Phát huy vai trò đại biểu chuyên trách trong nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử - nhìn từ thực tiễn Nghệ An

ĐẠI BIỂU CHUYÊN TRÁCH – LỰC LƯỢNG BẢO ĐẢM TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA CƠ QUAN DÂN CỬ

Theo quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành, đại biểu hoạt động chuyên trách giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính liên tục và tính chuyên nghiệp của cơ quan dân cử. Khác với đại biểu kiêm nhiệm, các đại biểu chuyên trách dành toàn bộ thời gian cho hoạt động dân cử, từ nghiên cứu chính sách, tham gia xây dựng pháp luật đến khảo sát, phục vụ công tác giám sát, chất vấn và thẩm tra.

Tại Nghệ An, nhiệm kỳ 2021–2026, Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh có 13 đại biểu hoạt động chuyên trách. Trong đó, Đoàn ĐBQH tỉnh có 1 Phó Trưởng đoàn và 1 đại biểu Quốc hội chuyên trách; Thường trực HĐND tỉnh có 2 Phó Chủ tịch; 4 Ban của HĐND tỉnh có 8 đại biểu chuyên trách.

Với kinh nghiệm và sự am hiểu lĩnh vực phụ trách, các đại biểu chuyên trách cùng lãnh đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh đã phát huy vai trò tham mưu, thẩm tra và phản biện chính sách. Nhiều vấn đề quan trọng của địa phương được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi trình ra nghị trường, góp phần bảo đảm các quyết sách của cơ quan dân cử sát thực tiễn và có tính khả thi.

ĐÓNG GÓP QUAN TRỌNG TRONG XÂY DỰNG CƠ CHẾ, CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG

Qua 18 kỳ họp của Quốc hội khóa XV, nhiệm kỳ 2021–2026, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đã tổ chức 168 lượt lấy ý kiến đối với 130 dự án luật và dự thảo nghị quyết. Các đại biểu chuyên trách chủ trì việc tổ chức lấy ý kiến, tổng hợp và lựa chọn nhiều đề xuất từ thực tiễn địa phương để kiến nghị với Quốc hội và các cơ quan Trung ương. Nhiều ý kiến đã được tiếp thu trong các luật như Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Hợp tác xã, Luật Đất đai, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước...

Một kết quả đáng chú ý của nhiệm kỳ là việc gắn kết hoạt động lập pháp với yêu cầu phát triển của địa phương. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 36/2021/QH15 và Nghị quyết số 137/2024/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Nghệ An, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Trong quá trình xây dựng các cơ chế này, Đoàn ĐBQH tỉnh, trong đó có các đại biểu chuyên trách như bà Thái Thị An Chung, ông Trần Nhật Minh, đã tích cực phối hợp với các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, tham gia nhiều ý kiến thảo luận, chuyển tải nguyện vọng của cử tri Nghệ An tới nghị trường Quốc hội.

Ở cấp tỉnh, HĐND tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ này cũng ghi nhận nhiều đổi mới trong phương thức hoạt động, nổi bật là việc triển khai “kỳ họp không giấy” và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan dân cử. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp các kỳ họp được tổ chức chủ động, khoa học, đồng thời tạo điều kiện để đại biểu khai thác thông tin phục vụ thảo luận và quyết nghị các vấn đề quan trọng của địa phương. Trong nhiệm kỳ 2021–2026, với 36 kỳ họp, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành 596 nghị quyết trên nhiều lĩnh vực phát triển kinh tế – xã hội.

Trong quá trình chuẩn bị và thẩm tra các nội dung trình kỳ họp, đội ngũ đại biểu chuyên trách tại các Ban của HĐND tỉnh và lãnh đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh đã tham gia tích cực trong công tác nghiên cứu, thẩm tra và phản biện chính sách. Các Ban chủ động tham gia từ sớm với các sở, ngành trong quá trình xây dựng chính sách. Trước mỗi kỳ họp, các đại biểu chuyên trách trực tiếp khảo sát thực tế, đối chiếu các đề xuất chính sách với nguồn lực và điều kiện phát triển của tỉnh.

Thông qua các phiên họp định kỳ của Thường trực HĐND tỉnh, nhiều nội dung quan trọng được trao đổi kỹ trước khi trình HĐND xem xét. Nhiều vấn đề cử tri quan tâm cũng được tổng hợp, lựa chọn làm nội dung chất vấn. Cùng với đó, sự phối hợp giữa đại biểu chuyên trách với Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh đã góp phần chuẩn bị tài liệu, tổng hợp ý kiến cử tri và hoàn thiện các báo cáo thẩm tra. Nhờ quy trình chuẩn bị từ sớm, nhiều vấn đề dân sinh như quản lý đất đai, xử lý vi phạm hành lang an toàn giao thông hay các vấn đề dân sinh khác đã được HĐND tỉnh kịp thời xem xét, quyết nghị.

Qua đó cho thấy vai trò của đội ngũ đại biểu chuyên trách trong việc thẩm tra, phản biện và theo dõi việc thực hiện nghị quyết, góp phần bảo đảm các quyết sách của HĐND tỉnh sát thực tiễn và có tính khả thi.

GIÁM SÁT, GẮN BÓ VỚI CỬ TRI VÀ DẤU ẤN NGHỊ TRƯỜNG CỦA ĐẠI BIỂU CHUYÊN TRÁCH

Cùng với hoạt động lập pháp và quyết nghị, công tác giám sát của cơ quan dân cử tại Nghệ An ngày càng được tăng cường, trong đó đội ngũ đại biểu chuyên trách giữ vai trò nòng cốt trong việc tổ chức, theo dõi các nội dung giám sát.

