tại hơn 140 quốc gia. Chính môi trường ấy tạo nên một không gian học tập quốc tế, nơi người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn được tiếp xúc với nhiều cách nhìn khác nhau về những vấn đề học thuật gắn với một thế giới nhiều biến động. Đặc biệt, từ UTS cho thấy: Khi giáo dục, nhất là giáo dục đại học, phát triển đến tầm đẳng cấp quốc tế, thì đó không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực, nhân tài, nơi nghiên cứu khoa học cho nhiều quốc gia, mà còn là một ngành kinh tế lớn, có đóng góp đáng kể cho ngân sách Australia hằng năm. Riêng tại Lãnh thổ Thủ đô Canberra, nơi Đoàn đến khảo sát, giáo dục là ngành dịch vụ lớn nhất với nguồn thu khoảng 1,5 tỷ đô la Úc mỗi năm. Nhưng có lẽ điều quan trọng không nằm ở quy mô hay danh tiếng của UTS, mà ở cách nhà trường đưa người học đến gần với những vấn đề thực của xã hội. Những gì được học trên giảng đường liên tục được đặt trong mối quan hệ với thực tiễn quản trị, phát triển kinh tế, quy hoạch đô thị, môi trường, công nghệ, con người và cộng đồng. Chính cách tiếp cận đó khiến kiến thức không nằm yên trong giáo trình mà trở thành những câu hỏi để suy nghĩ và những vấn đề để giải quyết.