Một trong những dấu ấn thể hiện tinh thần trách nhiệm của đội ngũ đại biểu chuyên trách là việc tham gia chuẩn bị và trực tiếp thực hiện hoạt động chất vấn tại nghị trường. Từ việc theo dõi tình hình thực tiễn, tổng hợp ý kiến cử tri và kết quả giám sát, nhiều đại biểu đã chủ động nghiên cứu, đề xuất các nội dung chất vấn, góp phần làm rõ những vấn đề cử tri quan tâm.

Trong nhiệm kỳ 2021–2026, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đã nghiên cứu, tổng hợp và gửi 24 đề xuất chất vấn tới Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nội dung tập trung vào các vấn đề kinh tế – xã hội như tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, giải ngân các gói hỗ trợ phục hồi kinh tế, quản lý thị trường tài chính – tiền tệ và những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật.

Tại các kỳ họp HĐND tỉnh, hoạt động chất vấn ngày càng đi vào chiều sâu với nhiều nội dung trao đổi thẳng thắn, làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước. Các vấn đề được chất vấn tập trung vào những lĩnh vực thiết yếu như quản lý quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, quản lý tài nguyên, cung ứng dịch vụ y tế, giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội cũng như quản lý nhà nước trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ và chuyển đổi số.

Trong quá trình này, các đại biểu chuyên trách đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị thông tin, tham mưu lựa chọn nội dung chất vấn và trực tiếp tham gia chất vấn tranh luận, làm rõ được nhiều vấn đề cử tri quan tâm tại nghị trường.

Đối với hoạt động giám sát, trong nhiệm kỳ, Đoàn ĐBQH tỉnh đã trực tiếp giám sát tại 232 cơ quan, đơn vị, địa phương và ban hành 347 kiến nghị gửi các cơ quan Trung ương và địa phương. Nội dung giám sát tập trung vào nhiều lĩnh vực như sắp xếp đơn vị hành chính, triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia, huy động và sử dụng nguồn lực phòng, chống dịch COVID-19 cũng như việc thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Nghệ An. Từ hoạt động giám sát, Đoàn ĐBQH tỉnh đã nhiều lần kiến nghị và được Quốc hội và Chính phủ bố trí kinh phí đền bù Quốc lộ 1A, cấp vốn bổ sung cho dự án hồ chứa nước Bản Mồng, dự án kè sông Nậm Mộ (Kỳ Sơn).

Ở cấp tỉnh, HĐND tỉnh, Thường trực HĐND và các Ban của HĐND tỉnh đã tổ chức 31 cuộc giám sát chuyên đề trong nhiệm kỳ, tập trung vào các vấn đề như quản lý khoáng sản, bảo vệ môi trường, các dự án chậm tiến độ, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xử lý vi phạm hành lang an toàn giao thông, sắp xếp mạng lưới trường lớp, phòng chống tín dụng đen và tội phạm công nghệ cao. Các phiên giải trình định kỳ của Thường trực HĐND tỉnh cũng trở thành diễn đàn làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý.

Những hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ đã góp phần nâng cao hiệu quả giám sát của cơ quan dân cử, kịp thời phản ánh những nội dung từ thực tiễn tới cơ quan có thẩm quyền và thúc đẩy việc giải quyết các kiến nghị của cử tri, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Qua đó cho thấy vai trò tích cực của cơ quan dân cử, trong đó đội ngũ đại biểu chuyên trách tham gia theo dõi, phát hiện và kiến nghị xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Bên cạnh đó, hoạt động tiếp xúc cử tri và tiếp công dân được duy trì thường xuyên. Trong nhiệm kỳ, các đại biểu đã tham gia 221 cuộc tiếp xúc cử tri và 48 phiên tiếp công dân; tỷ lệ giải quyết kiến nghị của cử tri đạt trên 95%. Nhiều vấn đề từ thực tiễn được phản ánh kịp thời tới các cơ quan có thẩm quyền, góp phần củng cố niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử và tăng cường mối liên hệ giữa đại biểu với Nhân dân.

PHÁT HUY VAI TRÒ ĐẠI BIỂU CHUYÊN TRÁCH TRONG NHIỆM KỲ MỚI

Đánh giá về hoạt động của đội ngũ đại biểu chuyên trách tại cơ quan dân cử tỉnh Nghệ An trong nhiệm kỳ vừa qua, đồng chí Nguyễn Nam Đình, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh nhấn mạnh: “Các đại biểu chuyên trách đã phát huy vai trò tham mưu, thẩm tra và giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của cử tri”.

Bước vào nhiệm kỳ 2026–2031, trong bối cảnh Nghệ An đang nỗ lực thực hiện mục tiêu trở thành tỉnh khá của cả nước theo tinh thần Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử ngày càng đặt ra rõ hơn.

Những điều chỉnh về thể chế trong Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Tổ chức chính quyền địa phương theo hướng tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách đang mở ra điều kiện để hoạt động dân cử ngày càng chuyên nghiệp và thực chất hơn.

Theo quy định mới của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, HĐND cấp tỉnh sẽ được bổ sung thêm đại biểu chuyên trách tại các Ban của HĐND. Việc tăng cường thêm 4 đại biểu chuyên trách cho 4 Ban của HĐND tỉnh được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực tham mưu, thẩm tra và giám sát, đồng thời thể hiện chủ trương tăng cường cơ cấu chuyên trách, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử.

Phát huy vai trò của đội ngũ đại biểu chuyên trách trong nghiên cứu, thẩm tra, giám sát và kết nối tiếng nói cử tri với các quyết sách của cơ quan dân cử sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh. Đây cũng là nền tảng để cơ quan dân cử thực hiện tốt chức năng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, góp phần vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Nghệ An trong giai đoạn mới.